Το ποδοσφαιρικό «όχι» στον κατακτητή - Ματς... διαδηλώσεις και αθλητές αντιστασιακοί

Το ποδοσφαιρικό «όχι» στον κατακτητή - Ματς... διαδηλώσεις και αθλητές αντιστασιακοί

Γράφει ο Christiano

Όσα φέρνει η ώρα, δεν τα φέρνει ο χρόνος όλος λέει η παροιμία κι όσα έφερε η 3η πρωινή της 28ης Οκτωβρίου 1940, δεν είχαν δει τα μάτια των Ελλήνων για δεκαετίες. 

Ήταν η ώρα που ο πρεσβευτής της Ιταλίας Μανουέλε Γκράτσι, επισκέφθηκε τον Ιωάννη Μεταξά και του επέδωσε τελεσίγραφο με το οποίο ζητούσε, εντός τριών ωρών, την ελεύθερη διέλευση και στάθμευση των ιταλικών στρατευμάτων στην Ελλάδα.

Μπάλα την παραμονή

Ας κάνουμε ένα ταξίδι στο χρόνο, στις εμπόλεμες ποδοσφαιρικές στιγμές κι ας δούμε πώς «αντέδρασε» ο ελληνικός αθλητισμός στην έφοδο των κατακτητών.

Η προηγούμενη μέρα του «ΟΧΙ» ήταν Κυριακή. Και την Κυριακή είχε μπάλα, γήπεδο, πρωτάθλημα πόλεων για να είμαστε ακριβείς. Ο Πειραιάς κέρδιζε με 3-1 την Πάτρα και η Αθήνα με 6-0 το Βόλο. Το πρωτάθλημα της σεζόν σαφώς και διακόπηκε, αφού οι αθλητικές δραστηριότητες μπήκαν στον πάγο και τα πιο πολλά γήπεδα μετατράπηκαν πια σε νοσοκομεία και αποθήκες. Οι περισσότερες ομάδες ανέστειλαν τη λειτουργία τους και για λόγους συντήρησης έπαιζαν φιλικά παιχνίδια με τις δυνάμεις των στρατευμάτων κατοχής. Το πρωτάθλημα είχε ξεκινήσει στις 6 Οκτωβρίου 1940 και γινόταν σε τρεις ομίλους, των Ενώσεων Αθήνας, Πειραιά και Μακεδονίας (Θεσσαλονίκη).

Στην Αθήνα, η ΑΕΚ πρόλαβε να πετύχει 3 νίκες, ο Απόλλων το ίδιο και ο Παναθηναϊκός είχε 1 νίκη με τον Ατρόμητο, 1 ισοπαλία με τον Αστέρα και 1 ήττα από τον Αθηναϊκό. Στον Πειραιά ο Ολυμπιακός κέρδισε τον Κεραμεικό 7-0, τον Εθνικό 2-0 και τον Θησέα 4-0. Αυτά τα δύο πρωταθλήματα σταμάτησαν στις 20 Οκτωβρίου του 1940, αφού μια βδομάδα μετά αγωνίστηκαν οι μικτές της Αθήνας και του Πειραιά. Στη Θεσσαλονίκη έπαιξαν και στις 26/10, με τον Ηρακλή να κερδίζει 1-0 το Μέγα Αλέξανδρο και τον Άρη να επικρατεί 4-0 της ΜΕΝΤ. Άρης και ΠΑΟΚ είχαν από 2 νίκες και 1 ισοπαλία, το μεταξύ τους 2-2 στις 13/10/1940.

Το τουρνουά των πόλεων είχε ξεκινήσει στις 16 Ιουνίου 1940 με νίκη της Ξάνθης 3-2 επί της Καβάλα. Τον Ιούλιο εκείνου του έτους στη Θεσσαλονίκη και το Σεπτέμβριο του 1940 στην Αθήνα, έγιναν τα κύπελλα Στρατού Ξηράς και Αεροπορίας, αντίστοιχα, για να επιλεχθούν άτομα για τον στρατό, αφού ο πόλεμος ήταν προ των πυλών. Στο πρώτο τουρνουά, ο ΠΑΟΚ νίκησε 2-1 τον Άρη και 2-0 τον Ηρακλή που με τη σειρά του επικράτησε 2-1 του Άρη. Στο δεύτερο επικράτησε ο Παναθηναϊκός νικώντας 1-0 την ΑΕΚ στον ημιτελικό και 3-1 τον Εθνικό στον τελικό (στον άλλον ημιτελικό: Εθνικός-Ολυμπιακός 4-3).

Η Ένωση Ελλήνων Αθλητών

Για την οργάνωση και εκπροσώπηση των Ελλήνων αθλητών, χρειάστηκαν δύο χρόνια. Ετσι, το 1942 δημιουργείται η Ένωση Ελλήνων Αθλητών με στόχο τη βοήθεια των φυλακισμένων και των φυματικών αθλητών, του νοσοκομείου «Σωτηρία».

Γι' αυτό το λόγο, διοργανώνονται φιλικοί αγώνες, ώστε τα έσοδα να βοηθούν τους αρρώστους. Πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα, ο Πανιώνιος που έδωσε φιλικό παιχνίδι και τα έσοδα πήγαν για την επισκευή του αντιτορπιλικού «Έλλη». Μάλιστα, κατά τη διάρκεια του πολέμου επιστρατεύτηκαν 150 μέλη των «κυανέρυθρων».

Το ματς - διαδήλωση

Παναθηναϊκός και ΑΕΚ δίνουν φιλικό παιχνίδι στην κατάμεστη από 15.500 κόσμο στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας, ώστε τα έσοδα να πάνε στο Σωτηρία. Οι Γερμανοί, όμως, δεν αφήνουν ούτε αυτό. Βάζουν διαιτητή έναν Αυστριακό διαιτητή (αξιωματικό των δυνάμεων κατοχής) και δεν επέτρεψαν στους Έλληνες να πάρουν μέρος από τα έσοδα.

Γι' αυτό, οι δύο αρχηγοί, ο Κρητικός του Παναθηναϊκού, και ο Μαρόπουλος της ΑΕΚ δεν αγωνίστηκαν.

Ο Μαρόπουλος είπε: «Βγήκαμε στον αγωνιστικό χώρο και οι δύο ομάδες μαζί, χαιρετίσαμε τους φιλάθλους κι αντί ν’ αρχίσουμε τον αγώνα, ανεβήκαμε στις εξέδρες κι αρχίσαμε να εξηγούμε στον κόσμο τι ακριβώς είχε γίνει. Ο κόσμος δέχτηκε τις εξηγήσεις μας. Αυτό που επακολούθησε δεν μπορούσαμε να το φανταστούμε. Αγανακτισμένοι οι φίλαθλοι όρμησαν στον αγωνιστικό χώρο και κυριολεκτικά δεν άφησαν τίποτε όρθιο. Οι ξύλινες εξέδρες ξηλώθηκαν, τα δοκάρια ξεριζώθηκαν, συνθήματα υπέρ των ποδοσφαιριστών ακούστηκαν. Τα επεισόδια πήραν έκταση και γρήγορα σχηματίστηκε αντιφασιστική διαδήλωση που έφτασε μέχρι την Ομόνοια. Οι φίλαθλοι- διαδηλωτές διαλύθηκαν μόνο με την εμφάνιση των γερμανικών δυνάμεων κατοχής».

Αθλητές-αντιστασιακοί

Οι αθλητές έχουν γράψει τη δική τους ιστορία στον αντιστασιακό αγώνα. Από τον Γιώργο Ιβανόφ του Ηρακλή που «έδωσε» το όνομά του στο Ιβανώφειο, στον ιδρυτή του Παναθηναϊκού, Γιώργο Καλαφάτη.

Στην αντιστασιακή ομάδα του Ιβανόφ συμμετείχε ο αθλητής Μιχάλης Παπάζογλου του Παναθηναϊκού, ο οποίος συνελήφθη και δραπέτευσε λίγο αργότερα με τη βοήθεια των Καλαφάτη και Γιαννάτου (ιδρυτές του ΠΑΟσε ποδόσφαιρο και μπάσκετ αντίστοιχα).

Η εν λόγω ομάδα έδινε πληροφορίες στους Άγγλους και οργάνωνε σαμποτάζ. Κατάφεραν μάλιστα να καταστρέψουν 30 αεροπλάνα των Γερμανών και να βυθίσουν με νάρκες τρία ελαφρά πολεμικά πλοία. Εντονη δράση είχε και ο διευθυντής του γηπέδου της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, Αντώνης Βρεττός, ο οποίος σε κάποιους χώρους του γηπέδου μάζευε συναγωνιστές και άκουγαν τις ειδήσεις από «λαθραία» ραδιόφωνα. Μια πράξη, όμως, του Βρεττού έμεινε στην ιστορία: η Σημαία της Ελευθερίας κυμάτιζε ψηλά, πάνω από το γήπεδο της Λεωφόρου.

Η επαρχία

Τα ίδια γίνονταν και στην περιφέρεια. Η ζωή δύσκολη, αλλά οι ομάδες προσπαθούσαν να κρατηθούν με φιλικά ματς. Στην Καλαμάτα, για παράδειγμα, όπου «φιλοξενούνταν» γερμανικά και ιταλικά στρατεύματα, αποφασίστηκε να δοθεί αγώνας με μια μεικτή ομάδα της περιοχής, αφού οι Γερμανοί κέρδιζαν πάντα τους Ιταλούς.

Οι Καλαματιανοί νίκησαν με τον κόσμο να έχει κρεμαστεί στα δέντρα και στους γύρω λόφους, αφού δεν υπήρχαν κερκίδες. Ο διοικητής των Γερμανών ήταν τόσο έξαλλος που διέταξε ρεβάνς. Όταν οι Καλαματιανοί μπήκαν στο γήπεδο, είδαν πίσω από το τέρμα ένα πολυβόλο. Τελικά... έχασαν 3-2!

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο