Η πολιτική στους Ολυμπιακούς Αγώνες: Τα μποϊκοτάζ, οι τρομοκρατικές επιθέσεις και τα μηνύματα

Η πολιτική στους Ολυμπιακούς Αγώνες: Τα μποϊκοτάζ, οι τρομοκρατικές επιθέσεις και τα μηνύματα

«Κανένα είδος επίδειξης, πολιτικής, θρησκευτικής ή φυλετικής προπαγάνδας δεν επιτρέπεται στις Ολυμπιακές περιοχές» αναφέρει το κεφάλαιο 5 στη διακήρυξη των Ολυμπιακών Αγώνων. Θεωρητικά λοιπόν, τουλάχιστον αυτή ήταν η πρόθεση του Πιερ ντε Κουμπερντέν, η πολιτική δεν έχει θέση στους αγώνες.

Στόχος των Ολυμπιακών Αγώνων ήταν να μπουν στην άκρη οι ανταγωνισμοί των κρατών, οι συρράξεις, οι αντιπαραθέσεις και να προαχθεί το αθλητικό πνεύμα. Βεβαίως η θεωρία από την πράξη απέχει έτη φωτός, γεγονός που αποδείχθηκε σε πολλές διοργανώσεις. Άλλοι, όπως ο Αδόλφος Χίτλερ τις εκμεταλλεύτηκαν για να περάσουν τα πολιτικά τους μηνύματα, σε άλλες περιπτώσεις οι αγώνες επισκιάστηκαν από τρομοκρατικά χτυπήματα αλλά και μαζικά μποϊκοτάζ στον απόηχο των ανταγωνισμών μεταξύ των υπερδυνάμεων της κάθε εποχής.

Ολυμπιακοί Αγώνες και Πολιτική, εντέλει είναι δύο πράγματα συνυφασμένα. Οι προεκτάσεις κάθε διοργάνωσης, λίγο – πολύ ξεφεύγουν από την σφαίρα του αθλητισμού, ενώ από τα μέσα στις δεκαετίας του 80 και έπειτα, η εμπορευματοποίησή τους έδωσε νέες διαστάσεις και ζεστό χρήμα σε χορηγούς και διοργανωτές, γεγονός που είχε μάλιστα σταθεί και η αφορμή για την αποχή της ΕΣΣΔ το 1984.

Βερολίνο 1936

Ο Αδόλφος Χίτλερ και το εθνικοσοσιαλιστικό κόμμα βρισκόταν δύο χρόνια στην εξουσία και επιθυμούσαν αγωνιωδώς να δείξουν στον κόσμο το νέο πρόσωπο της Γερμανίας, η οποία ανακτούσε τη θέση της ανάμεσα στις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις. Ο στυγερός δικτάτορας επιχείρησε να χρησιμοποιήσει το γεγονός για να καταδείξει την ανωτερότητα της «άριας» φυλής, ωστόσο ένας αφροαμερικανός δρομέας από τις ΗΠΑ κατέστρεψε αυτή την απόπειρα και όποιους συμβολισμούς προσπαθούσε να περάσει το ναζιστικό καθεστώς. Ήταν ο Τζέσε Όουενς που κατέκτησε τέσσερα χρυσά μεταλλεία στον στίβο, εξοργίζοντας τον Χίτλερ.

Λονδίνο 1948

Στο διάστημα από τους αγώνες του Βερολίνου και του Λονδίνου έλαβε χώρα ο πιο αιματηρός πόλεμος που γνώρισε η ανθρωπότητα. Οι αγώνες του 1948 στο Λονδίνο είχαν τεράστια συμβολική σημασία καθώς διεξαγόταν την ώρα που ο πλανήτης προσπαθούσε να ανακάμψει από τα ψυχικά και υλικά τραύματα που άφησε πίσω της η αιματηρή σύγκρουση του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Η Γερμανία και η Ιαπωνία δεν εκλήθησαν λόγω του ρόλου τους στον πόλεμο. Ενώ για να μειωθούν τα έξοδα συμφωνήθηκε η κάθε αποστολή να φέρει τα… δικά της τρόφιμα, καθώς η Βρετανία ήταν σε φάση ανοικοδόμησης, ενώ ήταν η πρώτη διοργάνωση που μεταδόθηκε τηλεοπτικά παρότι ελάχιστα νοικοκυριά διέθεταν τότε τηλεόραση.

Ρώμη 1960

Οι αγώνες που διοργανώθηκαν στην Ιταλική πρωτεύουσα ήταν οι τελευταίοι που έλαβε μέρος η Νότιος Αφρική υπό το απάνθρωπο καθεστώς των φυλετικών διακρίσεων κατά των μαύρων, το γνωστό σε όλους Απαρτχάιντ. Τότε απαγορεύτηκε η συμμετοχή στη χώρα και διήρκεσε μέχρι το 1992 στη διοργάνωση της Βαρκελώνης, όταν και ανέλαβε την εξουσία το Λαϊκό Κογκρέσο του Νέλσον Μαντέλα.

Πόλη του Μεξικό 1968

Ίσως μία εκ των πιο πολιτικοποιημένων ολυμπιάδων ήταν αυτή στην πόλη του Μεξικό. Η Ευρώπη συνταρασσόταν από μαζικές διαδηλώσεις, είχε προηγηθεί εκείνη τη χρονιά ο Γαλλικός Μάης, και η Άνοιξη της Πράγας. Με τον πόλεμο στο Βιετνάμ να είναι σε πλήρη εξέλιξη, εκείνη τη χρονιά σκοτώθηκαν αδελφός του δολοφονηθέντος προέδρου των ΗΠΑ Ρόμπερτ Κένεντι και ο αφροαμερικανός πάστορας Μάρτιν Λούθερ Κίνγκ, ενώ και στην ίδια τη χώρα είχαν πραγματοποιηθεί τεράστιες φοιτητικές κινητοποιήσεις που κατεστάλησαν βιαίως από τις αρχές. Ακόμη και κατά τη διάρκεια των αγώνων, δύο αθλητές από τις ΗΠΑ ο Τόμι Σμιθ και ο Τζον Κάρλος που τερμάτισαν πρώτος και τρίτος στα 200 μέτρα αντίστοιχα, σήκωσαν το χέρι τους με ένα μαύρο γάντι εις ένδειξη αλληλεγγύης στη ριζοσπαστική οργάνωση για τα δικαιώματα των μαύρων, τους γνωστούς Μαύρους Πάνθηρες. Η φωτογραφία αυτή έχει μείνει στην ιστορία και το περιστατικό ακόμη μνημονεύεται και προκαλεί συζητήσεις. Σίγουρα όμως η χειρονομία αυτή υπήρξε σημαίνουσα στον αγώνα κατά του ρατσισμού στις ΗΠΑ αλλά και παγκοσμίως.

Μόναχο 1972

Η Ολυμπιάδα στη γερμανική πόλη σημαδεύτηκε από την αιματηρή εισβολή παλαιστίνιων ενόπλων στο ολυμπιακό χωριό και που κράτησαν όμηρους ισραηλινούς αθλητές. Οι παλαιστίνιοι ζητούσαν την απελευθέρωση 200 ομήρων από το κράτος του Ισραήλ. Κατά την επίθεση των ειδικών δυνάμεων σκοτώθηκαν οι δράστες, οι εννέα όμηροι και ένας γερμανός αστυνομικός. Ο τότε πρόεδρος της Ολυμπιακής Επιτροπής Χουάν Αντόνιο Σάμαρανγκ διέταξε την παύση των αγώνων για 34 ώρες.

Μόσχα 1980

Η διοργάνωση στην πρωτεύουσα της τότε ΕΣΣΔ ήταν λειψή. Και αυτό γιατί περισσότερες από 60 χώρες της δύσης προχώρησαν σε μποϊκοτάζ ως απάντηση στην εισβολή στο Αφγανιστάν στα τέλη του 1979. Ω ς επακόλουθο, στη διοργάνωση συμμετείχαν μόλις 81 χώρες, έναντι 120 που συμμετείχαν στο Μόντεαλ το 1976. Παρότι στήριξαν το μποϊκοτάζ, οι κυβερνήσεις της Γαλλίας και της Βρετανίας επέτρεψαν στις ομοσπονδίες τους να συμμετάσχουν στους αγώνες.

Λος Άντζελες 1984

Σε συνέχεια του δυτικού μποϊκοτάζ, στους αγώνες στο Λος Άντζελες, η ΕΣΣΔ επέλεξε την αποχή, μαζί με 14 ακόμα φιλικά προς το σοβιετικό καθεστώς κράτη. Οι απέχοντες προέβαλαν ως επιχείρημα το γεγονός ότι η οργανωτική επιτροπή των αγώνων παραβίαζε το ολυμπιακό πνεύμα καθώς χρησιμοποιούσε τη διοργάνωση για να αποκομίσει εμπορικά κέρδη.

Βαρκελώνη 1992

Οι αγώνες της Βαρκελώνης ήταν οι πρώτοι που διοργανώθηκαν χωρίς τη συμμετοχή της ΕΣΣΔ που είχε καταρρεύσει έναν χρόνο νωρίτερα. Οι χώρες της βαλτικής – Λετονία, Εσθονία, Λιθουανία- που μόλις είχαν αποσχιστεί κατέβασαν ξεχωριστές ομάδες, ενώ οι υπόλοιπες πρώην σοβιετικές δημοκρατίες κατέβηκαν ενιαία με την ονομασία Κοινοπολιτεία Ανεξαρτήτων Κρατών.

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο