Το σχέδιο για τη Γερμανική Ευρώπη έχει βασικό πρωταγωνιστή το Eurogroup

Το σχέδιο για τη Γερμανική Ευρώπη έχει βασικό πρωταγωνιστή το Eurogroup

Τους τελευταίους μήνες, από την ημέρα που ο Αλέξης Τσίπρας έγινε πρωθυπουργός και άρχισαν οι διαπραγματεύσεις της νέας κυβέρνησης με τους πιστωτές, το όργανο των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης, το περίφημο Eurogroup ήρθε εκ νέου στο προσκήνιο.

Όντας από τους βασικούς «παίχτες» που αναδύθηκαν χάρη στην αίσθηση της κατάστασης «έκτακτης ανάγκης» που δημιούργησε η κρίση στην ευρωζώνη, το συμβούλιο αυτό σε γενικές γραμμές δεν διαδραμάτισε έναν εποικοδομητικό ρόλο στην έκβαση των συνομιλιών, για την ακρίβεια έφερε στο νου αρκετών τον ύποπτο ρόλο που διαδραμάτισε όλα αυτά τα χρόνια του ελληνικού – και όχι μόνο- δράματος.

Για τις κατά καιρούς παρεμβάσεις του Γερούν Ντάισελμπλουμ έγραψα προ ολίγων εβδομάδων, όπως επίσης και για τις αστοχίες, την ασυνεννοησία και τη σύγχυση που αυτές φέρνουν σε όσους ασχολούνται με το ελληνικό ζήτημα.

Το Eurogroup όμως είναι κάτι παραπάνω από τον πρόεδρο του και τα πρόσωπα που το συγκροτούν. Την τελευταία πενταετία έχει αναχθεί περίπου σε ένα άτυπο διεθυντήριο της Ευρωζώνης που δίχως να δίνει λογαριασμό σε κανέναν, καθώς δεν είναι εκλεγμένο όργανο, επιβάλει πολιτικές θέσεις, ακυρώνει εκλογικές αναμετρήσεις και εάν παραστεί ανάγκη παίζει τον ρόλο του εκβιαστή. Πέραν της ελληνικής εμπειρίας, χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η γειτονική μας Κύπρος το 2013 και το «κούρεμα» των καταθέσεων που στην ουσία επιβλήθηκε από τους υπουργούς Οικονομικών της ευρωζώνης με μπροστάρη τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε.

Από το 2010 όταν και εμφανίστηκε στην καθημερινότητά μας το Eurogroup μετατράπηκε πλέον στο νούμερο δύο κέντρο λήψης αποφάσεων στις Βρυξέλλες, καθώς υπολείπεται σε ισχύ μόνο της Συνόδου Κορυφής των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δίχως να έχει ωστόσο την ανάλογη θεσμική υπόσταση.

Το αστείο της υπόθεσης όμως είναι πως οι αποφάσεις του δεν είναι... νομικά δεσμευτικές όπως εύστοχα παρατηρούσε πρόσφατο δημοσίευμα του ευρωπαϊκού εντύπου ενημέρωσης EuObserver.

Ακόμη ένα σκοτεινό κομμάτι της λειτουργίας του όμως είναι οι περιβόητοι κανόνες εμπιστευτικότητας που επικρατούν εκεί. Πολλοί είναι αυτοί που τάχα μου σοκαρίστηκαν από την «αποκάλυψη» ότι ο Γιάνης Βαρουφάκης έσπευσε να ηχογραφήσει την τοποθέτησή του κατά τη συνεδρίαση της Ρίγας. Κανείς όμως δεν φαίνεται να αντιδρά στο άκουσμα του γεγονότος ότι στις συσκέψεις των ΥΠΟΙΚ της ευρωζώνης δεν τηρούνται καν πρακτικά. Για να το θέσω απλά, κανείς δεν γνωρίζει τι ακριβώς διαμείβεται πίσω από τις κλειστές πόρτες παρά μόνο βγαίνουν διαρροές του τύπου ο εκάστοτε υπουργός «τα άκουσε από τους συναδέλφους του» ή ότι ακούγονται εκφράσεις καφενειακού τύπου όπως «τζογαδόρος» που διαψεύδονται σχεδόν αμέσως.

Με την κρίση στην ευρωζώνη κάθε άλλο παρά να έχει κοπάσει, για την ακρίβεια έχει κρυφτεί κάτω από το «χαλάκι» και στην βολική ερμηνεία ότι φταίει η ανευθυνότητα των κυβερνήσεων και των λαών «που ζούσαν πέρα και πάνω από τις δυνατότητές τους», το γαλλογερμανικό σχέδιο για τις αλλαγές στη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης φαντάζει τουλάχιστον ζοφερό.

Δεν είναι μονάχα ότι «θεσμοθετείται» περαιτέρω η λιτότητα στις χώρες – μέλη της ευρωζώνης καθώς οι χώρες του «στενού πυρήνα» θα δεσμεύονται σε αυστηρές δημοσιονομικές πολιτικές που θα καθορίζονται από τις Βρυξέλλες και θα επικυρώνονται από ετήσιες Συνόδους Κορυφής...

Αυτό που πραγματικά φέρνει πολλές ανησυχίες είναι ο κεντρικός ρόλος που σχεδιάζεται να αποδοθεί στο Eurogroup με διεύρυνση του πεδίου δράσης του, ενίσχυση των εξουσιών του προέδρου του και των πόρων που βρίσκονται στη διάθεσή του.

Η πρόβλεψη για τη δημιουργία δομών στην ευρωβουλή ειδικά για τις χώρες μέλη της Ευρωζώνης, με σκοπό να διασφαλιστεί ο δημοκρατικός έλεγχος των νέων εξουσιών (sic), προκαλεί μονάχα μειδίαμα. Και αυτό γιατί τα κόμματα που έχουν την πλειοψηφία στην ευρωβουλή – ειδικά το ΕΛΚ- έχουν ταχθεί αναφανδόν πολλές φορές υπέρ των πιο σκληρών πολιτικών επιλογών που έχουν προωθηθεί από το Eurogroup, ενώ ποτέ δεν είχαν να πουν έστω μία αρνητική έκφραση για την τρόικα και τα πεπραγμένα της στις χώρες που έχει επισκεφθεί.

Το βασικότερο όμως στοιχείο – και το πιο ενδιαφέρον συνάμα- είναι ότι πρακτικά με αυτό τον τρόπο το Eurogroup θα μετατραπεί στον θεσμό - «πολιορκητικό κριό» που αναζητούν, αυτοί που έχουν τα λεφτά, οι ισχυροί της ευρωζώνης δηλαδή με κυρίαρχο το Βερολίνο, ώστε να επιβάλουν την πολιτική αντίληψή τους (εν προκειμένω αυτή της σκληρής λιτότητας), σε όλες της χώρες που συμμετέχουν στη νομισματική ένωση.

Με άλλα λόγια ο πρόεδρος του οργάνου ένας υπερυπουργός Οικονομικών δηλαδή θα μπορεί να δίνει ντιρεκτίβες, να ακυρώνει προϋπολογισμούς και να ορίζει πολιτικές, κανονικά και με το νόμο, δίχως να υπάρχουν οι «ενοχλητικές φωνές» περί νομιμοποίησης των αποφάσεων του.

Τα σχέδια επί χάρτου των μεγάλων δυνάμεων της Ευρώπης δείχνουν τον δρόμο για μία ΕΕ δύο ταχυτήτων με κυρίαρχο ρόλο το ενισχυμένο Eurogoup. Κάποιοι, σαν τον αντικαγκελάριο της Γερμανίας Ζίγκμαρ Γκάμπριελ οραματίζονται αυτό το γεγονός και φτάνουν σε σημείο να διατυπώνουν ανοιχτά τις σκέψεις τους… Κάποιοι άλλοι αντιλαμβάνονται πως είναι η αρχή του τέλους μίας εκ των ιδρυτικών αρχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Της ίδια της δημοκρατίας δηλαδή… 

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο