Yugostalgia!

Yugostalgia!

Γιατί οι Κροάτες και οι Βόσνιοι νοσταλγούν την παλιά, ενιαία και αδιαίρετη Γιουγκοσλαβία;

Διαβάζω κι εγώ το Νewpost πρωί πρωί, όπως κάνω κάθε μέρα. Διαβάζω για το ταξίδι του Τσίπρα στη Μόσχα, διαβάζω για τη JP Morgan και την προοπτική του Grexit, διαβάζω για το ελεφαντάκι που δροσίζεται, ρίχνω ένα βλέφαρο στην Πατρίτσα Μίλικ-Περιστέρη (ανθρώπινες αδυναμίες…) και πέφτει το μάτι μου σε έναν ερεθιστικό τίτλο: «Οι Κροάτες αναπολούν τη ζωή στην πρώην Γιουγκοσλαβία». Και όχι μόνον οι Κροάτες, όπως βλέπω λίγο πιο κάτω αλλά και οι Βόσνιοι. Οι τελευταίοι μάλιστα είναι ακόμη πιο θερμοί από τους Βόρειους γείτονές τους. Και να σας πω την αλήθεια, δεν εκπλήσσομαι καθόλου!

Εξηγούμαι για να μην παρεξηγούμαι. Τους Γιουγκοσλάβους δεν τους έμαθα τώρα, τους έμαθα πριν από έτη πολλά όταν ακόμη η χώρα τους ήταν ενιαία. Στα τέλη της δεκαετίας του εξήντα έγινε η πρώτη γνωριμία, όταν με παίρνανε μωρό οι γονείς μου για διακοπές στον Πλαταμώνα. Κι ήταν εκεί γεμάτος ο τόπος από Γιούγκους, κομπλέ με οικογένειες, συμπράγκαλα και αμαξάκια Zastava ή Fiat Polski για το ταξίδι απ’ την πατρίδα ως τη θάλασσα της Πιερίας.

Διότι ως εκεί τους άφηνε ο Τίτο να πάνε βόλτα. Για κάποιο μυστήριο λόγο, το Γιουγκοσλάβικο κράτος έδινε άδειες στους πολίτες του να κάνουν διακοπές στην Ελλάδα, αλλά μόνο ως το Νότιο σύνορο της Μακεδονίας –πιο κάτω, γιόκ. Κι αυτοί βεβαίως, όσο πιο Νότια μπορούσαν τόσο πιο Νότια πήγαιναν. Στην Πιερία δηλαδή, πλημμυρίζοντας την παραλία Λιτοχώρου, τη Σκοτίνα και τον Πλαταμώνα. Γέμιζε ο τόπος Γιούγκους από τις αρχές Ιουνίου ως τα τέλη Αυγούστου.

Τους γνώρισα λοιπόν, τους έμαθα και εντυπωσιάστηκα. Άνθρωποι πολιτισμένοι, διαβασμένοι, με τις ξένες γλώσσες τους, με τα σπορ τους, με τα πήγαινε έλα τους ανά τας Ευρώπας. Διότι μπορεί να ήταν δικτατορία η Γιουγκοσλαβία, αλλά πιο χαλαρή, πιο κουλαριστή δικτατορία δεν έχει γνωρίσει ο κόσμος όλος. Με τις αρχές να κάνουν τα στραβά μάτια για όλα τα «εκτός πλαισίου» παραστρατήματα των πολιτών και τους πολίτες να επωφελούνται από την νοοτροπία «έλα μωρέ» που κυριαρχούσε σε όλες τις υπηρεσίες και τους θεσμούς. Είτε το πιστεύετε είτε όχι εκείνη η ωραία ταινία του Κουστουρίτσα, το φιλμ «Ο μπαμπάς λείπει σε ταξίδι για δουλειές», έλεγε την αλήθεια και μόνο την αλήθεια.

Όλα αυτά τη στιγμή που στην ελληνική επαρχία, απ’ όπου προερχόμουν εγώ, βασίλευαν μαύρος σκοταδισμός, ένδεια πολιτιστική, μιζέρια παντού και κάργα καφριλίκι –έτσι λέγαμε παλαιότερα το bullying. Χώρια τα ήθη τα χρηστά, που απαγορευόταν στα καταραμένα seventies να αγγίξεις έστω τα κορίτσια. Την ίδια ώρα οι Γιουγκοσλάβες έμοιαζαν εκπληκτικά απελευθερωμένες και άνετες και φλερτάρανε άνευ προβλημάτων με τα δόλια τα Ελληνάκια. Μια άλλη φυλή, αναμφιβόλως, ξεκάθαρα Ευρωπαϊκή, την ώρα που εμείς οι έρμοι κουτουλάγαμε ακόμη στο Βαλκανιστάν.

Γι’ αυτό και η Γιουγκοσλαβία κρατήθηκε ακέραιη μια ολόκληρη δεκαετία μετά απ’ το θάνατο του Τίτο. Γιατί οι κάτοικοί της καταλάβαιναν ότι τα συμφέροντά τους ήταν κοινά και αδιαίρετα. Ώσπου έπεσε το τοίχος, ενώθηκε η Γερμανία, αναζήτησε έξοδο προς τη Μεσόγειο, αναβίωσαν τα παλαιά μίση και πάθη, άρχισε ο εμφύλιος πάρτην κάτω την ομοσπονδία. Και τώρα το 82 % των Κροατών άνω των 50 ετών (όσοι έζησαν δηλαδή στην πρώην Γιουγκοσλαβία και είχαν εκτεταμένες εμπειρίες από αυτή) δηλώνει ότι «τότε» ζούσε καλύτερα ή πολύ καλύτερα. Ποσοστό που φτάνει το σχετικώς εξωφρενικό 92 % όταν ερωτούνται οι Βόσνιοι.

Ανάλογες απαντήσεις δίνουν και σε άλλες ερωτήσεις για την πρώην Γιουγκοσλαβία και τον συγχωρεμένο τον Τίτο. Ξέρετε τι είναι το μοναδικό που τους χαλάει; Εκφράζουν θλίψη για την αγοραστική δύναμη που είχανε τον παλιό εκείνο τον καιρό! Όταν δεν μπορούσανε να αγοράσουνε κουρσάρες, μαιζονέτες, ρούχα και παπούτσια και αξεσουάρ σινιέ. Αλλά ήτανε περήφανοι, ανεξάρτητοι, ζόρικοι και κύριοι του εαυτού τους. Βάλτε τα στη ζυγαριά όλα αυτά και θα καταλάβετε προς τι το κύμα της νοσταλγίας…

  

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο