CINEMA

Τιμ Ροθ και Κλάιβ Όουεν σε μια συγκλονιστική «Αναζήτηση»

Δημοσίευση 27 Φεβρουαρίου 2020, 13:00 / Ανανεώθηκε 4 Μαρτίου 2020, 14:41
Τιμ Ροθ και Κλάιβ Όουεν σε μια συγκλονιστική «Αναζήτηση»
Facebook Twitter Whatsapp

Μια συγκλονιστική ταινία για την φιλία, την παγκόσμια γλώσσα της μουσικής, τον πόλεμο και την φρίκη του Ολοκαυτώματος

Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος έχει μόλις ξεσπάσει στην Ευρώπη. Ο Μάρτιν και ο Ντοβίντλ είναι δύο αχώριστοι παιδικοί φίλοι. Ο Ντοβίντλ είναι ιδιοφυία στο βιολί. Όμως, λίγες ώρες πριν δώσει την πρώτη του συναυλία, εξαφανίζεται δίχως ίχνη. Μετά από χρόνια, ένα απρόσμενο γεγονός θα σταθεί ως αφετηρία για ένα μεγάλο ταξίδι αναζήτησης του Μάρτιν που θα ψάξει να βρει τον παλιό του φίλο. Αυτή η αναζήτηση θα οδηγήσει σε απροσδόκητες αποκαλύψεις για τους δύο άντρες αλλά και για την Έλεν, τη γυναίκα που τους ένωνε.

Το βιβλίο 
Η ταινία βασίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα του συγγραφέα και αναλυτή της κλασικής μουσικής Νόρμαν Λέμπρεχτ. Μετά το τέλος του πρώτου Πόλεμου του Κόλπου το 1991, ο Λέμπρεχτ επρόκειτο να πάει από το Λίβερπουλ στο Λος Άντζελες. Ο ίδιος λέει για τη δημιουργία της ιστορίας: «Είχε ξεσπάσει πόλεμος πρόσφατα και αυτό με συγκίνησε με ένα περίεργο τρόπο. Σκεφτόμουν να γράψω μια ιστορία για δύο ανθρώπους που τους επηρεάζουν κάποια ιστορικά γεγονότα. Έθεσα ένα συγκεκριμένο ερώτημα: Τι συμβαίνει αν ένας άνθρωπος είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με έναν άλλο σε σημείο συμβιωτικής σχέσης και αυτός ξαφνικά εξαφανίζεται; Πώς θα μπορέσει ο άλλος άνθρωπος να συνεχίζει τη ζωή του;». Το ερώτημα αυτό συνέχισε να απασχολεί το Λέμπρεχτ μέχρι να γράψει το πρώτο του μυθιστόρημα, το «The song of names». Για τον ίδιο, το βιβλίο αυτό κάνει λόγο για την αντιμετώπιση της απώλειας. «Είναι κάτι που μπορεί να συμβεί σε όλους μας ανεξαιρέτως», λέει ο Λέμπρεχτ. «Είναι σωστό να αφήσουμε την απώλεια να μας παραλύσει; Είναι δυνατόν να συνεχίσουμε να ζούμε στη σκέψη αυτή κάθε μέρα; Ή είναι προτιμότερο να βρούμε τρόπους να ανταπεξέλθουμε, όσο δύσκολο και να είναι;».

Η μουσική
Μιας και το βιβλίο περιστρέφεται γύρω από τον κόσμο της μουσικής, ο παραγωγός Ρόμπερτ Λάντος («Το γλυκό πεπρωμένο», «Αραράτ») θεώρησε τον σκηνοθέτη Φρανσουά Ζιράρ («Τριάντα δύο μικρές ταινίες για τον Γκλεν Γκουλντ», «Το κόκκινο βιολί») ως την ιδανικότερη επιλογή. «Αυτή η ταινία ζει και πεθαίνει στον συναισθηματικό αντίκτυπο της μουσικής της», ισχυρίζεται ο Λάντος. «Πίστευα ότι χρειαζόμασταν κάποιον που να γνωρίζει όχι μόνο τη γλώσσα του κινηματογράφου αλλά και τη γλώσσα της μουσικής. Έτσι, στράφηκα στον Φρανσουά, ο οποίος έχει σκηνοθετήσει ταινίες, όπερες, θεατρικά και έχει συνεργαστεί με το περίφημο Cirque du Soleil. Νομίζω είναι ένας από τους ελάχιστους δημιουργούς αυτή τη στιγμή στον κόσμο που είναι τόσο εξοικειωμένος με την κλασική μουσική».

Πέρα από την προφανή αγάπη του για τη μουσική, ο Ζιράρ δεν ήθελε να δώσει βάρος και να εστιάσει στη μουσική και την καλλιτεχνική ιδιοσυγκρασία, στα οποία το μυθιστόρημα του Λέμπρεχτ φέρεται να εστίαζε περισσότερο. «Η μουσική σίγουρα είναι μια κινητήρια δύναμη σε αυτή την ιστορία, αλλά η αλήθεια είναι πως αυτή η ταινία δεν αναφέρεται στη μουσική ως το βασικό θέμα της», λέει ο Ζιράρ. «Πρόκειται για μια ιστορία πραγματικής φιλίας μεταξύ δύο ανθρώπων. Θέλησα από την αρχή να υπάρχει το στοιχείο της μουσικής και να εξυπηρετεί την πλοκή και ποτέ το αντίστροφο». Τους δύο κεντρικούς χαρακτήρες της ιστορίας Μάρτιν και Ντοβίντλ υποδύονται οι Τιμ Ροθ «Reservoir dogs», «Ό Θρύλος του 1900») και Κλάιβ Όουεν («Ο κρουπιέρης», «Τα παιδιά των ανθρώπων») αντίστοιχα. Επιπλέον, άλλοι τέσσερις ηθοποιοί υποδύονται τους Μάρτιν και Ντοβίντλ σε διαφορετικές χρονικές περιόδους.

Μια σημαντική στιγμή
Η ταινία «Η αναζήτηση» είναι η πρώτη ταινία που πήρε άδεια να πραγματοποιήσει γυρίσματα στο μνημείο της Τρεμπλίνκα. Σε μια περίοδο εννέα μηνών, περίπου 800.000 άνθρωποι έχασαν τις ζωές τους. «Στην ενήλικη ζωή μου έχω αποφύγει να επισκεφτώ τα στρατόπεδα συγκέντρωσης», λέει ο Λάντος, γιος επιζώντων του Ολοκαυτώματος. «Δε νομίζω πως υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που θέλουν να επισκεφτούν μια επίγεια κόλαση. Ούτε εγώ ήθελα και δεν θα το έκανα αν δεν γινόταν αυτή η ταινία. Υπήρχε μια εναλλακτική να γυρίσουμε τις σκηνές κάπου αλλού. Όμως, θεώρησα πως είναι πολύ σημαντικό να γυριστούν στην πραγματική τοποθεσία».

Στο κέντρο του μνημείου της Τρεμπλίνκα υπάρχει μια ειδικά διαμορφωμένη πέτρα και πάνω της υπάρχουν σκαλισμένες δύο λέξεις σε πολλές γλώσσες: «Ποτέ ξανά». Ο Λάντος υποστηρίζει: «Αυτές οι δύο λέξεις αντιπροσωπεύουν το βασικό λόγο ύπαρξης και δημιουργίας αυτής της ταινίας». 

Πολλοί επίσης από τους συντελεστές εκφράζουν μια παρόμοια γνώμη.  Ο Ζιράρ δηλώνει: «Ένα από τα μεγάλα προβλήματα της κοινωνίας αυτή τη στιγμή είναι μια γενική αμνησία. Ένας στους δύο ανθρώπους κάτω των 30 ετών δεν ξέρει η λέξη «Ολοκαύτωμα» τι σημαίνει και σε περίπτωση που ξέρουν, δεν είναι σε θέση να το εξηγήσουν. Αυτή η ταινία είναι κάτι σαν αποστολή μας να διατηρήσουμε ζωντανή αυτή τη μνήμη».

Ο σεναριογράφος Τζέφρι Κέιν («Επιχείρηση Χρυσά Μάτια», «Ο επίμονος κηπουρός»), του οποίου οι γονείς πέθαναν στο Ολοκαύτωμα, λέει: «Θρηνώ κάθε είδους γενοκτονία όπου και να γίνεται. Όποια λόγια και να χρησιμοποιήσουμε για να το περιγράψουμε, αυτή η κατάσταση θα εξακολουθεί να υπάρχει και αυτή η ταινία δεν πρόκειται να την σταματήσει ολοκληρωτικά. Όσα περισσότερα γνωρίζουμε, τόσο το καλύτερο. Οφείλουμε να είμαστε ικανοί να αναγνωρίσουμε τους κινδύνους της ανθρώπινης φυλής κάθε στιγμή».

Πριν το γύρισμα, ο Ζιράρ, με κάποια ακόμα μέλη του συνεργείου και του καστ, επισκέφτηκαν την τοποθεσία. «Ήταν μια πολύ συναισθηματική εμπειρία. Δεν μπορούσαμε να μιλήσουμε όσο βρισκόμασταν εκεί, επικρατούσε μονάχα σιωπή», λέει ο ίδιος. Το περιστατικό αυτό μάλιστα επηρέασε το Ζιράρ ώστε να αλλάξει τη σκηνή που διαδραματιζόταν εκεί. «Καθώς οι χαρακτήρες – ο Μάρτιν και η Άννα – περπατούσαν, μιλούσαν μεταξύ τους. Θεώρησα πως θα ήταν πολύ καλύτερο αν δεν έλεγαν κουβέντα όσο ήταν εκεί».

Τι σημείνει «The song of names»
Ο πυρήνας της ιστορίας της ταινίας προέρχεται από τον τίτλο «The song of names» που αναφέρεται σε όλους εκείνους που πέθαναν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης της Τρεμπλίνκα. «Η μουσική είναι μια γλώσσα επικοινωνίας, πιθανότατα είναι η πιο ισχυρή απ’ όλες τις γλώσσες διότι περνάει τα σύνορα του κόσμου δίχως να χρειάζεται μετάφραση», ισχυρίζεται ο Ζιράρ. «Μιλάει στις καρδιές των ανθρώπων, μεταφέρει μηνύματα που τα λόγια δεν μπορούν. Ο ήρωας της ταινίας παίζει μουσική για να τιμήσει τους νεκρούς του πολέμου και όχι για δόξα και χρήματα».

Πώς θα μάθετε να παίζετε βιολί σε λίγες ώρες
Οι ηθοποιοί της ταινίας είχαν ένα ακόμα πράγμα να μάθουν στη διάρκεια των γυρισμάτων πέρα από τα λόγια τους: να παίζουν βιολί. Ο Βρετανός βιολιστής Όλιβερ Νέλσον ανέλαβε την εκπαίδευση τους. Ο Κλάιβ Όουεν λέει λίγα λόγια για την εμπειρία αυτή: «Δουλεύαμε αρκετές ώρες μαθαίνοντας βιολί. Ήταν σχετικά δύσκολο διότι προσπαθούσαμε να μάθουμε πολλά πράγματα τα οποία κάποιος μπορεί να χρειαστεί τριάντα χρόνια για να τα μάθει σωστά. Εμείς είχαμε στη διάθεσή μας μόλις μερικούς μήνες. Ο Φρανσουά μου υποσχέθηκε πως, ό, τι και να γίνει, θα με κάνει να μάθω βιολί. Ήμουν ενθουσιασμένος. Ο Όλιβερ με βοήθησε εξίσου πολύ». Ο Τζόνα Χάουερ Κινγκ («Postcards from London») λέει: «Για την ακρίβεια, έμαθα να παίζω πολύ καλά ένα συγκεκριμένο κομμάτι και τίποτα άλλο. Μπορώ να πω ότι το ευχαριστήθηκα πολύ και ήταν όντως μια μεγάλη πρόκληση».

Τα γυρίσματα 
Η ταινία ξεκίνησε γυρίσματα το φθινόπωρο του 2018 στο Λονδίνο. Ακολούθησε η Βουδαπέστη και το Μόντρεαλ. Πέρα από τις πραγματικές τοποθεσίες, υπήρξε η ανάγκη να χτιστούν ορισμένα σετ, όπως η σκηνή του καταφυγίου αερο-επιδρομής με τους σάκους άμμου. Αξίζει να σημειωθεί πως η αίθουσα συναυλιών που χρησιμοποιείται στις σκηνές του 1951 και του 1986 είναι Μουσική Ακαδημία Φραντς Λιστ, η οποία αποτελεί το μεγαλύτερο μουσικό σχολείο της Βουδαπέστης.

Η πραγματική ιστορία 
Παρόλο που η «Αναζήτηση» έχει μια βαθιά σύνδεση με τη μνήμη των πεσόντων στο Ολοκαύτωμα, η αναπαράσταση των γεγονότων είναι περιορισμένη. «Ένας βασικός λόγος που θέλησα να κάνω αυτή την ταινία ήταν ότι αναφέρεται στο Ολοκαύτωμα δίχως να κάνει ευθείς αναφορές», λέει ο Ζιράρ. «Διαφορετικά δεν θα μπορούσα να το κάνω. Το να βλέπω μια ταινία σαν την «Αναζήτηση» είναι σαν να περπατάω σε ένα ηφαίστειο που έχει όμορφα σχηματισμένα μονοπάτια, αλλά κάτω από την επιφάνεια αυτή υπάρχει καυτή λάβα. Με αυτό τον τρόπο, παρατηρούμε το Ολοκαύτωμα και τις συνέπειές του μέσα από ένα τηλεσκόπιο. Βλέπουμε τους χαρακτήρες του και αντιλαμβανόμαστε το μέγεθος της τραγωδίας».

Η «Αναζήτηση» μας δείχνει το απάνθρωπο πρόσωπο του πολέμου και πώς μια γενοκτονία μπορεί να αφήσει ένα ανεξίτηλο σημάδι σε όσους κατάφεραν να επιβιώσουν. Ωστόσο, η ταινία και η ιστορία της αφήνουν στην άκρη τη σκοτεινή της πλευρά και εστιάζουν σε μια ελπίδα. «Υπάρχει ένα μήνυμα στην ιστορία: Τα πράγματα που χάνουμε, δεν τα χάνουμε για πάντα», υποστηρίζει ο Λέμπρεχτ. «Όσα πιστεύουμε πως έχουμε χάσει για πάντα, είναι βαθιά μέσα μας κάθε στιγμή και αν έχουμε την επιμονή να ψάξουμε και να τα αναζητήσουμε, θα συνειδητοποιήσουμε πως η απώλεια δεν είναι ολική και πως είμαστε ικανοί να προχωρήσουμε μπροστά».

Η ταυτότητα της ταινίας:
Σκηνοθεσία: Φρανσουά Ζιράρ
Σενάριο: Τζέφρι Κέιν
Παραγωγή: Ρόμπερτ Λάντος, Λιζ Λαφοντέν, Νικ Χέρσκορν
Παίζουν: Τιμ Ροθ, Κλάιβ Όουεν, Κάθριν ΜακΚόρμακ, Μαγκνταλένα Τσιελέκα, Τζόνα Χάουερ Κινγκ, Γκέραν Χάουελ, Σαούλ Ρούμπινεκ, Έντι Ίζαρντ
Φωτογραφία: Ντέιβιντ Φράνκο
Μοντάζ: Μισέλ Αρκάν 
Σχεδιασμός παραγωγής: Φρανσουά Σεγκίν
Μουσική: Χάουαρντ Σορ

Στις 9 Απριλίου στους κινηματογράφους από την Odeon