Κόντρα στην κρίση και την εντεινόμενη οικονομική ύφεση, η αγορά των εμπορικών κέντρων αντιστέκεται και επηρεάζεται λιγότερο από τα μεμονωμένα καταστήματα και τους εμπορικούς δρόμους της Αθήνας.

Νέοι παίκτες ετοιμάζουν δυναμική είσοδο στην αγορά, αναζητούν νέες ευκαιρίες και δρομολογούν την έναρξη λειτουργίας νέων εμπορικών κέντρων σε Αθήνα και σε μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας.

"Η αγορά δοκιμάζεται από την υπάρχουσα κατάσταση, αλλά σε αυτό το δύσκολο περιβάλλον τα εμπορικά κέντρα που ήδη λειτουργούν δείχνουν να αντιστέκονται" δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Γιάννης Σταματέλος Head of asset management & retail leasing της εταιρίας συμβούλων ακινήτων Cushman & Wakefield και πρόσθεσε ότι στη χώρα μας υπάρχουν μεγάλα περιθώρια ανάπτυξης νέων εμπορικών κέντρων αρκεί η ανάπτυξη αυτή να γίνει ορθολογιστικά.

Σύμφωνα με τα στοιχεία τελευταίας έρευνας της διεθνούς εταιρίας συμβούλων ακινήτων Cushman & Wakefield σχετικά με την Ανάπτυξη Εμπορικών Κέντρων στην Ευρώπη για τη διετία 2010 -2011 η χώρα μας κατατάσσεται στην 19η θέση όσον αφορά στα νέα εμπορικά κέντρα που θα υλοποιηθούν για το υπόλοιπο του 2010 και το 2011, στο σύνολο 34 ευρωπαϊκών χωρών, την ίδια στιγμή που η Ρωσία και η Τουρκία αναδεικνύονται πρωταθλήτριες πανευρωπαϊκά αφού πάνω από τα μισά εμπορικά κέντρα υλοποιούνται στις δύο αυτές αγορές.

 

Υπάρχει χώρος για όλους αλλά με κανόνες...

 

"Υπάρχει χώρος και για τους μικρούς αλλά και για τους μεγάλους αρκεί να υπάρχουν κανόνες που θα εξασφαλίζουν την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς σε ένα περιβάλλον υγιούς ανταγωνισμού και σε καθεστώς ισονομίας και ισοπολιτείας" δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Αθηνών Παναγής Καρέλλας κληθείς να σχολιάσει τη δημιουργία νέων εμπορικών κέντρων στην αγορά.

Ο κ. Καρέλλας αναφέρθηκε στο νόμο 3377/05 που θέτει τους όρους και τις προϋποθέσεις ίδρυσης εμπορικών κέντρων στη χώρα και όπως αποδείχτηκε στην πράξη δεν λαμβάνει υπόψη του σημαντικές παραμέτρους, όπως την συνύπαρξη των μικρών επιχειρήσεων με τα μεγάλα εμπορικά κέντρα, την προστασία του περιβάλλοντος και κυρίως την αποφυγή ολιγοπωλιακών πρακτικών και καταστάσεων και στο εμπόριο. Για το λόγο αυτό χρειάζεται, σύμφωνα με τον κ. Καρέλλα, να γίνουν σημαντικές αλλαγές στο νόμο αλλά ταυτόχρονα να θωρακιστεί ο τρόπος εφαρμογής του απαλείφοντας τις συναρμοδιότητες, που μέχρι τώρα ορίζονται και τον καθιστούν στην ουσία ανεφάρμοστο.

"Το θέμα δεν είναι να απαγορευτεί η ίδρυση εμπορικών κέντρων. Όμως η άνευ περιορισμών και λογικών κριτηρίων ίδρυση, δίχως την ύπαρξη σχεδίου προσδιορισμού χρήσεων γης και εμπορικής πολεοδομίας, θα οδηγήσει στον οικονομικό μαρασμό μεγάλο αριθμό παραδοσιακών μικρών επιχειρήσεων. Οι καιροί είναι δύσκολοι, το οικονομικό μέλλον αβέβαιο και η μικρομεσαία εμπορική επιχείρηση περνά ίσως τη χειρότερη περίοδο ύπαρξης της. Δεν υπάρχει κανένας λόγος το κλίμα στο χώρο αυτό να καταστεί ακόμα πιο δυσμενές με αστοχίες, ένδειξη αδιαφορίας και καθυστερήσεις στη λήψη ορθών διορθωτικών μέτρων όπου αυτό χρειάζεται" δήλωσε ο κ. Καρέλλας.

Από την πλευρά του ο Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος του ΣΕΛΠΕ Αντώνης Μακρής δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ "Τα εμπορικά κέντρα στην Ελλάδα είναι μια πραγματικότητα. Χώρος στην αγορά υπάρχει για όλους και ο ποιο σόφρων που διαθέτει σωστή θέση, τιμή, προϊόν, σωστή εξυπηρέτηση, έξυπνες στρατηγικές μάρκετινγκ και προσαρμοστικότητα στα εκάστοτε δεδομένα της αγοράς θα κερδίσει τον πελάτη".

Αναφερόμενος στις τοπικές αγορές και στον βαθμό που αυτές επηρεάζονται από τη λειτουργία μεγάλων εμπορικών κέντρων ο κ. Μακρής επεσήμανε: "Οι τοπικές αγορές δεν πλήττονται άμεσα από τη λειτουργία εμπορικών κέντρων αλλά θα πρέπει να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα ώστε να αντιμετωπίσουν τον ανταγωνισμό και τις καινούριες απαιτήσεις των πελατών. Οι τοπικές αγορές καταρρέουν από τα ενδογενή τους προβλήματα και όχι από τον ανταγωνισμό".

 

Πρεμιέρες στη... σκιά της ύφεσης

 

Περί τα τέλη Νοεμβρίου θα ανοίξουν τις πόρτες τους στο καταναλωτικό κοινό δύο νέοι εμπορικοί - ψυχαγωγικοί πολυχώροι στην Αττική, το Athenian Capitol του ομίλου Χαραγκιώνη στην οδό Γ' Σεπτεμβρίου και το Athens Metro Mall της εταιρίας Talima Venture επί της λεωφόρου Βουλιαγμένης στον σταθμό του Αγίου Δημητρίου.

Περισσότεροι από 3 εκατ. επισκέπτες σε ετήσια βάση εκτιμάται ότι θα δέχεται το Συγκρότημα Athenian Capitol, ένας πολυχώρος συνολικής επένδυσης 45 εκατ. ευρώ, που περιλαμβάνει εμπορικά καταστήματα, συνεδριακό κέντρο και κινηματογράφο 3D, εστιατόρια, καφετέριες και υπόγειο παρκινγκ οκτώ ορόφων για 800 αυτοκίνητα.

Το νέο Συγκρότημα, φιλοδοξεί να γίνει κέντρο αναφοράς και σε διεθνές επίπεδο, καθώς θα στεγαστεί μόνιμα το πρώτο Μουσείο Ιστορικού Αυτοκινήτου στην Αθήνα, που θα λειτουργεί υπό την αιγίδα του "Ιδρύματος Θεόδωρου Ν.Χαραγκιώνη". Στα εκθέματα του μουσείου θα περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων περισσότερα από 270 οχήματα, σε τρείς ορόφους του κτιρίου, το αρχαιότερο έκθεμα θα είναι μια πυροσβεστική αντλία του 1895, ενώ μεταξύ των εκθεμάτων περιλαμβάνονται επίσης αυτοκίνητα ιστορικών προσώπων από τον χώρο των τεχνών, της πολιτικής κλπ που αποκτήθηκαν και από διεθνείς δημοπρασίες στη διάρκεια των τελευταίων τριών δεκαετιών.

Η εταιρία του ομογενή επιχειρηματία από τη Βενεζουέλα Π. Κωνσταντίνου, Talima Venture Inc, υλοποίησε με ίδια κεφάλαια μια επένδυση ύψους 75 εκατ. ευρώ. Όπως ανέφερε ο κ. Κωνσταντίνου, το Athens Metro Mall, στοχεύοντας στην ανάπτυξη και εδραίωσή του ως σημείο αναφοράς τόσο των νοτίων προαστίων όσο και των κοντινών περιοχών, είναι στρατηγικά τοποθετημένο ακριβώς μπροστά στο μετρό του Αγίου Δημητρίου επί της Λεωφ. Βουλιαγμένης. Πρόκειται για εμπορικό και ψυχαγωγικό κέντρο μικτής εκμισθώσιμης επιφάνειας (GLA) 21.500 τ.μ. με 85 καταστήματα, 18 χώρους εστίασης, πέντε κινηματογραφικές αίθουσες Village Cimenas Super Market AB Βασιλόπουλος, παιδότοπο Volta Fun Park, Εμπορική Τράπεζα και 1.200 θέσεις πάρκινγκ.

Επίσης, τον ερχόμενο Μάρτιο πρόκειται να λειτουργήσει στα Δυτικά προάστια, το River West, του Ομίλου Βιοχάλκο επί της λεωφ. Κηφισού (επένδυση ύψους 80 εκατ. ευρώ). Η εταιρία προχωρεί αυτό το διάστημα δρομολογεί συμφωνίες μισθώσεων για πάνω από το 70% των καταστημάτων. Το εμπορικό κέντρο εντάσσεται σε ευρύτερο εμπορικό συγκρότημα, συνολικής έκτασης 59.500 τ.μ., στο οποίο βρίσκεται και το εμπορικό κατάστημα ΙΚΕΑ και παρέχει δωρεάν χώρο στάθμευσης 2.500 θέσεων. Το συνολικό εμβαδόν του νέου εμπορικού κέντρου είναι 20.000 τ.μ. Το νέο εμπορικό κέντρο θα περιλαμβάνει περί τα 75 καταστήματα, σούπερ μάρκετ, εστιατόρια κ.ά.

Σε εξέλιξη βρίσκεται και η κατασκευή του εκπτωτικού χωριού της Mc Arthur Glen στα Σπάτα, μία επένδυση συνολικού ύψους 100 εκατ. ευρώ καθώς και το εμπορικό πάρκο της REDS επίσης στα Σπάτα το οποίο έχει προγραμματιστεί να λειτουργήσει, μέχρι το τέλος του πρώτου εξαμήνου του επόμενου έτους.

 

Η κρίση ρίχνει τους τζίρους

Πάντως, η οικονομική κρίση έχει επηρεάσει αρνητικά και τα έσοδα στα εμπορικά κέντρα. Η Lamda Development, αναμένει ο τζίρος στα τρία εμπορικά της κέντρα (The Mall, Golden Hall και Mediterranean Cosmos) να υποχωρήσει περίπου 10% φέτος καθώς, σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της εταιρίας Οδυσσέα Αθανασίου, τα μέτρα λιτότητας πλήττουν την κατανάλωση. Ωστόσο, οι πωλήσεις κινούνται σε καλύτερα επίπεδα από το σύνολο της αγοράς.

Σύμφωνα με τον κ. Αθανασίου, το The Mall αναμένεται να έχει τζίρο περίπου 350 εκατ. ευρώ και να προσελκύσει περίπου 12,5 εκατ. επισκέπτες φέτος. Περίπου 200 εκατ. ευρώ πωλήσεις αναμένονται στο Mediterranean Cosmos στη Θεσσαλονίκη και 155-160 εκατ. ευρώ στο Golden Hall. Τα επαναλαμβανόμενα λειτουργικά αποτελέσματα (EBITDA) για το σύνολο του έτους αναμένονται στα επίπεδα των 42 εκατ. ευρώ που έφτασαν το 2009.

Την περίοδο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου, ο τζίρος στο The Mall έπεσε 9% ενώ η επισκεψιμότητα κατά 5%, εν μέρει εξαιτίας προβλημάτων στη λειτουργία του ηλεκτρικού σιδηροδρόμου, σύμφωνα με τον κ. Αθανασίου. Αντίθετα, στο Golden Hall ο τζίρος ανέβηκε 6-6,5% την ίδια περίοδο, καθώς προσελκύει περισσότερους καταναλωτές.

Από την πλευρά του ο κ. Κ. Μαρκέζος οικονομικός διευθυντής της εταιρίας Pasal Development, που διαχειρίζεται το εμπορικό κέντρο AthensHeart στην Πειραιώς, ανέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι είναι ιδιαίτερα θετικό το γεγονός ότι παρά την κρίση που πλήττει τους καταναλωτές ο τζίρος του εμπορικού κέντρου στο φετινό εννεάμηνο διαμορφώθηκε στα ίδια με τα περυσινά επίπεδα χωρίς να παρατηρείται πτώση. Επίσης η επισκεψιμότητα των καταναλωτών στο φετινό εννεάμηνο κινείται σε ποσοστά 10-15% πάνω από τα περυσινά αντίστοιχα ποσοστά. Το AthensHeart, εμφάνισε στο πρώτο εξάμηνο του 2010 αύξηση 15% της επισκεψιμότητας του και 2% στον κύκλο εργασιών των καταστημάτων σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2009, παρά τη σημαντική πτώση των συνολικών λιανικών πωλήσεων στην χώρα.

Θετικά σχολίασε ο κ. Μαρκέζος και το γεγονός ότι δημιουργούνται νέα εμπορικά κέντρα μέσα σε αυτή τη δύσκολη περίοδο. Σύμφωνα με τον κ. Μαρκέζο τα εμπορικά κέντρα προσφέρουν στους καταναλωτές μεγάλο αριθμό καταστημάτων συγκεντρωμένα σε πολύ καλά οργανωμένους χώρους, ασφάλεια, εύκολη προσβασιμότητα, χώρους στάθμευσης και δραστηριότητες για όλη την οικογένεια. Η διοίκηση, με δεδομένο το γενικότερο κλίμα που επικρατεί στην αγορά, προχωρά συχνά σε προωθητικές ενέργειες που περιλαμβάνουν εκπτώσεις και προσφορές σε επώνυμα προϊόντα, για την ενίσχυση της κατανάλωσης.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο κ. Κωνσταντίνος Λαμπρόπουλος διευθύνων σύμβουλος στα Αττικά Πολυκαταστήματα βλέπει με θετική ματιά το άνοιγμα νέων εμπορικών κέντρων, ωστόσο επισημαίνει μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι χρειάζεται προσοχή καθώς η δεδομένη χρονική στιγμή είναι δύσκολη. Επίσης επισημαίνει ότι από τη λειτουργία των μεγάλων εμπορικών κέντρων πλήττονται κυρίως τα μεμονωμένα καταστήματα και δη τα συνοικιακά. Όπως ανέφερε ο κ. Λαμπρόπουλος τα εμπορικά κέντρα αποτελούν μεγάλες επενδύσεις που εξασφαλίζουν τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας σε μια δύσκολη χρονικά περίοδο. Στο δεκάμηνο του 2010 το Attica, the department store στο κέντρο της Αθήνας παρουσίασε καθαρές πωλήσεις μειωμένες κατά 10% ενώ στο Golden Hall στο Μαρούσι σημείωσε στο δεκάμηνο πωλήσεις 29 εκατ. ευρώ αυξημένες κατά 7%.

Το εμπορικό κέντρο AVENUE στον Παράδεισο Αμαρουσίου κατέγραψε πτώση τζίρου 6% στο εννεάμηνο του 2010. Όπως ανέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Λίλα Καλαϊτζή, Διευθύντρια Μάρκετινγκ και Επικοινωνίας του εμπορικού κέντρου Avenue, η παραπάνω πτώση είναι σημαντικά μικρότερη της μέσης στατιστικής πτώσης της αγοράς. Το εμπορικό κέντρο ξεκίνησε τη λειτουργία του το Μάϊο 2007 και δημιουργήθηκε ως επέκταση του εμπορικού κέντρου Sanyo Carrefour.

Σύμφωνα με την κ. Καλαϊτζή το εμπορικό κέντρο AVENUE έχει μια σταθερή επισκεψιμότητα κατά μέσο όρο 10.000 ατόμων καθημερινά, η οποία αυξάνεται θεαματικά όταν διοργανώνονται εκδηλώσεις, διαγωνισμοί και προωθητικές ενέργειες. Σε αυτό συντελεί τόσο η σύνθεση των 70 καταστημάτων του, που ανταποκρινόμενα στα σημεία των καιρών, προσφέρουν ελκυστικές τιμές, όσο και η παροχή της δωρεάν στάθμευσης σε 2000 θέσεις, του δωρεάν WIFI, των διευκολύνσεων για τα Α.Μ.Ε.Α. αλλά και του Volta Fun Park.

Την Άνοιξη του 2009 ξεκίνησε τη λειτουργία του και το εμπορικό κέντρο West Plaza της κατασκευαστικής εταιρίας LC Development στην περιοχή του Ασπροπύργου. Πρόκειται για ένα εμπορικό - ψυχαγωγικό κέντρο υψηλών προδιαγραφών, με μικτή εκμισθώσιμη επιφάνεια 26.000 τ.μ., που αποτελείται από 3 ορόφους και 2 υπόγεια και περιλαμβάνει περισσότερα από 50 καταστήματα, εστιατόρια και καφέ, ειδικό παιδότοπο καθώς και το μεγαλύτερο Entertainment Centre στην Ελλάδα. Το κέντρο διαθέτει δύο υπόγεια και ένα υπέργειο πάρκινγκ με περισσότερες από 500 θέσεις διαθέσιμες.