Τα άγνωστα ντοκουμέντα από το τέλος του Άρη Βελουχιώτη (φωτό)

Τα άγνωστα ντοκουμέντα από το τέλος του Άρη Βελουχιώτη (φωτό)

Η αποκοπή των κεφαλών από τις σορούς των ανταρτών, η έκθεσή τους στην κοινή θέα και τα κανιβαλικά πανηγύρια γύρω από τα μακάβρια τρόπαια ήταν μια συνήθης πρακτική για τις παρακρατικές συμμορίες της μεταβαρκιζιανής περιόδου και του εμφυλίου πολέμου.

Οι ανατριχιαστικές φωτογραφίες δημοσιεύονταν στις εφημερίδες της εποχής και αποτελούσαν τμήμα της άγριας εκστρατείας για την κατατρομοκράτηση του πληθυσμού.

Ετσι έγινε και με τον Αρη Βελουχιώτη. Φωτογραφίες με το κομμένο κεφάλι του, κρεμασμένο στον φανοστάτη της πλατείας Ρήγα Φεραίου στα Τρίκαλα τον Ιούνιο του 1945 δημοσιεύτηκαν στον Τύπο του καιρού εκείνου. Μια άγνωστη φωτογραφία από τη μακάβρια έκθεση των Τρικάλων παρουσιάζει σήμερα το «Εθνος της Κυριακής». Κάτω από τον στύλο στέκονται βλοσυροί, με το δέος αποτυπωμένο στα πρόσωπά τους, άνθρωποι αποσβολωμένοι από το αποτρόπαιο θέαμα που παρουσιάζουν τα κρεμασμένα κεφάλια. Είναι του Τζαβέλα σ' αυτό το στιγμιότυπο. Δεν διακρίνεται του Βελουχιώτη που αιωρείται ακριβώς δίπλα.

Πρόκειται για ιστορικό ντοκουμέντο από το αρχείο του ιστορικού Ιάσονα Χανδρινού. Δημοσιεύεται για πρώτη φορά, όπως έγινε και με τη μοναδική καταπρόσωπο εικόνα του πρωτοκαπετάνιου του ΕΛΑΣ μετά το τραγικό τέλος του την Παρασκευή 15 Ιουνίου 1945 ψηλά στα Τζουμέρκα, λίγο έξω από τη Μεσούντα, κοντά στον ποταμό Αχελώο (δημοσιεύτηκε στο XYZ Contagion).

Εγκλωβισμός

Τα δραματικά γεγονότα περιγράφηκαν αργότερα από τους μετέχοντες στα καταδιωκτικά αποσπάσματα που εγκλώβισαν την ανταρτομάδα του πρωτοκαπετάνιου του ΕΛΑΣ. Δεν λείπουν και οι μαρτυρίες από τους διασωθέντες μαυροσκούφηδες που έμειναν πιστοί στον Αρη. Δεν τον εγκατέλειψαν παρά τη διαφωνία του με τη Βάρκιζα και παρά την αποκήρυξή του από το ΚΚΕ.

Στους διώκτες του συγκαταλέγεται ο Ζαχαρίας Π. που άφησε γραπτή μαρτυρία. Δίνει τη δική του εικόνα.

Θα παραθέσουμε το απόσπασμα από εκείνο το σημείο της αφήγησης, η οποία προέρχεται και αυτή από το αρχείο του Ι. Χανδρινού και δημοσιεύεται για πρώτη φορά, και στο οποίο διεκτραγωδείται πώς ο Αρης και οι σύντροφοί του -«καμιά δεκαπενταριά», κατά τα γραφόμενα- κρύφτηκαν στον Φάγγο της Μεσούντας, όπου αποκλείστηκαν. Εκεί σκοτώθηκε ο Κόζιακας, αγωνιστικό ψευδώνυμο του Κώστα Αργύρη. Εκεί αυτοκτόνησαν ο Αρης και ο Τζαβέλας. Για λόγους ιστορικής ακρίβειας προσθέτουμε ότι ένας ακόμα αντάρτης του Βελουχιώτη αυτοκτόνησε, ο Νικήτας (Θωμάς Αρχιμανδρίτης). Στους νεκρούς θα πρέπει να συνυπολογιστεί και ο Μανώλης Τζιάβας που σκοτώθηκε στην Καλή Βρύση.
Ο Ζαχαρίας Π. αφηγείται: «Με το πέρασμα του ποταμού, τους πήραμε είδηση και ειδοποίησα τον Βόιδαρο στην Αγία Παρασκευή (σ.σ. Κώστας Βόιδαρος, οπλαρχηγός του ΕΔΕΣ την περίοδο της Κατοχής, επικεφαλής ένοπλης ομάδας αντικομμουνιστών).

Ο Αρης μετακινήθηκε την άλλη μέρα σε μια σπηλιά στη δύσβατη πλαγιά του βουνού, όπου λημέριασε προσπαθώντας με κάθε τρόπο να έρθει σε επαφή με τον Τζουμάνη (σ.σ. τοπικό στέλεχος του ΕΑΜ που τις προηγούμενες ημέρες είχε κάνει χρέη οδηγού για τους μαυροσκούφηδες). Και πάλι ειδοποίησα τον Βόιδαρο για τις κινήσεις του Αρη και την ίδια μέρα ανέβηκα στο Μυρόφυλλο. Συναντήθηκα με τον Μόκα και τον ανθυπολοχαγό της (σ.σ. της Εθνοφυλακής) Μουρελάτο. Το απόγευμα οι δύο ένοπλες ομάδες (σ.σ. του Μόκα και της Εθνοφυλακής) κινήθηκαν από Μυρόφυλλο και πήραν θέσεις κατά μήκος του ποταμού. Από την άλλη πλευρά ο Κώστας Βόιδαρος, ο Γιώργος Ζαγκαβιέρος και ο Κώστας Ζαφείρης (αντάρτες του ΕΔΕΣ από τη Μεγαλόχαρη Αρτας που είχαν πάρει μέρος στην ανατίναξη του Γοργοποτάμου το 1942) προχώρησαν στην κακοτράχαλη πλαγιά για την εξουδετέρωση της δύναμης του Αρη.

Ο κλοιός από λεπτό σε λεπτό γινόταν πιο ασφυκτικός. Η μάχη άρχισε το απόγευμα και κράτησε ως το σούρουπο. Η διαφυγή του Αρη ήταν πλέον αδύνατη. Ο Βόιδαρος, εκτιμώντας την κατάσταση, έστειλε συνδέσμους στον ταγματάρχη Τζινέρη στο Τετράκωμο για να προωθήσει δυνάμεις μέσα στη νύχτα από τη βόρεια πλευρά του Αχελώου για να κλειστεί και η τελευταία πιθανή δίοδος διαφυγής. Ηταν νύχτα που έφυγα από το τμήμα του Βόιδαρου για τη Μεσούντα.

Προχωρώντας πιο πέρα είδα φως σε μια καλύβα μέσα στο δάσος. Την ώρα που πλησίασα μπήκε στην καλύβα ένας γεροδεμένος άνδρας με κάτασπρη γενειάδα. Προτού να πει κουβέντα, πρότεινα το όπλο και του φώναξα "ψηλά τα χέρια". Ο επισκέπτης φώναξε: "Μη με σκοτώσετε, είμαι ο Δράκος και μπορώ να σας φανώ πολύ χρήσιμος".

Ηταν ο Σωτήρης Δράκος, ένα από τα πρωτοπαλίκαρα του Αρη που μόλις έπεσαν οι πρώτοι πυροβολισμοί, πέταξε το όπλο του και έφυγε. Τον έδεσα πιστάγκωνα και τον οδήγησα μέσα από δύσβατη ανηφοριά στον Κώστα Βόιδαρο. Ο Βόιδαρος χάρηκε τόσο για την επιτυχία που με πήρε στους ώμους τραγουδώντας. Ο Δράκος, αφού βεβαιώθηκε ότι εμείς δεν σφάζουμε ούτε κακοποιούμε, ομολόγησε τη μεγάλη ταλαιπωρία τους και ότι ο Αρης με τους συντρόφους του αυτοκτόνησε πιο κάτω από το κρησφύγετο, στην απότομη πλαγιά.


Πέρασε εκείνη η νύχτα και πολύ πρωί, με οδηγό τον Δράκο, φτάσαμε στο λημέρι, όπου λίγο πιο κάτω βρίσκονταν τρία πτώματα γενειοφόρων. Ο Δράκος έδειξε ένα και είπε: "Αυτό το σκυλί είναι ο Αρης". Ο διπλανός του, ήταν ο υπασπιστής του Τζαβέλας και ο τρίτος ονομαζόταν Καραγκούνης (σ.σ. εννοεί προφανώς τον Νικήτα, ψευδώνυμο του Θωμά Αρχιμανδρίτη). Εδωσα το μαχαίρι του Δράκου -ήταν δικό του, του το αφαίρεσα όταν τον συνέλαβα- και έκοψε τα κεφάλια του Αρη και του Τζαβέλα, τα τοποθέτησε στην περισκελίδα του Αρη και τραβήξαμε για τη Μεσούντα. Στην πλατεία, στο καφενείο του Θάνου, τοποθετήθηκαν τα κεφάλια σε κοινή θέα».

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο