Η... αιώνια διεκδίκηση των γλυπτών του Παρθενώνα από την Αγγλία

Η... αιώνια διεκδίκηση των γλυπτών του Παρθενώνα από την Αγγλία

Πολλά έτη τώρα η διεκδίκηση της επιστροφής των μαρμάρων του Παρθενώνα στην πατρίδα τους την Ελλάδα αποτελεί μια αέναη προσπάθεια από δεκάδες πλευρές χωρίς δυστυχώς κανένα αποτέλεσμα καθιστώντας το αυτονόητο σχεδόν ανέφικτο. Ωστόσο η ελπίδα για δικαίωση όχι μονό έχει αλλάξει σπουδαία χέρια όλα αυτά τα χρόνια, αλλά έχει επιτέλους αναστρέψει το κλίμα υπέρ της χώρα μας στις συνειδήσεις των λαών. 

Η... ιστορία μια ατελείωτης «διεκδίκησης» 

Ο Παρθενώνας, έμεινε, σχεδόν, αλώβητος, από την ολοκλήρωση της οικοδόμησής του, το 431π.Χ., έως το 1687, όταν κατά τη διάρκεια του ενετοτουρκικού πολέμου, δέχτηκε το πρώτο σοβαρό πλήγμα από το βομβαρδισμό των Ενετών. 

Το μνημείο έχασε μεγάλο τμήμα του γλυπτού του πλούτου, κατά τα έτη 1801-1804, όταν ο λόρδος Έλγιν, πήρε το μισό περίπου του γλυπτού του διακόσμου και να το μεταφέρει στην Αγγλία. 

Από την πρώτη στιγμή της αφαίρεσης των Γλυπτών του μνημείου άρχισαν οι αντιδράσεις για την κλοπή τους. Σύμφωνα Αμέσως μετά τη σύσταση του νεοελληνικού κράτους ξεκίνησε το αναστηλωτικό πρόγραμμα του Παρθενώνα και το μνημείο έγινε εθνικό σύμβολο. Το 1842, «κηρύχθηκε» από τον Αλέξανδρο Ραγκαβή, γραμματέα της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας, η πρώτη επίσημη αιτίαση της Ελλάδας κατά του Έλγιν και διατυπώθηκε η προσδοκία επιστροφής των διαρπαχθέντων γλυπτών. Το αίτημα επαναλήφθηκε το 1924, με τη συμπλήρωση εκατό χρόνων από το θάνατο του λόρδου Βύρωνα. 

Σύμφωνα με το υπουργείου Πολιτισμού, το 1961, ο Δήμαρχος της Αθήνας αλλά και η Ακαδημία Αθηνών, ζήτησαν από την Αγγλία τον επαναπατρισμό των Μαρμάρων του Παρθενώνα και το 1982 απετέλεσε έτος – σταθμός για το ζήτημα της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα από το Βρετανικό Μουσείο, καθώς στη Γενική Διάσκεψη της UNESCO για την Πολιτιστική Πολιτική στο Μεξικό, η τότε Υπουργός Πολιτισμού και Επιστημών, Μελίνα Μερκούρη προέβαλε το αίτημα της ελληνικής κυβέρνησης για την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα στην Ελλάδα. 

Η ελληνική αντιπροσωπεία υπέβαλε σχέδιο Σύστασης υπέρ της επιστροφής του γλυπτού διακόσμου του Παρθενώνα στην Ελλάδα, που υπερψηφίστηκε με 56 ψήφους υπέρ, 12 κατά και 24 αποχές. Τον Οκτώβριο του 1984 η Ελλάδα υπέβαλλε επίσημο αίτημα για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα και τον Απρίλιο του ίδιου έτους η βρετανική πλευρά απέρριψε το ελληνικό αίτημα. 

Το ίδιο έτος, επίσης, η Ελλάδα κατέθεσε επίσημο αίτημα για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα στην UNESCO, το οποίο ενεγράφη στην ημερήσια διάταξη της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Επιστροφή των Πολιτιστικών Αγαθών στις Χώρες Προέλευσής τους ή την Απόδοσή τους σε Περίπτωση Παράνομης Κτήσης. Από το 1987, το ζήτημα των Γλυπτών του Παρθενώνα έχει ενταχθεί στην επίσημη ατζέντα των θεμάτων της UNESCO, συζητείται ανά διετία στις συνεδριάσεις της Διακυβερνητικής Επιτροπής και κάθε φορά υιοθετείται σύσταση από τα κράτη-μέλη για την προώθηση του ζητήματος χωρίς όμως αποτέλεσμα. 

Το 1999 ανατέθηκε από τη βρετανική κυβέρνηση στην Ειδική Επιτροπή του αγγλικού Κοινοβουλίου για τον Πολιτισμό, τον Αθλητισμό και τα ΜΜΕ (Select Committee) η μελέτη όλων των θεμάτων της βρετανικής πολιτιστικής πολιτικής. Ανάμεσα σε αυτά ήταν και τα ζητήματα επιστροφής πολιτιστικής κληρονομιάς, με κυριότερο το αίτημα για τα Γλυπτά του Παρθενώνα. Σε αυτό το πλαίσιο η Ελλάδα υπέβαλλε Υπόμνημα για τα Γλυπτά του Παρθενώνα. 

Από το 1983 επίσης μια ομάδα Άγγλων φίλων της Ελλάδας ίδρυσε τη Βρετανική Επιτροπή για την Επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνα. 

Η επιμονή της Μελίνας Μερκούρη 

Σύμφωνα με το Ίδρυμα Μελίνα Μερκούρη ο Λόρδος Έλγιν την επίμαχη περίοδο σχεδίαζε τη διακόσμηση του αρχοντικού του στη Σκωτία. Πληροφορήθηκε ότι δεν υπήρχε τίποτα πιο όμορφο από τα γλυπτά του ελληνικού Παρθενώνα. Προσέλαβε μια ομάδα που θα έφτιαχνε αντίγραφα και εκμαγεία αυτών των γλυπτών για να ομορφύνει το σπίτι του. Αλλά μόλις βρέθηκε στην Κωνσταντινούπολη, η όρεξή του έγινε ακόρεστη. Γιατί μόνο αντίγραφα και εκμαγεία; Γιατί όχι τα αυθεντικά γλυπτά; Πως άραγε να τα αποκτήσει κανείς; 

Δεν υπήρχε καμία έγνοια για τα αισθήματα που θα δοκίμαζαν οι υπό τουρκική κυριαρχία Έλληνες με την αρπαγή των πιο πολύτιμων δημιουργημάτων τους. Ο Έλγιν είχε αρκετή επιρροή και υποσχέσεις για έμπρακτες αποδείξεις φιλίας που επέτρεψαν να αποκτήσει από τον Τούρκο βεζίρη μια άδεια, έστω περιορισμένη και υπό όρους. Να τι έλεγε το σχετικό φιρμάνι: «…κανείς να μην εμποδίσει τους καλλιτέχνες να περιηγηθούν, να εξετάσουν και να παρατηρήσουν τις παραστάσεις και τα οικοδομήματα που θα επιθυμούσαν να αντιγράψουν ή να κατασκευάσουν εκμαγεία από κιμωλία ή γύψο των διακοσμητικών γλυπτών και μορφών ή να ανασκάψουν όπου θα έκριναν αναγκαίο σε αναζήτηση επιγραφών ανάμεσα στις επιχώσεις ή να πάρουν, εφόσον το επιθυμούν, μερικά κομμάτια πέτρας με παλαιές επιγραφές και παραστάσεις. Κανείς να μην τους εναντιωθεί σε κάποια από αυτές τις ενέργειες…». 

Στο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης έχει κρατηθεί κενός χώρος για τη μεγάλη μέρα της επιστροφής των Μαρμάρων του Παρθενώνα στο σπίτι τους, ωστόσο ακόμη... λείπουν. Η Μελίνα Μερκούρη στη διάρκεια της ακάματης εκστρατείας της για την επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνα στον τόπο τους, την Αθήνα, είχε απευθύνει και αυτά τα λόγια στις Βρετανικές Αρχές: «…πρέπει να καταλάβετε τι σημαίνουν τα Μάρμαρα του Παρθενώνα για μας. Είναι το καμάρι μας. Είναι οι θυσίες μας. Είναι το υπέρτατο σύμβολο ευγένειας. Είναι φόρος τιμής στη δημοκρατική φιλοσοφία. Είναι η φιλοδοξία και το όνομά μας. Είναι η ουσία της ελληνικότητάς μας…». 

Η Μελίνα έλεγε: «…ελπίζω να δω τα Μάρμαρα πίσω στην Αθήνα προτού πεθάνω. Αν όμως έρθουν αργότερα, εγώ θα ξαναγεννηθώ…». 

Οι προκλήσεις και η «απάντηση» της Αμάλ 

Μετά και το θάνατο της Μελίνας από την Αυστραλία έως τον Καναδά, άρχισαν να συστήνονται ανά τον κόσμο διάφορες επιτροπές για την επιστροφή των Μαρμάρων. 

Το 2002 δεκατέσσερις Άγγλοι βουλευτές ζήτησαν από την αγγλική κυβέρνηση να επιστρέψει τα Μάρμαρα και η κίνηση ονομάστηκε «Υποστηρικτές του Παρθενώνα 2004».

Η απάντηση όμως ήρθε ιδιαίτερα προκλητικά από τον διευθυντή του Βρετανικού Μουσείου, Ρόμπερτ Άντερσεν, ο οποίος με άρθρο του στους Times δήλωσεότι «Τα Μάρμαρα δεν φεύγουν από το Μουσείο». 

Φτάνοντας στο σήμερα, έπειτα από ποικίλες παλινωδιές επί του θέματος, μόλις το περασμένο Σάββατο,  ο σερ Τζον Μπόρντμαν, καθηγητής αρχαιολογίας και κλασικής τέχνης στην Οξφόρδη, με συνέντευξή του στην Telegraph προειδοποιεί την Αμάλ Αλαμουντίν και τον συνεργάτη της Τζέφρι Ρόμπερτσον πως οποιαδήποτε κίνηση επιστροφής των Μαρμάρων του Παρθενώνα αν ευοδωθεί θα «καταστρέψει όλα τα μεγάλα μουσεία του κόσμου». 

Την ίδια ώρα, την άποψη ότι η  Ελλάδα θα πρέπει να διεκδικήσει δικαστικά τα Γλυπτά του Παρθενώνα,εξέφρασε ο Αυστραλός Ντέιβιντ Χιλ, πρόεδρος της Διεθνούς Επιτροπής για την επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα. Μιλώντας στον "Νέο Κόσμο" της Αυστραλίας, ο κ. Χιλ εξέφρασε την άποψη πως «η Ελλάδα μπορεί να μην έχει και άλλη επιλογή». 

Τα φώτα της δημοσιότητας και ένα μέρος του βάρους της διεκδίκησης πέφτουν άτυπα πλέον πάνω στην δικηγόρο Αμάλ Αλαμουντίν, σύζυγο του Τζορτζ Κλούνεϊ, που έρχεται σήμερα στην Αθήνα με άλλους δύο νομικούς που έχουν μάλιστα ασχοληθεί έντονα και στο παρελθόν με το θέμα των Γλυπτών. 

Μάλιστα, έχει οριστεί πρόγραμμα συναντήσεων με την ελληνική κυβέρνηση και σχετικούς φορείς ώστε να συζητηθεί ο τρόπος που μπορεί να διεκδικηθεί η επιστροφή. Ίδωμεν... 

ΑΝ. ΓΑΛ.

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο