Σήμα κινδύνου εκπέμπουν τα Πανεπιστήμια, καθώς οι περικοπές που επιβάλλονται δημιουργούν ασφυκτικές συνθήκες λειτουργίας. Η Αρχιτεκτονική Σχολή ήταν εκείνη, που έδωσε τον «τόνο» στις κραυγές απόγνωσης των πανεπιστημιακών προς το υπουργείο Παιδείας, αφού στη γενική της συνέλευση αποφάσισε να αναστείλει τη λειτουργία της από την Τετάρτη 4 Μαΐου.

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα, που αντιμετωπίζει η Αρχιτεκτονική, αλλά και κατ΄επέκταση πολλά Πανεπιστημιακά Τμήματα, είναι η μη αναπλήρωση των θέσεων, που εκκενώνονται μετά τη συνταξιοδότηση εκπαιδευτικού προσωπικού.

Στη Γενική Συνέλευση των Αρχιτεκτόνων επισημάνθηκε ότι η μείωση του εκπαιδευτικού προσωπικού της Σχολής τα τελευταία δύο χρόνια έχει φτάσει το 40%. Στη σχετική απόφαση της γενικής συνέλευσης τονίζεται: «Η περίφημη αναλογία 1/5 που εφαρμόζεται στον δημόσιο τομέα κατά τις επιταγές του μνημονίου εφαρμόζεται στην Ανώτατη εκπαίδευση με την τακτική μηδενικών διορισμών και συστηματικής υπονόμευσης των εξελίξεων των διδασκόντων. Ιδιαίτερα στη Σχολή μας -όπως και στις ανάλογες σχολές με συνθετικά και καλλιτεχνικά μαθήματα- η μη ανανέωση του Προεδρικού Διατάγματος που επιτρέπει την υπό όρους εκλογή μελών ΔΕΠ χωρίς την κατοχή διδακτορικού διπλώματος -όπως ισχύει σε όμοιες σχολές σε όλο τον κόσμο- έχει επιπλέον αναστείλει κάθε εκλογή και εξέλιξη συναδέλφων που καλούνται να διδάξουν συνθετικά μαθήματα, τα οποία αποτελούν τον κύριο κορμό του προγράμματος σπουδών».

Ήδη, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Διδακτικού Προσωπικού (ΠΟΣΔΕΠ) έκανε παράσταση διαμαρτυρίας στο υπουργείο Παιδείας, κάνοντας σαφές ότι τα πανεπιστήμια «στραγγαλίζονται» ή τουλάχιστον «απορρυθμίζονται», λόγω των περικοπών.

Μεγάλο ζήτημα, πάντως, έχει δημιουργηθεί και με τις εξελίξεις των μελών Διδακτικού Προσωπικού (ΔΕΠ), καθώς έχει «παγώσει» κάθε εξέλιξη εδώ και μήνες. Αφορμή είναι το γεγονός ότι ο υφυπουργός Παιδείας, Ι. Πανάρετος, απηύθυνε ερώτημα και αναμένει απάντηση από το υπουργείο Οικονομικών αν η εξέλιξη ενός μέλους διδακτικού προσωπικού στην επόμενη θέση συνιστά νέα θέση εργασίας.

«Αυτό δεν μπορεί να ισχύσει», λένε οι πανεπιστημιακοί, «διότι αυτή η διαδικασία δεν είναι πρόσληψη εκ νέου».

Οι πανεπιστημιακοί τονίζουν ότι όλη αυτή η κατάσταση απειλεί τη ζωτική λειτουργία των Ιδρυμάτων, τα οποία έχουν υποστεί περικοπή στους τακτικούς προϋπολογισμούς τους, κατά 30% το 2010, ενώ αναμένεται να υποστούν και νέα περικοπή κατά τη διάρκεια του 2011.

Σήμα κινδύνου έχουν εκπέμψει Πανεπιστήμια, όπως το Αριστοτέλειο Θεσσαλονίκης, που -σύμφωνα με δηλώσεις καθηγητών του- αναμένεται ότι θα είναι προβληματική η λειτουργία του από τον Σεπτέμβριο.

Το Αριστοτέλειο, δεν αποκλείεται να αναστείλει συμβολικά τη λειτουργία του, αμέσως μετά το Πάσχα, τουλάχιστον για 24 ώρες, προκειμένου να κάνει γνωστό το πρόβλημά του.

Σημειώνεται ότι οι πανεπιστημιακοί υποστηρίζουν ότι δεν μπορούν να καλυφθούν ούτε οι στοιχειώδεις ανάγκες των προγραμμάτων κάθε τμήματος, δεδομένου βέβαια ότι οι περισσότερες ώρες διδασκαλίας στηρίζονται στο εκπαιδευτικό προσωπικό, που υπάγεται στο Προεδρικό Διάταγμα 407, δηλαδή αυτοί οι εκπαιδευτικοί, είναι ουσιαστικά «συμβασιούχοι».

Οι προσλήψεις των νέων εκπαιδευτικών έχουν «κολλήσει», καθώς δεν εφαρμόζεται ούτε η αναλογία τού ένας προς πέντε, δηλαδή, η πρόσληψη ενός για κάθε πέντε, που φεύγουν.

Σύμφωνα με πληροφορίες, πάντως, το υπουργείο Παιδείας εξετάζει ακόμη και τη «λύση» να παρατείνει την παραμονή των πανεπιστημιακών στην ενεργό υπηρεσία, τουλάχιστον για όσους το επιθυμούν, τρία χρόνια μετά το όριο των 67, που είναι σήμερα, ώστε να συνεχίσουν οι ίδιοι εκπαιδευτικοί μέχρι την ηλικία των 70.

Την ίδια ώρα περίπου 1.000 είναι οι επιστήμονες, που έχουν κριθεί και αναμένουν τον διορισμό τους, κάτι που, όπως λένε, δεν πρόκειται να δουν τα αμέσως επόμενα χρόνια με την οικονομική κατάσταση των Ιδρυμάτων.

Αλλά και στον χώρο των Τεχνολογικών Ιδρυμάτων είναι «οριακή» η κατάσταση από οικονομικής πλευράς.

Πριν από λίγες ημέρες, ανέστειλε τη λειτουργία του για 48 ώρες το ΤΕΙ Πειραιά, όπου φοιτούν 13.000 σπουδαστές, με κύριο αίτημα να του χορηγηθούν επιπλέον πιστώσεις, δεδομένου ότι καλείται να λειτουργήσει με τα μισά χρήματα, από εκείνα που έπαιρνε πριν από δύο χρόνια.

Δεν θα πρέπει, ωστόσο, κανείς να παραβλέψει ότι το υπουργείο Παιδείας έδωσε στη δημοσιότητα αναλυτικές καταστάσεις με τις επιχορηγήσεις του Ιδρύματος, αφήνοντας αιχμές για κακοδιαχείριση. Αυτό δημιούργησε ένταση στις σχέσεις του Ιδρύματος με το υπουργείο. Ο πρόεδρος του ΤΕΙ, Λ. Βρυζίδης, δεν δίστασε να θέσει την παραίτησή του στη διάθεση της υπουργού, λέγοντας χαρακτηριστικά: “Αν μπορέσει να διοικήσει το Ίδρυμα, με τους χιλιάδες σπουδαστές από τη μία πλευρά και τα κονδύλια που έχουμε στη διάθεση μας, από την άλλη, τότε δεν έχω παρά να θέσω την παραίτησή μου στη διάθεση της υπουργού”.

Πάντως, μιλώντας κανείς για τα οικονομικά των πανεπιστημίων, δεν μπορεί να παρακάμψει την πρόσφατη έκθεση της επιτροπής των ειδικών, που σύστησε το υπουργείο Παιδείας, για να μελετήσει την κατάσταση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και να προτείνει λύσεις. Μία από τις βασικότερες διαπιστώσεις της επιτροπής ήταν ότι δίδονται τα υψηλότερα κονδύλια στην Ευρώπη ανά φοιτητή, ενώ τα πανεπιστήμια αγκομαχούν υπό το βάρος των ελλείψεων. Το οξύμωρο αυτό σχήμα ανησυχεί και προβληματίζει ιδιαίτερα την ηγεσία του υπουργείου Παιδείας, η οποία είναι αποφασισμένη να επιβάλει λογοδοσία και διαφάνεια στη διαχείριση των οικονομικών των Ιδρυμάτων.

Χαρακτηριστικό της κατάστασης είναι ότι υπάρχουν ιδρύματα, για τα οποία οι επικεφαλής τους δηλώνουν ότι δεν έχουν να πληρώσουν το νερό ή το φως, ενώ σε όσα περιφερειακά ιδρύματα χρησιμοποιούνται ξενοδοχεία για να διαμένουν οι φοιτητές, οι ξενοδόχοι δεν έχουν πληρωθεί τουλάχιστον τους τελευταίους μήνες.

Αλλά και το ερευνητικό προσωπικό των πανεπιστημίων, αντιμετωπίζει προβλήματα από μη καταβολή των μηνιαίων αποδοχών του, ενώ έχουν σταματήσει ουσιαστικά οι πιστώσεις για τα ερευνητικά προγράμματα των Ιδρυμάτων.

Και μέσα σε όλα αυτά, αναμένεται το νομοσχέδιο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Όπως όλα δείχνουν το υπουργείο δεν θα αναφέρει ούτε λέξη γι αυτό πριν τις 18 Μαΐου, οπότε διεξάγονται οι φοιτητικές εκλογές. Οι πανεπιστημιακοί, επίσης, εκτιμούν ότι το υπουργείο θα αναμείνει και το πέρας της εξεταστικής κι έτσι δεν θα προχωρήσει πριν από το τέλος Ιουνίου.

Στην παράσταση των εκπροσώπων των διδασκόντων σε Πανεπιστήμια και ΤΕΙ στο υπουργείο Παιδείας, έγινε σαφές τόσο προς τον υφυπουργό Ι. Πανάρετο, όσο και προς τον ειδικό γραμματέα, Β. Παπάζογλου, ότι δεν θα δεχθούν να μη συμπεριληφθούν οι προτάσεις τους στο νέο νομοσχέδιο. Σημείο τριβής είναι το μοντέλο διοίκησης των Ιδρυμάτων. Οι Πανεπιστημιακοί εκτιμούν ότι θα αντιδράσουν έντονα αν τελικά το υπουργείο εμμείνει στη θέση του να τοποθετηθούν στη διοίκηση προσωπικότητες εκτός του Πανεπιστημίου και μάλιστα από Ιδρύματα του εξωτερικού.