Μεγάλη Παρασκευή: Ημέρα απόλυτης νηστείας και πένθους

Μεγάλη Παρασκευή: Ημέρα απόλυτης νηστείας και πένθους

Απ άκρη σ΄άκρη της, η Ελλάδα γιορτάζει το Πάσχα με τον δικό της τρόπο. Μία γιορτή πλούσια σε λαογραφικές εκδηλώσεις,και σε έθιμα, ειδικά τη Μεγάλη Παρασκευή. Πρωταγωνιστής , ο Ιούδας ο μαθητής που πρόδωσε τον χριστό στους Ρωμαίους.

Ημέρα απόλυτης νηστείας, όπου η Εκκλησία βιώνει την πορεία του Ιησού προς τον Σταυρό και τον θάνατο, την ταφή του και, εν τέλει, την πλήρη επικράτηση του κακού επί του καλού, μέχρι το δεύτερο να θριαμβεύσει ξανά με την Ανάσταση.

Στη Σπάρτη, όταν τελειώσει η περιφορά του Επιταφίου, ο καντηλανάφτης τον ξεστολίζει που επίσης παίρνει τα κεριά και τα φυλάει. Την επόμενη, ο παπάς τα βάζει σε έναν  δίσκο με τα σταυρολούλουδα και τα μοιράζει στις γυναίκες που τα κρατούν φυλαχτό και όταν αρρωστήσει ένα παιδί βάζουν στα κάρβουνα λίγο νερό και μερικά σταυρολούλουδα και το λιβανίζουν.

Αλλά και στη Χίο οι κάτοικοι έχουν ανάλογα έθιμα. Κατά την περιφορά του Επιταφίου , η πομπή σταματά στις διασταυρώσεις και μνημονεύει. Οι πόρτες των σπιτιών μένουν ανοιχτές, ενώ πολλοί συμμετέχοντες πηγαίνουν νωρίτερα και εναποθέτουν χώμα στα σημεία που θα  σταματήσει ο Επιτάφιος.

Πολλοί κάτοικοι στην Κρήτη, μαζί με το παραδοσιακό πιάτο της Μεγάλης Παρασκευής, τις φακές, τρώνε και σαλιγκάρια βραστά καθώς το ζουμί τους μοιάζει με ξύδι.

Επίσης, σε χωριά της Κρήτης τη Μεγάλη Παρασκευή, νέοι και νέες κρατώντας ένα Σταυρό με στεφάνι γυρνούν τους δρόμους των χωριών περνώντας πόρτα- πόρτα ψάλλουν τα κάλαντα της Μεγάλης Παρασκευής ή το «το μοιρολόι της Παναγιάς» όπως λέγεται: «σήμερα μαύρος ουρανός σήμερα Μαύρη Μέρα. Σήμερα έβαλαν βουλή οι άνομοι Εβραίοι. Οι άνομοι και τα σκυλιά οι τρισκαταραμένοι …»

Στις Μέτρες της Θράκης, τα παιδιά φτιάχνουν  το ομοίωμα του Ιούδα τη Μεγάλη Πέμπτη και το περιφέρουν στα σπίτια, ζητώντας κλαδιά για να τον κάψουν την επομένη στον Επιτάφιο. Τη Μεγάλη Παρασκευή η πομπή σταματά έξω από ένα παρεκκλήσι, εκεί όπου βρίσκεται έτοιμη η φωτιά για να καεί ο Ιούδας. Τη στιγμή που ο ιερέας διαβάζει το Ευαγγέλιο ανάβουν τη φωτιά και καίνε το ομοίωμα. Αργότερα θα πάρουν μια χούφτα από εκείνη τη στάχτη και θα τη ρίξουν στα μνήματα.

Στην Πάρο, οι πιστοί συνηθίζουν να φυλάνε τα κεριά του Επιταφίου και σύμφωνα με το έθιμο τα ανάβουν όταν έχει φουρτούνα για να περάσει η κακοκαιρία.

Στην Τήνο, οι ενορίες του νησιού συνηθίζουν να διαγωνίζονται το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής στο στόλισμα του Επιταφίου. Νωρίς το απόγευμα, οι κάτοικοι τους γυρίζουν όλους για να δουν ποιος είναι ο πιο όμορφος, ενώ περνούν από κάτω τρεις φορές για το καλό.

Στη Σαντορίνη, από νωρίς το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής, δεκάδες παιδιά τοποθετούν σε ταράτσες, μπαλκόνια, δρόμους, αλλά και στα τείχη του μεσαιωνικού κάστρου χιλιάδες «τενεκεδάκια». Πρόκειται για αυτοσχέδια λυχνάρια που καίνε παραφινέλαιο και μόλις πέσει το σκοτάδι και λίγο πριν την έναρξη της περιφοράς του Επιταφίου, ανάβουν και προσδίδουν μαγική ατμόσφαιρα στο νησί.

Στη Ζάκυνθο, την Μεγάλη Παρασκευή,  όλα στην πόλη και τα χωριά έχουν πένθιμο χρώμα. Από τους σταυρούς των εκκλησιών ο ιερέας κατεβάζει την ολόσωμη ξυλόγλυπτη εικόνα του Ιησού τυλιγμένη σε λευκό σεντόνι και την περιφέρει εντός του ναού. Στη συνέχεια την τοποθετεί στον Επιτάφιο. Το μεσημέρι, χιλιάδες πιστοί συρρέουν στην κεντρική πλατεία του νησιού και ακολουθούν τον Εσταυρωμένο και την περίφημη εικόνα Mater Dolorosa μέχρι την εκκλησία του Αγίου Νικολάου των ναυτικών, όπου ο μητροπολίτης ευλογεί τους πιστούς και μεταφέρει τον Εσταυρωμένο στο εσωτερικό της εκκλησίας, όπου και τον τοποθετεί πλέον στον Επιτάφιο.

Στις Σέρρες, στη συνοικία του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου αναβιώνει το έθιμο «Αδώνια». 
Σύμφωνα με το τελετουργικό, κάθε νοικοκυρά βάζει στο κατώφλι του σπιτιού της ένα τραπεζάκι πάνω στο οποίο έχει τοποθετήσει θυμίαμα την εικόνα του Εσταυρωμένου και λουλούδια στο βάζο, τα οποία είναι πασχαλιές.

Δίπλα τοποθετεί ένα πιάτο με κριθάρι ή φακή, έθιμο που παραπέμπει στους «Αδώνιδος Κήπους, ένα έθιμο, το οποίο σύμφωνα με τη λαογραφική μας παράδοση και τη λαογράφο Αλεξάνδρα Παραφεντίδου, συμβολίζει τη νιότη που χάνεται γρήγορα και άδικα, όπως και ο Άδωνις που πέθανε από δάγκωμα κάπρου.

Σήμερα, οι νοικοκυρές τοποθετούν τα όσπρια και το κριθάρι για να έχουν ευημερία, πλούσιες σοδειές και γεμάτο οικογενειακό τραπέζι.

Στο μικρό χωριό Νέο Σούλι του δήμου Εμμανουήλ Παππά αναβιώνει κάθε Μεγάλη Παρασκευή το μοναδικό έθιμο «Γεφύρια». Σύμφωνα με αυτό, νεαρές κοπέλες και παλικάρια, όλη τη Μεγάλη Εβδομάδα μαζεύουν από τις αυλές των σπιτιών διάφορα λουλούδια και μεγάλα φύλλα δέντρων. Το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής ξεκινά ο στολισμός των «Γεφυριών». Ξύλινες και μεταλλικές κατασκευές στο σχήμα γεφυριού τοποθετούνται ψηλά από τη μία πλευρά του δρόμου έως την άλλη. 

Οι κατασκευές στολίζονται με πολλά λουλούδια και εικόνες που φέρνει ο κάθε κάτοικος από το σπίτι του. Σε όλη τη διαδρομή που θα διανύσει το βράδυ ο Επιτάφιος θα περάσει κάτω από τα στολισμένα «Γεφύρια» που θα παραμείνουν στο χωριό 40 ημέρες, έως την «Ανάληψη του Κυρίου». Μετά οι κάτοικοι θα πάρουν τα ξερά λουλούδια και τις εικόνες και θα τα βάλουν στο εικονοστάσι του σπιτιού, για να έχουν την ευλογία του Χριστού όλο τον χρόνο.

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο