Πόρισμα - «φωτιά» για το ασφαλιστικό με ενοποιήσεις ταμείων, εθνική σύνταξη και ταμείο αποθεματικών

Πόρισμα - «φωτιά» για το ασφαλιστικό με ενοποιήσεις ταμείων, εθνική σύνταξη και ταμείο αποθεματικών

Ριζικές αλλαγές στο ασφαλιστικό σύστημα προβλέπει στις 31 σελίδες του το πόρισμα της επιτροπής Σοφών για το Ασφαλιστικό, το οποίο μεταξύ άλλων περιλαμβάνει ενοποίηση ασφαλιστικών ταμείων, την σύσταση ''εθνικής σύνταξης'', αλλά και την δημιουργία ενός ταμείου κάλυψης ελλειμμάτων του συστήματος, όπου θα τοποθετούνται όλα τα αποθεματικά. 

Ολόκληρο το πόρισμα

Το πόρισμα παραδόθηκε στον αρμόδιο υπουργό Εργασίας, Γιώργο Κατρούγκαλο, προκειμένου πάνω σε αυτό να βασιστεί ολόκληρη η ασφαλιστική μεταρρύθμιση που πρέπει να ολοκληρωθεί με γοργούς ρυθμούς. 

Τα βασικά σημεία

Ενοποίηση ταμείων - Εθνική σύνταξη - Δημιουργία ταμείου αποθεματικών

Σύμφωνα με το πόρισμα, στόχος θα πρέπει να είναι ένας, εθνικός φορέας κοινωνικής ασφάλισης µε ένταξη σε αυτό όλων των φορέων κύριας, επικουρικής ασφάλισης και εφάπαξ παροχών (διοικητική ενοποίηση), µετά από ουσιαστική ενοποίηση του υπάρχοντος καθεστώτος κοινωνικής ασφάλισης.

Στην προοπτική αυτή, το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ µετεξελίσσεται σε Εθνικό Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης. Δεν πρέπει να γίνει δεκτή καµία εξαίρεση, γιατί διαφορετικά το εγχείρηµα της ενοποίησης θα υπονοµευθεί στο σύνολό του. 

Σύµφωνα µε την άποψη αυτή, ο επιβαλλόµενος σεβασµός κάποιων επαγγελµατικών και ασφαλιστικών ιδιαιτεροτήτων µπορεί να οδηγήσει στη δηµιουργία τριών ταµείων:

  •  Μισθωτών
  •  Αυτοαπασχολουµένων
  •  Αγροτών

Όσον αφορά στις εισφορές προβλέπονται:

  • ενιαία ποσοστά εισφορών και βάση υπολογισµού τους α) για κύρια σύνταξη, β) για επικουρική σύνταξη και γ) για εφάπαξ παροχές, µε µόνη διάκριση αυτή σε µισθωτούς και αυτοτελώς απασχολούµενους
  •  υποχρέωση για δήλωση των ασφαλιστικών εισφορών όλων τωνφορέων κύριας, επικουρικής ασφάλισης και εφάπαξ µέσω µιας ενοποιηµένης διαδικασίας.
  •  ανάθεση στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ/ΚΕΑΟ της βεβαίωσης και είσπραξηςτων ασφαλιστικών εισφορών. 

Όσον αφορά στις παροχές προβλέπει :

  • Κατάργηση των οριζόντιων περικοπών των συντάξεων διότι υποσκάπτουν την ασφαλιστική συνείδηση, δηµιουργούν κίνητρο για εισφοροδιαφυγή και για πρόωρες συνταξιοδοτήσεις, υπονοµεύουν το ασφαλιστικό σύστηµα.
  • Καθιέρωση ενιαίου τρόπου υπολογισµού της σύνταξης, κύριας και επικουρικής, για παλιούς και νέους ασφαλισµένους, αφού προηγουµένως καθοριστεί µε Αναλογιστική Μελέτη το ποσοστό, κατά το οποίο τόσο η κάθε σύνταξη χωριστά, όσο και όλες από κοινού, θα αναπληρώνουν τις αποδοχές του ασφαλισµένου.
  • Ανακαθορισµός, κατ’ επιταγή των αρχών της συµµετοχικής δικαιοσύνης και της αλληλεγγύης των γενεών, των συντάξεων των ήδη συνταξιούχων µε αναφορά στο νέο, ενιαίο τρόπο υπολογισµού της κύριας και επικουρικής σύνταξης για παλαιούς και νέους ασφαλισµένους. 

 Όπως αναφέρει το πόρισμα, το µοντέλο που προκρίθηκε είναι εκείνο των εικονικών λογαριασµών καθορισµένων εισφορών 

Σύµφωνα µε την επιλογή αυτή, το σύστηµα των συντάξεων είναι διανεµητικό µε καθορισµένες εισφορές (Pay-As-You-Go Notional Defined Contributions) και βασίζεται στη λειτουργία Ατοµικών Λογαριασµών «νοητής κεφαλαιοποίησης» (Individual Notional Accounts).

Το σύστηµα διαφοροποιείται από την κεφαλαιοποίηση σε δύο βασικά σηµεία : ο δείκτης ο οποίος αποτελεί το εικονικό επιτόκιο ορίζεται από το νοµοθέτη -το σύστηµα παραµένει δηµόσιο- και όχι από την αγορά, ενώ η συσσώρευση των εισφορών είναι εικονική, αφού το συσσωρευµένο κεφάλαιο χρησιµοποιείται για την πληρωµή των τωρινών συνταξιούχων.

Με αυτό τον τρόπο, οι συντάξεις γίνονται αυστηρά αναλογικές προς το εικονικό ποσό των συσσωρευµένων εισφορών.

Στο τέλος του ενεργού βίου το σχηµατισθέν κεφάλαιο αποτελεί το µέτρο της εισφοροδοτικής προσπάθειας του εργαζοµένου (σύστηµα καθορισµένων εισφορών). Ισχύει η αρχή της ισοδυναµίας που σηµαίνει, κατά τη συνταξιοδότηση, ότι η συσσωρευµένη αξία των εισφορών ισούται µε την παρούσα αξία των µελλοντικών καταβολών της σύνταξης. ∆εν θα τίθεται θέµα ποινών πρόωρης συνταξιοδότησης, όπως αυτές που υπάρχοντος συστήµατος, ενώ παρέχεται η ευελιξία για µερική απασχόληση κατά την περίοδο της συνταξιοδότησης. Γενικά, το σύστηµα των εικονικών λογαριασµών επιτρέπει την ελαστική συνταξιοδότηση, την επιλογή δηλαδή από τον ίδιο τον ασφαλισµένο της στιγµής συνταξιοδότησής του, πάνω από ένα καθορισµένο όριο ηλικίας.

Η σύνταξη είναι αναλογιστικά δίκαιη (actuarially fair), αφού το κεφάλαιο που σχηµατίζεται (ατοµικά) από τις συσσωρευµένες εισφορές του ασφαλισµένου, µετατρέπεται σε ισόβια σύνταξη, µε βάση ένα συντελεστή µετατροπής (ράντα) ο οποίος εξαρτάται και από το προσδόκιµο ζωής της γενεάς του ασφαλισµένου. 

Η κρατική χρηµατοδότηση περιορίζεται στην καταβολή των αναλογουσών εισφορών για τους ανέργους, για όσους ασθενούν, γι’ εκείνους που ανατρέφουν παιδιά ή φροντίζουν ηλικιωµένους, κλπ. ∆ηλαδή, το κράτος πιστώνει τον εικονικό συνταξιοδοτικό λογαριασµό των ασφαλισµένων που αδυνατούν να εισφέρουν για κοινωνικούς λόγους που αναγνωρίζεται ότι χρήζουν προστασίας.

Οι εισφορές υπολογίζονται επί των αποδοχών που καταβάλλονται από τον εργοδότη και εργαζόµενο. Όσον αφορά τους αυτοαπασχολούµενους, προτείνεται να καταργηθούν οι κλίµακες τεκµαρτών ασφαλιστέων αποδοχών και οι εισφορές να υπολογίζονται επί του πραγµατικού τους εισοδήµατος από την απασχόληση. 

Η εθνική σύνταξη 

Με την καθιέρωσή της, η εθνική σύνταξη θα αποκτήσει αυτοτέλεια και θα αποχωριστεί από το πλαίσιο των ασφαλιστικών (αναλογικών) παροχών του κάθε φορέα. Έτσι, θα γίνει ευκολότερη η επικέντρωση στην αναδιανεµητική λειτουργία του κοινωνικού τµήµατος της σύνταξης.

Η εθνική σύνταξη δεν µπορεί να σχεδιαστεί κατά τρόπο ασύνδετο προς το όλο συνταξιοδοτικό οικοδόµηµα. Ειδικότερα, η εθνική και η αναλογική σύνταξη θα πρέπει να σχεδιαστούν ως ένα δίδυµο, ως δύο τµήµατα που θα λειτουργούν συµπληρωµατικά.

Η κοινωνική σύνταξη πρέπει να καθοριστεί σε τέτοιο επίπεδο, ώστε να προστατεύει όσους δεν έχουν ένα συνεχή και πλήρη ασφαλιστικό βίο (ατυπικές µορφές απασχόλησης, διαστήµατα ανεργίας). Γενικά, όσα συνταξιοδοτικά συστήµατα εισήγαγαν µηχανισµούς αναλογικής σύνταξης, έλαβαν συγχρόνως µέριµνα για την εγγύηση µιας κοινωνικής σύνταξης.  

Το ποσό της εθνικής σύνταξης, στο οποίο θα έχουν δικαίωµα όλοι οι συνταξιούχοι, θα κλιµακώνεται ανάλογα µε το ύψος της αναλογικής σύνταξης και τα µέλη οικογένειας.

Έτσι, η εθνική/ κοινωνική σύνταξη θα πρέπει να µειώνεται προοδευτικά, όχι µόνο όταν αυξάνει η αναλογική σύνταξη, αλλά κι όταν αυξάνει το ατοµικό και οικογενειακό εισόδηµα του δικαιούχου. 

Ταμείο αποθεματικών

Στο πόρισμα, προτείνεται επίσης η δηµιουργία ενός αποθεµατικού (buffer fund) που θα υποστηρίξει το νέο σύστηµα, κυρίως κατά τη µεταβατική περίοδο.

Το κεφάλαιο αυτό θα τροφοδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισµό, την περιουσία των Ταµείων, καθώς και από τους συµπληρωµατικούς πόρους που θα µπορέσει να κινητοποιήσει το κράτος, για την περίοδο µέχρι το 2050.

Ένας νέος τέτοιος πόρος µπορεί, λ.χ., να είναι µια εισφορά στους υψηλά αµειβόµενους ή ένας τραπεζικός φόρος ή ένας φόρος στις µεγάλες περιουσίες και γενικά ένας φόρος εκεί που συγκεντρώνεται, παρά την κρίση, ο πλούτος. Επίσης, στο ταµείο θα µπορούσε να κατευθυνθεί η αποκατάσταση των ζηµιών που υπέστησαν οι φορείς από το PSI.

Ειδικότερα, το αποθεµατικό αυτό :

  •  θα απορροφά τις ασφυκτικές οικονοµικές πιέσεις προκειµένου οι συντάξεις να µείνουν σ’ ένα αξιοπρεπές επίπεδο. Οι απαιτούµενοι συµπληρωµατικοί πόροι για την περίοδο 2016-2050 θα εκτιµηθούν άµεσα µε βάση σχετική αναλογιστική µελέτη. Ενδεχοµένως, θα πρέπει να εντοπιστούν και άλλοι πόροι πέραν των γενικών φορολογικών εσόδων
  •  θα συµβάλλει στη χρηµατοδότηση των παροχών της µεταβατικής περιόδου. Η µεταβατική περίοδος απαιτεί ένα κεφάλαιο- µηχανισµό που θα την υποστηρίζει. 

Στο πόρισμα αναφέρονται, εξάλλου, προτάσεις για ένα νέο ταμείο επικουρικής ασφάλισης, αλλά και διευκρινίσεις για τα ταμεία επαγγελματικής ασφάλισης και την ενίσχυση του κοινωνικού τους ρόλου. 

 

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο