Δύο ελληνικές οργανώσεις μοιράζονται το Βραβείο Νάνσεν του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες 2016 (φωτό)

Δύο ελληνικές οργανώσεις μοιράζονται το Βραβείο Νάνσεν του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες 2016 (φωτό)

Μια διάκριση διεθνούς κύρους που απονέμει κάθε χρόνο η Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους πρόσφυγες, διεκδικούν δύο ελληνικές οργανώσεις. Συγκεκριμένα, η Ελληνική Ομάδα Διάσωσης (ΕΟΔ), που διεξάγει επιχειρήσεις διάσωσης προσφύγων στη θάλασσα, καθώς και η Αλληλεγγύη Λέσβου (πρώην κατασκηνώσεις ΠΙΚΠΑ), η οποία προσέφερε καταφύγιο σε χιλιάδες πρόσφυγες και μετανάστες, μοιράζονται το Βραβείο Νάνσεν για τους Πρόσφυγες 2016.  

Ο Κωνσταντίνος Μητράγκας, ο οποίος εκπροσώπησε την ΕΟΔ, μια μη κυβερνητική οργάνωση στην οποία συμμετέχουν εθελοντές, και η Έφη Λατσούδη της Αλληλεγγύης Λέσβου (των πρώην κατασκηνώσεων ΠΙΚΠΑ) «επελέγησαν για τις ακούραστες εθελοντικές προσπάθειές τους κατά τη διάρκεια της κρίσης των προσφύγων στις ελληνικές ακτές το 2015», όπως διευκρίνισε η Ύπατη Αρμοστεία σε ανακοίνωσή της.

Η ΕΟΔ επελέγη για το έργο της «24 ώρες το 24ωρο για τη διάσωση μεταναστών που κινδύνευαν στη θάλασσα» και η Έφη Λατσούδη «για τη συμπόνια και τις φροντίδες που προσφέρθηκαν στους πιο ευάλωτους μετανάστες και πρόσφυγες που αφίχθησαν στο νησί της Λέσβου».

Σύμφωνα με τον Ύπατο Αρμοστή των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, Φιλίπο Γκράντι, η ΕΟΔ και η Έφη Λατσούδη αρνήθηκαν να παραμείνουν απλοί θεατές χωρίς να αναλάβουν δράση και για αυτό τους αξίζει «πλήρως το βραβείο Νάνσεν».

Περίπου 850.000 άνθρωποι που εγκατέλειψαν τις πατρίδες τους – τη Συρία, το Ιράκ, το Αφγανιστάν – το 2015 για να σωθούν από ένοπλες συρράξεις έφθασαν διά θαλάσσης στην Ελλάδα, εκ των οποίων περίπου 500.000 στη Λέσβο. Τον Οκτώβριο του 2015, στο αποκορύφωμα της κρίσης, στο νησί καταγράφονταν πάνω από 10.000 αφίξεις την ημέρα.

Τουλάχιστον 270 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στη θάλασσα προσπαθώντας να φθάσουν στις ακτές της Ελλάδας το 2015.

Το 2015 η ΕΟΔ, η οποία δημιουργήθηκε το 1978, διεξήγαγε 1.053 επιχειρήσεις και έσωσε 2.500 ζωές.

Στη Λέσβο, οι πρώην κατασκηνώσεις ΠΙΚΠΑ υποδέχθηκαν τους πιο ευάλωτους πρόσφυγες και μετανάστες – γυναίκες που έχασαν τα παιδιά τους σε ναυάγια κατά τη διάρκεια της προσπάθειάς τους να φθάσουν στην Ελλάδα, έγκυες, ενήλικους ή παιδιά με αναπηρία... Στο αποκορύφωμα της κρίσης, η Αλληλεγγύη Λέσβου, ένας καταυλισμός με ονομαστική χωρητικότητα 150 θέσεων, φιλοξενούσε μέχρι και 600 πρόσφυγες, ενώ διένειμε 1.000 γεύματα την ημέρα.

Η Έφη Λατσούδη είναι μια από τους εθελοντές και τις εθελόντριες που μεταμόρφωσαν το 2012 την άλλοτε παιδική κατασκήνωση σε καταυλισμό υποδοχής προσφύγων, με τη βοήθεια των τοπικών αρχών.

Κ. Μητράγκας: «Ζήσαμε πρωτόγνωρες καταστάσεις»

   Περισσότεροι από 2.000 εθελοντές απαρτίζουν την Ελληνική Ομάδα Διάσωσης (ΕΟΔ), μια οργάνωση που με σημείο εκκίνησης τα 33 παραρτήματά της σε όλη την Ελλάδα έχει ως στόχο της να διασώζει ανθρώπους σε θάλασσες και βουνά από το 1979. Η Ομάδα δεν δρα μόνο σε ελληνικό έδαφος, καθώς έχει κάνει αποστολές μεταξύ άλλων στο Αφγανιστάν, τη Σερβία, την Αλγερία, την Τουρκία και την Αϊτή. Στην τελευταία χώρα ήταν που σημείωσε και μια από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της, την ανάσυρση του 24χρονου Γουίσμοντ Εξάντους, ο οποίος έμεινε δώδεκα ημέρες παγιδευμένος στα ερείπια ξενοδοχείου και χάρη στην Ομάδα βγήκε ζωντανός.

   Μόνο το 2014 και το 2015 κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων διάσωσης για τους πρόσφυγες στη Λέσβο, τη Σάμο και την Κω τα μέλη της ΕΟΔ πραγματοποίησαν περισσότερες από 800 επιχειρήσεις διάσωσης, σώζοντας 2.000 ανθρώπους και βοηθώντας να φτάσουν με ασφάλεια στην ακτή πάνω από 7.000 άτομα.

   «Γράψαμε μια νέα σελίδα στο κεφάλαιο μαζική διάσωση με πρωτόγνωρες καταστάσεις ακόμα και για εμάς. Είχαμε να διασώσουμε νύχτα, ταυτόχρονα 70 ανθρώπους που επέβαιναν σε μια πλαστική βάρκα, χωρίς να φορούν σωσίβια» εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο γενικός γραμματέας της ΕΟΔ, Κωνσταντίνος Μητράγκας.

   Μέχρι να χτυπήσει την πόρτα της χώρας η μεγάλη προσφυγική κρίση, η Ελληνική Ομάδα Διάσωσης είχε λίγα προγράμματα διάσωσης στη θάλασσα με τη συμμετοχή των εθελοντών διασωστών της από τα παραρτήματα των νησιών. «Η Ελληνική Ομάδα Διάσωσης σέβεται τον άνθρωπο και δεν βλέπει πρόσφυγες ή Έλληνες. Από τη στιγμή που το πρόβλημα ήταν μέσα στα χωρικά μας ύδατα δεν ήταν δυνατόν να μην βοηθήσουμε», εξηγεί ο Βαγγέλης Συμβουλίδης, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ΕΟΔ. Την περίοδο των μεγάλων προσφυγικών ροών η ΕΟΔ έθεσε σε λειτουργία το πρόγραμμα «Αιγέας» και ενεργοποίησε την άμεση μεταφορά σκαφών και εθελοντών από όλα τα παραρτήματά της προς τη Λέσβο, την Κω και τη Σάμο.

   Στα τρία αυτά νησιά οι διασώστες έζησαν έντονες στιγμές. «Όλες οι διασώσεις είναι δύσκολες. Όμως πάντα το πιο δύσκολο είναι όταν έχεις νεκρούς και φυσικά όταν έχεις να κάνεις με παιδιά. Είναι δύσκολο να δεχτείς το γιατί να χαθεί ένας άνθρωπος. Έχεις να παλέψεις με το συναίσθημα γιατί να μην προλάβω να είμαι εκεί στην ώρα μου ή γιατί να μην κάνω ακόμα περισσότερα από αυτά που έκανα για να βοηθήσω όσους περισσότερους μπορώ», εξομολογείται ο Κωνσταντίνος Μητράγκας.

Ε. Λατσούδη: «Το πραγματικό βραβείο είναι να σταματήσουν να πνίγονται οι πρόσφυγες»

   Η ψυχολόγος, Έφη Λατσούδη, έχει συνδέσει το όνομά της με την εθελοντική υποστήριξη ευάλωτων προσφύγων στο χώρο των πρώην κατασκηνώσεων του ΠΙΚΠΑ στη Λέσβο. Τη ρωτάμε ποια ήταν η πιο έντονη στιγμή που έζησε όλο αυτό το διάστημα. «Προσπαθήσαμε να σταθούμε αλληλέγγυοι σε μια πολύ δύσκολη στιγμή. Και νομίζω ότι η κατάσταση ήταν δραματική τόσο για τους πρόσφυγες όσο και για τους αλληλέγγυους που ανέπτυσσαν δράσεις. Στο ΠΙΚΠΑ ήρθαν μεγάλοι αριθμοί ανθρώπων που έχασαν δικούς τους στη θάλασσα και νομίζω ότι τραυματιστήκαμε όλοι, βγήκαμε όλοι από αυτή την ιστορία με βαθιές πληγές», απαντά. Θυμάται έντονα μια μητέρα που έχασε σε ναυάγιο τρία από τα τέσσερα παιδιά της, το ένα από τα οποία ήταν έξι μηνών. «Νομίζω ότι την εικόνα της δεν θα την ξεχάσω ποτέ», σπεύδει να συμπληρώσει.

Στο άκουσμα του Βραβείου Νάνσεν η εθελόντρια, μέλος της ομάδας που δημιούργησε το κέντρο φιλοξενίας προσφύγων στο ΠΙΚΠΑ, δηλώνει:

«Για μένα το πραγματικό βραβείο είναι να σταματήσουν να πνίγονται στα σύνορα οι πρόσφυγες, να δημιουργηθούν ασφαλή περάσματα, να δοθούν λύσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, να προχωρήσει η οικογενειακή επανένωση, ώστε να σταματήσουν να διαχωρίζονται με τραγικό τρόπο οι οικογένειες που τώρα βρίσκονται διασκορπισμένες σε διαφορετικές χώρες, και τέλος να γίνουν δομές φιλοξενίας και υποστήριξης των προσφύγων».

Τι είναι το βραβείο Νάνσεν

Το βραβείο Νάνσεν, που θεσπίστηκε το 1954 στη μνήμη του Νορβηγού εξερευνητή της Αρκτικής και πρώτου Ύπατου Αρμοστή για τους Πρόσφυγες το 1921, Φρίντγιοφ Νάνσεν, απονέμεται κάθε χρόνο σε ένα άτομο ή οργανισμό για το εξαιρετικό έργο τους για τους πρόσφυγες. Σκοπός του βραβείου είναι να επιστήσει την προσοχή στις δοκιμασίες που αντιμετωπίζουν οι πρόσφυγες και να ενθαρρύνει τη διεθνή βοήθεια και συνεργασία για το σκοπό αυτό.

Πρώτη τιμώμενη με το βραβείο ήταν η πρώην πρώτη κυρία των ΗΠΑ, Έλινορ Ρούσβελτ, και ακολούθησαν μεταξύ άλλων το Διεθνές Κίνημα του Ερυθρού Σταυρού, οι «Γιατροί Χωρίς Σύνορα», ο τενόρος Λουτσιάνο Παβαρότι, ο γερουσιαστής Τεντ Κένεντι, η φωτορεπόρτερ Αλιξάντρα Φαζίνα και το κολομβιανό δίκτυο γυναικών «Πεταλούδες», που βοηθά τις γυναίκες που πέφτουν θύματα βίας. Πέρυσι το ίδιο βραβείο είχε απονεμηθεί στη δασκάλα Ακίλα Ασίφι, πρόσφυγα από το Αφγανιστάν, η οποία έχει αφιερώσει τη ζωή της στην εκπαίδευση των κοριτσιών προσφύγων στο Πακιστάν.

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο