100 χρόνια μήλα Ζαγορίν - Οδοιπορικό στις μηλιές και τον ιστορικό συνεταιρισμό της Ζαγοράς Πηλίου

100 χρόνια μήλα Ζαγορίν - Οδοιπορικό στις μηλιές και τον ιστορικό συνεταιρισμό της Ζαγοράς Πηλίου

Ένα μήλο την ημέρα τον γιατρό τον κάνει πέρα, λέει ο σοφός λαός. Στην περίπτωση του μήλου Ζαγορίν φαίνεται πως καταφέρνει σε ένα βαθμό να κάνει πέρα και την ύφεση. Ο αγροτικός συνεταιρισμός της Ζαγοράς Πηλίου, που σε λίγες ημέρες συμπληρώνει 100 χρόνια συνεχίζει να γράφει ιστορία όχι μόνο για τα γευστικά μήλα που παράγει και διακινεί αλλά γιατί στην Ελλάδα της ύφεσης εξακολουθεί να αναπτύσσεται και αποτελεί ζωντανό παράδειγμα υγιούς, συνεταιριστικής, επιχειρηματικότητας.

Από την εποχή που 199 Ζαγοριανοί ίδρυσαν τον συνεταιρισμό, τον Οκτώβριο του 1916, που υπήρξε και ένας από τους πρώτους αγροτικούς συνεταιρισμούς στη χώρα καθώς το αρχικό νομικό πλαίσιο διαμορφώθηκε το 1915, ο συνεταιρισμός πέρασε από διάφορες φάσεις, ακμής και παρακμής ενώ πολλά πράγματα έχουν αλλάξει.  Όχι όμως και η ποιότητα των μήλων Ζαγοράς αλλά και το μεράκι με το οποίο οι Ζαγοριανοί συνεχίζουν να καλλιεργούν για να φτάνουν καθημερινά στο τραπέζι χιλιάδων ελληνικών – και όχι μόνο- νοικοκυριών τα φημισμένα μήλα στάρκιν ντελίσιους που κυριαρχούν στις καλλιεργούμενες ποικιλίες.

Από την καλλιέργεια έως τη συγκομιδή και τη διαλογή όλα έχουν τη σημασία τους. Μπήκαμε στις εγκαταστάσεις του συνεταιρισμού μαζί με ανθρώπους της Lidl Ελλάς, που προμηθεύεται αποκλειστικά μήλα Ζαγορίν, είδαμε από κοντά πως μαζεύουν τα μήλα στις καταπράσινες πλαγιές της Ζαγοράς και μάθαμε όλα τα μυστικά για το τι καθιστά καλό ένα μήλο.

Από το χωράφι στα ψυγεία

Η επίσκεψή μας στην Ζαγορά έγινε στα μέσα της περιόδου συγκομιδής, που αρχίζει στα μέσα Αυγούστου και διαρκεί μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου. Για να τα μαζέψουν όμως από τα δέντρα θα πρέπει πρώτα να μετρήσουν μια σειρά δεικτών προκειμένου να εξετάσουν αν το μήλο έχει την τραγανότητα και σκληρότητα  που πρέπει, τη γεύση αλλά και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά που θα επιτρέψουν τη συντήρησή του (σάκχαρα και άμυλο).

Η συγκομιδή, επισημαίνουν, δεν ξεκινάει πριν φτάσουν τα σάκχαρα τουλάχιστον στο επίπεδο 11.

Έτσι με τη βοήθεια ενός δικτύου 13 μετεωρολογικών σταθμών  στην ευρύτερη περιοχή της Ζαγοράς  μετράνε θερμοκρασία, υγρασία αλλά και υγρασία φύλλου και  ο υπεύθυνος γεωπόνος ενημερώνει τους παραγωγούς για το πότε πρέπει να γίνουν οι ψεκασμοί καθώς δουλεύουν με το μοντέλο της «ολοκληρωμένης διαχείρισης».

Όπως αναφέρει ο κ. Παναγιώτης Γουβιώτης, γεωπόνος του συνεταιρισμού Ζαγοράς - υπεύθυνος στο κομμάτι της φυτοπροστασίας και της υποστήριξης του παραγωγού στον αγρό, οι ψεκασμοί συνήθως έχουν ολοκληρωθεί πριν το τέλος Ιουλίου ενώ κάθε μέρα λαμβάνονται τυχαία δείγματα για τυχόν υπολείμματα φυτοφαρμάκων.

Από τη στιγμή που φτάνει ένα φορτίο στις εγκαταστάσεις του συνεταιρισμού αρχίζει μια σειρά άλλων ελέγχων και διαλογής.

Καταρχήν κάθε παλέτα φέρει όλα τα στοιχεία του παραγωγού, κτήμα, ποσότητα, ποικιλία προτού εισέλθει στις αποθήκες.

Στη συνέχεια περνάνε στη φάση της διαλογής, του σχολαστικού πλυσίματος μόνο με νερό και ακολούθως αφού τους κολλήσουν και την ετικέτα «Ζαγορίν», που αποτελεί και ΠΟΠ (Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης), περνάνε στη φάση της συντήρησης.Να σημειωθεί ότι τα μήλα Ζαγορίν είναι και πρώτα ΠΟΠ μήλα που καθιερώθηκαν στην ΕΕ.

Στις εγκαταστάσεις του συνεταιρισμού, οι οποίες είναι από τις πιο σύγχρονες στα Βαλκάνια, έχουν τη δυνατότητα να συντηρήσουν περίπου 10.000 τόνους μήλα.

Ο  συνεταιρισμός Ζαγορίν σε αριθμούς

Σήμερα ο αγροτικός συνεταιρισμός Ζαγοράς Πηλίου αριθμεί 677 μέλη και η καλλιέργεια μήλων αποτελεί την κύρια ενασχόληση για την πλειοψηφία των κατοίκων του χωριού, που έχει πληθυσμό περίπου 3.000.

Ισόποσα λοιπόν νοικοκυριά, με τον αριθμό των μελών, βγάζουν τα προς το ζην κυρίως από την καλλιέργεια μήλων και τα διαθέτουν στον συνεταιρισμό που αναλαμβάνει την πώληση και διακίνησή τους.

Στην περιοχή καλλιεργούν περίπου 8-8,5 χιλιάδες στρέμματα τα οποία χωρίζονται σε 3 ζώνες, από 300 μέτρα και φτάνουν στα 1.100 μέτρα.

Συνολικά κάθε χρόνο συλλέγονται περίπου 12.000- 15.000 τόνοι μήλων, που αποτελούν και το 97% της παραγωγής της Ζαγοράς, με τζίρο περίπου  15 εκατ. ευρώ.

Απ’ αυτά ένα 10-20% εξάγεται σε Αίγυπτο, Ισραήλ, Κύπρο και Βαλκάνια.

Ένας από τους βασικούς συνεργάτες του συνεταιρισμού είναι και η Lidl Ελλάς, με την οποία συνεργάζεται από το 1999 και πιο εντατικά από το 2007. Για τις ανάγκες μάλιστα της συγκεκριμένης αλυσίδας πέραν των υπολοίπων ελέγχων που γίνονται υποχρεωτικά ζυγίζεται χωριστά κάθε μήλο.

Μπαίνοντας πια στον δεύτερο αιώνα λειτουργίας του ο αγροτικός συνεταιρισμός Ζαγοράς έχει στα σκαριά νέα φιλόδοξα σχέδια ανάπτυξης παράγοντας χυμό μήλου και τσιπς αφυδατωμένου μήλου ενώ ήδη έχει ξεκινήσει η παραγωγή πετιμεζιού από τον γυναικείο σύλλογο της περιοχής. Παράλληλα εξετάζουν τη δυνατότητα να ενσωματωθούν στον συνεταιρισμό και παραγωγοί από διπλανά χωριά.

Εκτός από τα μήλα (starking delicious που είναι και η κυρίαρχη ποικιλία, golden delicious, φυρίκι, royal gala και Reinette du Canada) καλλιεργούν επίσης αχλάδια, κεράσια, ακτινίδια και κάστανα.

Τι επηρεάζει την ποιότητα του μήλου

Από το μικροκλίμα μέχρι τις διαδικασίες καλλιέργειας μια σειρά παραγόντων ευθύνονται για την ποιότητα του μήλου ως προς την γεύση και το άρωμα.

«Ο συνδυασμός βουνού και θάλασσας στην περιοχή δημιουργεί υγρασία και ένα ανάγλυφο που δίνει στο μήλο μια ιδιαίτερη γεύση που δεν την συναντάμε πουθενά αλλού» αναφέρει ο γεωπόνος του συνεταιρισμού κ. Γουβιώτης και εξηγεί: «Για να μπορέσει ένα μήλο να δώσει τα αρώματα του και την γεύση του εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως τη θρέψη που έχει γίνει, το πότισμα, αν ήταν δροσερό το καλοκαίρι, από το κλάδεμα κτλ».

«Ο καταναλωτής τα θέλει όλα: και καλή γεύση, πολύ κόκκινο χρώμα και μέγεθος και να ανταποκρίνεται στα οικολογικά και βιολογικά δεδομένα», συμπληρώνει ο διευθυντής του συνεταιρισμού Διονύσης Βαλασσάς και εξηγεί ότι για να υπάρχουν όλα αυτά είναι ένας καθημερινός αγώνας.

«Για να πετύχουμε καλύτερη παραγωγικότητα έχουμε μπει σε ένα πρόγραμμα αναδιάρθρωσης των παλιών δέντρων, με πιο μοντέρνους τρόπους φύτευσης οι οποίοι αυξάνουν την παραγωγικότητα ανά στρέμμα και ενδεχομένως την ποιότητα του καρπού» αναφέρει ο κ. Βαλασσάς και σημειώνει ότι στόχος είναι να μειώσουν τα υπολείμματα ει δυνατόν σε μηδενικά κατάλοιπα ώστε να  κρατήσουν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της γεύσης.

 

 

 

 

 

 

 

 

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο