* Γράφει η Βάσω Κόλλια, συνιδρύτρια του Restart Greece

Σίγουρα θυμάστε τις παρακάτω ειδήσεις: 

Ο Μπαράκ Ομπάμα είναι μουσουλμάνος και δεν είναι αμερικανός!

Θα καταργηθούν τα φωνήεντα από την ελληνική γλώσσα!

Ο Κιμ Γιονγκ Ουν έβαλε 120 σκυλιά να φάνε ζωντανό τον θείο του!

Το εμβόλιο της ιλαράς αποτελεί αυτισμό!

Θα καταργηθούν ο σταυρός από την σημαία μας!

Οι Εβραίοι βρίσκονται πίσω από την ελληνική κρίση!

Δεν είμαι βέβαιη όμως πόσοι είχατε το χρόνο να ενημερωθείτε ότι τελικά όλες οι παραπάνω ειδήσεις και ακόμη περισσότερες ήταν ψεύτικες. Ήταν κατασκευασμένες ειδήσεις.

Ήδη πριν  από τρεις αιώνες ο Jonathan Swift έγραφε: «Το ψέμα πετάει και η αλήθεια το ακολουθεί κουτσαίνοντας»!

Σήμερα, έχουμε φθάσει σε ένα σημείο που πλέον δεν μπορούμε να εμπιστευθούμε αν μια είδηση που παρακολουθούμε στην τηλεόραση ή διαβάζουμε  στον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο είναι αληθής ή κατασκευασμένη. Όχι ότι δεν υπήρχαν πάντοτε κατασκευασμένες ειδήσεις.

Ποιος δεν θυμάται τη φωτογραφία  που παρουσίασε το 1991 το έγκριτο CNN με τον βουτηγμένο στο πετρέλαιο κορμοράνο στα μολυσμένα νερά του Περσικού Κόλπου! Μετά από χρόνια όλοι μάθαμε ότι ο κορμοράνος ανήκε σε ζωολογικό κήπο και είχε περιλουστεί με πετρέλαιο για να στηθεί η συγκεκριμένη φωτογραφία προκειμένου να λειτουργήσει η προπαγάνδα εις βάρος του Σαντάμ Χουσεΐν και να περάσει πιο εύκολα στην κοινή γνώμη η επέμβαση στο Ιράκ.

Ή για να έρθουμε στα δικά μας. Ποιός δεν θυμάται τις αθλιότητες και τις συκοφαντίες της Αυριανής που παρουσίαζε τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, στις παραμονές των βουλευτικών εκλογών του 1985  ως συνεργάτη των Γερμανών!

Οι ψεύτικες και κατασκευασμένες ειδήσεις δεν είναι ένα καινούργιο φαινόμενο.

Αλλά το πέρασμα της επικοινωνίας και της ενημέρωσης στην εποχή του Διαδικτύου τις έχουν απογειώσει και τις έχουν κάνει μέρος της πραγματικότητας μας. Τα γνωστά πλέον fake news έχουν μπει για τα καλά στη ζωή μας. Σε σημείο μάλιστα να μην μπορούμε να διακρίνουμε την πραγματική είδηση. Έχει δημιουργηθεί ένας πρωτοφανής εθισμός στο ψεύδος και έχουμε περάσει στην πλήρη απαξίωση της έννοιας της αλήθειας.

Πριν λίγους μήνες ολοκληρώθηκε μια μεγάλη έρευνα για λογαριασμό του επιστημονικού περιοδικού Science για την κατάσταση που επικρατεί στο social media σχετικά με τις ψευδείς ειδήσεις. Η έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η αλήθεια δεν μπορεί να τα βάλει με τις φήμες και τις κατασκευασμένες ειδήσεις.Τα  fake news και οι αναληθείς φήμες φτάνουν σε περισσότερους ανθρώπους και  διασπείρονται ταχύτερα από τις εξακριβωμένες και αληθείς ειδήσεις.   

Η αντιμετώπιση του φαινομένου των fake news είναι μια δύσκολη και περίπλοκη προσπάθεια γιατί κάποιος μπορεί να ισχυρισθεί ότι προσκρούει στην ελευθερία της έκφρασης και της γνώμης. Όπως όμως διευκρινίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή η ελευθερία της γνώμης δεν κινδυνεύει, αλλά, οι χρήστες του Διαδικτύου  θα πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους εκείνα τα εργαλεία που θα τους επιτρέψουν να κρίνουν οι ίδιοι, εάν διαβάζουν fake news, ποιός είναι υπεύθυνος για τη σύνταξη των κειμένων και ποιός πληρώνει για το περιεχόμενο.

Ο όρος fake news πλέον υπάρχει για να αμφισβητηθούν τα πάντα.

Τα fake news  όπως τα ξέρουμε δεν θα σταματήσουν. Το κλειδί είναι να έχουν οι πολίτες τα εργαλεία να τις αποκρυπτογραφήσουν και να αντιληφθούν τι είναι αληθινό και τι όχι.

Αλλά και η πολιτεία από την πλευρά της αν θέλει να προστατέψει την δημοκρατία θα πρέπει να αντιμετωπίσει το φαινόμενο θεσπίζοντας αρχές και κανόνες.

Για την μάστιγα των fake news και τον τρόπο αντιμετώπισης τους θα συζητήσει  με  καταξιωμένους δημοσιογράφους και χρήστες των social media το Δίκτυο Διαλόγου Restart Greece στις 12 Νοεμβρίου και ώρα 17:30 στα γραφεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Αθήνα. Την εκδήλωση συντονίζει η Εύα Αντωνοπούλου του ΣΚΑΙ και συμμετέχουν η αντιπρόεδρος της ΕΣΗΕΑ, Άρια Αγάτσα, ο διευθυντής του Ελεύθερου Τυπου, Πάνος Αμυράς, η δημοσιογράφος Πηνελόπη Γαβρά, ο Νίκος Ελευθερόγλου από τη Δημοκρατία, ο Γιώργος Ευθυμίου από την ΕΡΤ και το newpost.gr, η Αμαλία Κάντζιου από το Open TV, η Αθηνά Κοροβέση από το politisonline.gr, ο Χρήστος Κούτρας του ΣΚΑΙ, ο εκδότης του Φιλελεύθερου και του liberal.gr, Θανάσης Μαυρίδης, ο Γιώργος Μουρούτης από το the president.gr, ο Κωστας Παπαχλιμίντζος από τα Παραπολιτικά και ο Γιώργος Παπαντριανταφύλλου από τον Kiss Fm.