Κάθε φορά που κυκλοφορεί στην αγορά ένα καινούργιο εμβόλιο, προκύπτουν άπειρα ερωτήματα: Είναι ασφαλές; Είναι απαραίτητο; Έχει παρενέργειες; Οι εκτενείς συζητήσεις για το νέο πανδημικό εμβόλιο έφεραν ξανά στο προσκήνιο μία τάση αμφισβήτησης του υποχρεωτικού εμβολιασμού. Τελικά, να εμβολιάσεις το παιδί σου ή όχι;

Ο όρος «εμβόλιο» βρίσκεται συχνά στην καθημερινότητά μας. Πριν από λίγα χρόνια υπήρχε η διαμάχη για το εμβόλιο HPV (Ιός Ανθρωπίνων Θηλωμάτων), πρόπερσι ήταν για το νέο πανδημικό εμβόλιο, ενώ άλλες φορές η συζήτηση αφορά είτε στην έλλειψη εμβολίων στον αναπτυσσόμενο κόσμο είτε στις ελπίδες ανακάλυψης κάποιου εμβολίου για τον ιό του AIDS. Τι γίνεται όμως με τα παιδικά εμβόλια; Στη χώρα μας το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, εγκεκριμένο από το Υπουργείο Υγείας, ορίζει συγκεκριμένα εμβόλια, που πρέπει να γίνονται με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα σε παιδιά και εφήβους. Η πλειονότητα των Ελλήνων, σύμφωνα με τα νούμερα, τηρεί ευλαβικά το πρόγραμμα αυτό, υπάρχει όμως και μία ομάδα γονέων που αμφισβητούν την αναγκαιότητα ή ακόμη και τη χρησιμότητά τους.

Η αρχή της αμφισβήτησης

Οι φανατικοί της τηλεοπτικής σειράς House MD θα θυμούνται σίγουρα την έντονη αντίδραση του ιδιόρρυθμου Dr. House, όταν η μητέρα νοσηλευόμενου μωρού του δήλωσε με ύφος ότι «τα εμβόλια είναι ένα κόλπο των φαρμακοβιομηχανιών για να μας παίρνουν τα λεφτά». Επίσης, ταινίες όπως η κλασική Στον Καθρέφτη Είδα το Δολοφόνο δεν θα είχαν καν λόγο ύπαρξης, εάν το εμβόλιο της ερυθράς είχε ανακαλυφθεί όταν γραφόταν το ομώνυμο βιβλίο της Αγκάθα Κρίστι. Άρα τα εμβόλια είναι φίλοι μας και εντελώς αθώα; Και ναι και όχι. Όταν το 1998 μία μελέτη, που έμεινε γνωστή ως μελέτη του Wakefield και δημοσιεύτηκε σε ένα από τα εγκυρότερα παγκοσμίως ιατρικά περιοδικά, στο Lancet, συνέδεσε άμεσα τον αυτισμό με το εμβόλιο MMR (εμβόλιο ιλαράς, παρωτίτιδας, ερυθράς), ξέσπασε τεράστια διαμάχη, που από την Αμερική έφτασε και στην Ευρώπη. Σήμερα, η μελέτη αυτή θεωρείται εσφαλμένη από την πλειονότητα του ιατρικού κόσμου και διατυπώθηκαν σοβαρές κατηγορίες εναντίον του Wakefield για χρηματισμό, ενώ 10 από τους 13 ερευνητές που την υπέγραφαν έχουν εκδώσει γραπτές δηλώσεις πως τα αποτελέσματα της έρευνάς τους δεν μπορούν να συνδέσουν το MMR με τον αυτισμό. Η ζημιά όμως είχε ήδη γίνει και πολλοί άρχισαν να βλέπουν το συγκεκριμένο εμβόλιο με καχυποψία. Μάλιστα στη χώρα μας κατεγράφη ξέσπασμα κρουσμάτων ερυθράς, ελλείψει επίσημης πολιτικής εμβολιασμών κατά του ιού εκείνη την εποχή - σήμερα το MMR εντάσσεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών. Κάπως έτσι, με τη διαπίστωση ότι κανένα εμβόλιο δεν είναι εντελώς αθώο και ότι όλα έχουν κάποιες πιθανές επιπλοκές, ξεκινούν για ορισμένους οι δεύτερες σκέψεις.

Επιστημονικός αντίλογος

Το θέμα δεν είναι καθόλου απλό και ο ιατρικός κόσμος προτάσσει αδιάσειστα επιχειρήματα για την απόλυτη αναγκαιότητα εμβολιασμού των παιδιών. Η ευλογιά, μία ασθένεια που οδήγησε στο θάνατο εκατομμύρια ανθρώπους στο παρελθόν, εξαφανίστηκε εντελώς από τον πλανήτη το 1979, χάρη στο συστηματικό εμβολιασμό για τον οποίο έδωσε μάχες ο ΠΟΥ (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας). Ανάλογη περίπτωση αποτελεί η πολιομυελίτιδα, από την οποία πέθαναν ή έμειναν με παραπληγία αμέτρητοι άνθρωποι, που σήμερα αποτελεί παρελθόν λόγω του συστηματικού εμβολιασμού. Τα εμβόλια είναι απαραίτητα, λένε γιατροί και επιστήμονες, και παρότι δεν αρνούνται πως έχουν παρενέργειες και δεν είναι απόλυτα αθώα, εξηγούν πως οι ανεπιθύμητες ενέργειές τους είναι πολύ λιγότερες σε ποσοστό από τις επιπλοκές της ίδιας της νόσου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εμφάνιση του συνδρόμου Guillain-Barre, για την οποία κατηγορήθηκε το νέο πανδημικό εμβόλιο, με ποσοστό 1 στα 1.000.000 άτομα, ενώ η πιθανότητα να εμφανίσει κανείς το ίδιο σύνδρομο αν πάθει τη γρίπη είναι 4 στο 1.000.000.

Κατά τον εμβολιασμό παρουσιάζεται στον οργανισμό τροποποιημένο το αντιγόνο ενός μικροβίου ή ιού, ώστε το ανοσοποιητικό να το αναγνωρίσει και να παράγει τα κατάλληλα αντισώματα, που στη συνέχεια θα προφυλάσσουν διά βίου τον οργανισμό από τη νόσο. Για να πραγματοποιηθεί ο εμβολιασμός, το παιδί πρέπει να είναι υγιές, δηλαδή να μην έχει πυρετό, βήχα, γρίπη κλπ., και να γίνει πλήρης ενημέρωση από τον παιδίατρο για όλες τις παραμέτρους που αφορούν στο συγκεκριμένο εμβόλιο. Οι εμβολιασμοί πραγματοποιούνται στον παιδίατρο, σε ασφαλιστικούς φορείς ή σε νοσοκομεία με εμβολιαστικά τμήματα.

Το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών συνιστά ως υποχρεωτικά τα εμβόλια:

- Ηπατίτιδας Β (Hep B)

- Διφθερίτιδας, Τετάνου, Κοκκύτη (DTaP)

- Πολιομυελίτιδας (IPV)

- Αιμόφιλου τύπου Β

- Μηνιγγιτιδόκοκκου C (MCC)

- Πνευμονιόκοκκου (PCV)

- Ιλαράς, Παρωτίτιδας, Ερυθράς (MMR)

- Ανεμοβλογιάς (Var)

- Ιός Ανθρωπίνων Θηλωμάτων (HPV)

- Ηπατίτιδας Α (Hep A)

- Φυματίωσης (BCG)

Στον κατάλογο υπάρχει ακόμη το εμβόλιο της εποχικής γρίπης, που συνιστάται για επιλεκτικό εμβολιασμό και γίνεται κάθε χρόνο από αρχές Οκτωβρίου μέχρι τέλη Νοεμβρίου, ενώ -ανάλογα με τα δεδομένα της γρίπης κάθε φορά- γίνονται και οι κατάλληλες συστάσεις. Τέλος, υπάρχει και το εμβόλιο κατά του Rota Ιού, το οποίο δεν συγκαταλέγεται στα υποχρεωτικά, χορηγείται από το στόμα και αφορά μία σοβαρή μορφή γαστρεντερίτιδας, που προκαλείται από το συγκεκριμένο ιό.

Μία εναλλακτική άποψη

«Η ομοιοπαθητική θεραπεύει με ομοιοπαθητικά φάρμακα, βασισμένη στην ιδιοσυγκρασία του ατόμου, και όχι με γενικευμένους προληπτικούς ομοιοπαθητικούς εμβολιασμούς», αναφέρεται σε άρθρο με τίτλο «Εμβολιασμοί και Ομοιοπαθητική», δημοσιευμένο στο επίσημο site της Ελληνικής Εταιρίας Ομοιοπαθητικής Ιατρικής (www.homeopathy.gr). Ενώ δύο αράδες πιο πάνω ξεκαθαρίζεται πως δεν υπάρχει κάθετη και απόλυτη άποψη για το συγκεκριμένο θέμα. «Η ομοιοπαθητική δεν είναι ασύμβατη με τους καθιερωμένους εμβολιασμούς», μας εξηγούν οι ειδικοί, και αυτό σημαίνει πως παιδιά και ενήλικες, εφόσον επιθυμούν να ακολουθήσουν κάποιο προτεινόμενο πρόγραμμα εμβολιασμών, μπορούν χωρίς πρόβλημα να ακολουθούν παράλληλα και ομοιοπαθητική αγωγή. «Η τοποθέτηση και η εξ αυτής ευθύνη του κάθε γονέα και του κάθε γιατρού στο θέμα των εμβολίων είναι εντελώς προσωπική υπόθεση», αναφέρεται ξεκάθαρα στο εισαγωγικό σημείωμα που παρατίθεται στο site της ΕΕΟΙ.

Η ομοιοπαθητική, λοιπόν, δεν αντιμετωπίζει το θέμα των εμβολιασμών ούτε θετικά ούτε αρνητικά. Οι ομοιοπαθητικοί γιατροί τώρα, ως άνθρωποι και επιστήμονες, έχουν άλλοι πιο σκληροπυρηνικές και άλλοι πιο ήπιες απόψεις, όμως η επικρατούσα άποψη λέει «όχι στον άκριτο και μαζικό εμβολιασμό όλου ανεξαιρέτως του πληθυσμού για όλες τις ασθένειες». Γενικά η πεμπτουσία της Ομοιοπαθητικής Ιατρικής είναι η εξατομίκευση, καθώς στην επιστήμη αυτή «δεν υπάρχουν ασθένειες αλλά ασθενείς». Έτσι είναι λογικό η έννοια του γενικού εμβολιασμού να έρχεται σε σημειολογική αντίθεση με την έννοια της εξατομίκευσης. Τα εμβόλια, λένε οι ειδικοί, μπορεί να έχουν ορισμένες «ανεπιθύμητες ενέργειες», οι οποίες ίσως να προδιαθέσουν για άμεσες ή μακροπρόθεσμες χρόνιες ασθένειες. Η εναλλακτική ιατρική απλώς αναρωτιέται τι συμβαίνει όταν, κατά τον εμβολιασμό των βρεφών και των παιδιών, «ρίχνεις» μέσα σ' έναν ανώριμο ακόμη οργανισμό ένα σύνολο χημικών ουσιών και πώς θα αντιδράσει ο οργανισμός αυτός. Κανείς, λοιπόν, δεν μπορεί να πάρει μία απόλυτη θέση προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση. Μπορεί μόνο να διατυπώσει έναν προβληματισμό και να ελπίζει πως όσο περνούν τα χρόνια η έρευνα θα είναι σε θέση να δίνει όλο και πιο σαφή και ασφαλή αποτελέσματα.

ΠΗΓΗ: MADAME FIGARO.GR

Πληροφορίες παιδίατρος Ευαγγελία Γκούσια και τον ιατρός ομοιοπαθητικός-βιοχημικός Αριστοτέλη Βάθη, μέλος του ΔΣ της ΕΕΟΙ. Άλλες πηγές: www.homeopathy.gr, www.noesi.gr, www.wikipedia.com.