Οι ηγέτες της ΕΕ αναμένεται ότι θα υποσχεθούν σήμερα στους πολίτες τους φυσικό αέριο και ηλεκτρικό "σε προσιτές τιμές" από το Ταλίν ως το Παλέρμο και η Γαλλία θα επιμείνει να περιληφθεί η πυρηνική ενέργεια μεταξύ των ενεργειών εκείνων που καλούνται να μειώσουν την εξάρτηση της Ευρώπης από το εξωτερικό.

Το σχέδιο της τελικής διακήρυξης της συνόδου κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες επιμένει στην ανάγκη να "προωθηθούν οι επενδύσεις στις ανανεώσιμες ενέργειες και στις ενέργειες χαμηλών εκπομπών άνθρακα" --μια αναφορά στην πυρηνική ενέργεια-- ενώ παράλληλα επιβάλλει "πολύ αυστηρές προδιαγραφές ασφαλείας" για τη σχάσιμη ενέργεια.

Η πρωτοβουλία, η οποία υποστηρίζεται θερμά από την Τσεχική Δημοκρατία, είναι σιωπηρώς αποδεκτή από τις περισσότερες άλλες. "Δύο ή τρεις χώρες έχουν πρόβλημα", δήλωσε ένας διπλωμάτης.

Αντίθετα η πρωτοβουλία αυτή προκάλεσε την αρνητική αντίδραση των οικολόγων. "Αν επιτύχει, μπορεί να εξασθενήσει την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας", δήλωσαν ο πράσινος ευρωβουλευτής του Λουξεμβούργου Κλοντ Τιρμ και η Γκρίνπις.

Οι γαλλικές αρχές αρνούνται ότι θέλουν να εξισώσουν την πυρηνική ενέργεια με τις ανανεώσιμες ενέργειες όπως η αιολική, η ηλιακή, η υδροηλεκτρική και αυτή που παράγεται από βιομάζα.

Στο πλαίσιο του αγώνα κατά της ανόδου της θερμοκρασίας στον πλανήτη, οι Ευρωπαίοι έχουν θέσει τρεις υποχρεωτικούς στόχους για το 2020: να μειώσουν τις εκπομπές τους διοξειδίου του άνθρακα κατά 20% σε σχέση με τα επίπεδα του 1990, να ανεβάσουν στο 20% το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην κατανάλωση και να εξοικονομήσουν ενέργεια σε ποσοστό 20%. Τίποτε δεν έχει ακόμη αποφασιστεί για μετά το 2020.

"Η πυρηνική ενέργεια δεν είναι μια ανανεώσιμη ενέργεια", όμως "η επιλογή του ενεργειακού μπουκέτου παραμένει εθνική απόφαση. Στο πλαίσιο μιας στρατηγικής για το 2050, ορισμένοι θα θέλουν 100% ανανεώσιμες. Άλλοι, όπως η Γαλλία, θα θέλουν να διατηρήσουν ένα μερίδιο παραγωγής πυρηνικής ενέργειας. Για μας αυτό δεν δημιουργεί πρόβλημα", διαβεβαιώνει μια πηγή προσκείμενη στον πρόεδρο της Επιτροπής Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο.

Ο συνολικός στόχος της σημερινής ευρωπαϊκής συνόδου κορυφής είναι τριπλός: να διαφοροποιηθούν οι τρόποι παραγωγής ηλεκτρισμού ώστε να πάψει η η ΕΕ να είναι εξαρτημένη ενεργειακά από τη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή, να ενισχυθούν τα δίκτυα για τη μεταφορά αερίου και πετρελαίου στις τέσσερις γωνιές της ΕΕ και να γίνει οικονομία στην κατανάλωση ενέργειας.

Το μερίδιο του αερίου στην παραγωγή ηλεκτρικού στην ΕΕ τριπλασιάστηκε μέσα σε 15 χρόνια και ποσοστό από 73% ως 79% του φυσικού αερίου που θα καταναλωθεί ως το 2020 θα εισαχθεί από τη Ρωσία, την Αλγερία και τη Νορβηγία. Ωστόσο η αγοραία τιμή του παραμένει συνδεδεμένη με την τιμή του πετρελαίου.

Αυτός ο τριπλός στόχος θα απαιτήσει σημαντικές επενδύσεις. Η Επιτροπή τις υπολόγισε σε ένα τρισεκατομμύριο ευρώ ως το 2020, εκ των οποίων 200 δισεκατομμύρια θα διατεθούν για τις "λεωφόρους" του ηλεκτρικού, τους διαδρόμους των αγωγών αερίου και τις συνδέσεις μεταξύ χωρών που θα πραγματοποιηθούν αμέσως.

Όμως δεν υπάρχει θέμα να δοθούν ευρωπαϊκές επιδοτήσεις. Η Βρετανία και η Γερμανία αρνούνται. Η αγορά είναι αυτή που θα πρέπει να αποφασίσει, καθώς οι επενδύσεις θα πρέπει να γίνουν αποδοτικές χάρη στις τιμές που θα πληρώνουν οι πελάτες καταναλωτές.

"Πρέπει οι τιμές να παραμείνουν προσιτές για να εξασφαλιστεί η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας", επιμένουν οι κυβερνήσεις.

Πάντως θα υπάρξει αρωγή σε ορισμένα προγράμματα για λόγους "αλληλεγγύης", ιδιαίτερα για συνδέσεις που χρειάζονται ώστε να βγουν ορισμένες χώρες από την ενεργειακή απομόνωσή τους και να αποφευχθούν οι ελλείψεις όπως κατά τις πρόσφατες κρίσεις του φυσικού αερίου με τη Μόσχα. Οι Βρυξέλλες θα πρέπει να παρουσιάσουν ένα κατάλογο με τα προγράμματα αυτά τον Ιούνιο του 2011.

Εξάλλου θα πρέπει να γίνουν οικονομίες στην κατανάλωση ηλεκτρικού. Η ενεργειακή αποδοτικότητα γίνεται η κεντρική επιδίωξη, και η προσπάθεια θα πρέπει να διεξαχθεί κατά προτεραιότητα στους τομείς των κατασκευών και των μεταφορών.

Η επίτευξη του στόχου που έχει τεθεί για το 2020 απέχει ακόμη πολύ. Η καθυστέρηση οφείλεται στο γεγονός ότι τα σχέδια δράσης είναι εθνικά. Η Επιτροπή θέλει να τα κάνει "υποχρεωτικά και ελέγξιμα", όμως το Λονδίνο αρνείται.