Μεγάλη περιβαλλοντική καταστροφή συντελείται σε ένα από τα πιο όμορφα οικοσυστήματα της χώρας, στον ποταμό Βοϊδομάτη, στα Ζαγοροχώρια του νομού Ιωαννίνων. Η τουριστική και η οικιστική ανάπτυξη που συντελείται τα τελευταία χρόνια με πολύ γρήγορους ρυθμούς, σε όλους τους οικισμούς της περιοχής, όπως το Πάπιγκο και η Αρίστη, έχει ως συνέπεια να υποβαθμίζεται συστηματικά το περιβάλλον του Εθνικού Πάρκου της Βόρειας Πίνδου και το απείρου φυσικού κάλλους οικοσύστημα του Βίκου.

Το πιο σημαντικό ζήτημα εντοπίζεται στο προβληματικό αποχετευτικό σύστημα των οικισμών της περιοχής και στα λύματα που καταλήγουν, πολλές φορές ανεπεξέργαστα, στον ποταμό Βοϊδομάτη, ο οποίος έχει χαρακτηριστεί ως ένα από τα πιο καθαρά ποτάμια της Ευρώπης.
 
Τα αστικά απόβλητα είτε καταλήγουν εκεί μέσω των αγωγών όμβριων υδάτων, είτε χύνονται απευθείας στον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα, με αποτέλεσμα να εντοπίζονται στις πηγές του ποταμού.

Πριν από μερικές μέρες, ο διευθυντής του Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου, Μιχάλης Βάκκας, δέχθηκε καταγγελίες ότι στον οικισμό Αρίστη, λίγα μέτρα μακριά από τον Βοϊδομάτη, υπάρχει έντονη δυσοσμία στα όμβρια ύδατα της πλατείας. Αμέσως σήμανε συναγερμός.
 
Ο φορέας διαχείρισης προχώρησε σε αυτοψία μαζί με τον υπεύθυνο του Προγράμματος Βόρειας Πίνδου του WWF Ελλάς, Κώστα Τζιόβα, και διαπίστωσαν ότι βοθρολύματα από τον αγωγό όμβριων υδάτων είχαν κατακλύσει την πλατεία του οικισμού και, μέσω παρακείμενου ρέματος, κατέληγαν στο «καθαρό» ποτάμι.

«Στην ευρύτερη περιοχή υπάρχει ανεπαρκές και προβληματικό αποχετευτικό δίκτυο. Οι περισσότεροι βόθροι από τις οικίες, τις ξενοδοχειακές μονάδες και τις άλλες επιχειρήσεις δεν είναι στεγανοί και δεν τηρούν κανέναν περιβαλλοντικό όρο, με αποτέλεσμα να ξεχειλίζουν και να καταλήγουν απευθείας σε ρέματα, με τελικό αποδέκτη τον Βοϊδομάτη», αναφέρει στη Real planet ο M. Βάκκας.

Eνοχη σιωπή

Φυσικά, το ζήτημα του αποχετευτικού δεν είναι καινούργιο. Η ραγδαία τουριστική ανάπτυξη, όμως, άφηνε αδιάφορους όλους τους φορείς που εθελοτυφλούσαν, κρύβοντας κάτω από το χαλί ένα περιβαλλοντικό πρόβλημα που διογκωνόταν.
 
Πριν από δύο χρόνια, μάλιστα, σε ορισμένα σημεία του Βοϊδομάτη υπήρξαν φαινόμενα ευτροφισμού, ένδειξη ότι υπήρχε πηγή ρύπανσης από ανθρώπινη δραστηριότητα.

Αυτό το φαινόμενο εκδηλώνεται σε λίμνες ή ποτάμια κάτω από ορισμένες συνθήκες.
 
Ειδικότερα, παρουσιάζεται αύξηση των θρεπτικών στοιχείων, η οποία προκαλείται από τον εμπλουτισμό των υδάτων με νιτρικά, φωσφορικά ιόντα, λιπάσματα, απορρυπαντικά και άλλα.
 
Αποτέλεσμα είναι να αυξάνεται ο αριθμός των βακτηρίων που καταναλώνουν το διαλυμένο οξυγόνο που βρίσκεται στο νερό, στερώντας το από τα ψάρια και από άλλους οργανισμούς. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να νεκρώνεται σταδιακά ολόκληρο το οικοσύστημα του ποταμού.

«Ωστόσο, όταν ζητήσαμε να γίνουν μετρήσεις από το Γενικό Χημείο του Κράτους, αυτό με τη σειρά του συμπέρανε ότι το φαινόμενο προέρχεται από φυσικά αίτια.

Οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ, όμως, γνωρίζαμε πλέον ότι κάτι δεν πήγαινε καλά», υποστηρίζει ο Κ. Τζιόβας.

Το πρόβλημα με τα λύματα της Αρίστης που ρυπαίνουν τον ποταμό ανέδειξε το ευρύτερο πρόβλημα της τουριστικής ανάπτυξης της περιοχής, που δε σέβεται το περιβάλλον.

Το WWF Ελλάς ισχυρίζεται ότι το συμβάν δεν είναι μεμονωμένο. Αντίθετα, αφορά, αν όχι όλα, προφανώς τα περισσότερα χωριά που παρουσιάζουν τουριστική κίνηση στο Ζαγόρι και ειδικότερα αυτά που αναπτύσσονται γύρω από τον Βίκο.
 
Μόνο το Πάπιγκο, για παράδειγμα, έχει σήμερα πάνω από 30 ξενώνες - αριθμός που αντιστοιχεί σε περίπου 800 κρεβάτια.

Παράλληλα, μελέτη του 2001 από το Ινστιτούτο Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΙΓΜΕ) αποδεικνύει πως τα νερά που εισέρχονται στον άνω ρου του Βίκου, στην περιοχή του Τσεπέλοβου, του Καπέσοβου, των Κήπων, του Μονοδενδρίου και των τριγύρω οικισμών μέχρι το Ρογκοβό, στη συνέχεια βυθίζονται στους υπόγειους υδροφόρους ορίζοντες και επανεμφανίζονται στις πηγές του Βοϊδομάτη.

Ολιγωρία των Αρχών

Ο κρατικός μηχανισμός έδειξε χαμηλά αντανακλαστικά, σπεύδοντας κατόπιν εορτής

. Η αποκεντρωμένη διοίκηση Δυτικής Μακεδονίας και Ηπείρου, μαζί με τις αρμόδιες υπηρεσίες της, διαπίστωσε το μέγεθος του προβλήματος και ζήτησε τη βοήθεια της περιφέρειας, ώστε να ελέγξει τι ακριβώς συμβαίνει με το αποχετευτικό σύστημα της περιοχής.

«Προσπαθούμε να εντοπίσουμε τους ρυπαντές. Υπάρχει πρόβλημα στην περιοχή και θέλουμε να το λύσουμε άμεσα.

Οσον αφορά τους ελέγχους από την πλευρά της περιφέρειας, έχουμε συστήσει ειδικό περιβαλλοντικό κλιμάκιο, που αποτελείται από τρεις εξειδικευμένους επιστήμονες.

Οι έλεγχοι θα ενταθούν», δηλώνει στην «R» ο περιφερειάρχης Ηπείρου, Αλέκος Καχριμάνης.

Λύση ο βιολογικός καθαρισμός

Οι περιβαλλοντικοί φορείς εισηγούνται ότι πρέπει άμεσα να προωθηθεί ένα πρότυπο σχέδιο βιώσιμης ανάπτυξης, που θα έχει άξονα την προστασία του περιβάλλοντος.

Το WWF Ελλάς, μεταξύ άλλων, παροτρύνει τον δήμο Ζαγορίου να διεκδικήσει άμεσα τη χρηματοδότηση τριτοβάθμιου βιολογικού καθαρισμού για όλους τους οικισμούς γύρω από τον Βίκο.
 
Παράλληλα, θα πρέπει να υπάρξει συνεργασία των επιχειρηματιών της περιοχής με τον δήμο και άλλους αρμόδιους φορείς, ώστε να γίνεται ανακύκλωση των λαδιών και των υγρών υπολειμμάτων των εστιατορίων, για να μην καταλήγουν στον υδροφόρο ορίζοντα της περιοχής και από εκεί στον Βοϊδομάτη.

Τέλος, υποστηρίζει ότι η χώρα πρέπει επιτέλους να εφαρμόσει την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2000/60/ΕΚ, που θα αποτελούσε ολοκληρωμένη ασπίδα προστασίας για τα νερά της χώρας.