Στη μυθολογία ήταν η αφετηρία της αργοναυτικής εκστρατείας, για αιώνες έθρεψε με τα ψάρια της όσους πληθυσμούς πέρασαν από τις όχθες της, όμως με ανθρώπινο χέρι αφανίστηκε και πριν από δύο χρόνια ξεκίνησε να αναγεννιέται από τον πυθμένα της. Σήμερα, η λίμνη Κάρλα "παλεύει" με τα κοκτέιλ του τοξικού φυτοπλαγκτόν, τις βιομηχανίες που της στέλνουν τα λύματά τους, τα φυτοφάρμακα από τις καλλιέργειες του θεσσαλικού κάμπου και την έλλειψη συνεννόησης ανάμεσα σε όσους προσπαθούν γι' αυτήν.

    Απέναντι στο θέαμα των θολών και ρυπασμένων νερών, οι τοπικές κοινωνίες εκφράζουν την απαίτηση να ληφθούν μέτρα. Την ίδια ώρα, κατόπιν μιας πρόσκλησης καλής θέλησης από την Τοπική Αυτοδιοίκηση και μια σύσκεψη με εντάσεις ανάμεσα σε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, οι αρμόδιοι δηλώνουν αποφασισμένοι να βρουν λύση.

    Το ιστορικό της λίμνης

    «Το πρόβλημα της λίμνης Κάρλας δημιουργήθηκε μετά την αποξήρανση της αρχικής λίμνης, που ήταν ένας βιότοπος 130.000 στρεμμάτων, με 430.000 πτηνά συνολικό πληθυσμό. Χίλιες οικογένειες ζούσαν από την αλιεία, όμως το 1962 ξεκίνησε η αποξήρανσή της. Τα περιβαλλοντικά προβλήματα επιδεινώθηκαν, όπως και η κατάσταση του εισοδήματος του τοπικού πληθυσμού και έτσι αποφασίστηκε η ανασύσταση της λίμνης. Η λίμνη άρχισε να γεμίζει το 2009 και μέσα στο 2010 σημειώθηκαν δύο περιστατικά με νεκρά ψάρια», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η ειδική γραμματέας του υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (ΥΠΕΚΑ), Μαργαρίτα Καραβασίλη.

    Η σημερινή κατάσταση

    Αναλύοντας τη σημερινή κατάσταση, η κ. Καραβασίλη κάνει λόγο για οικολογικά υποβαθμισμένη περιοχή, που συνδέεται απολύτως με τους υδάτινους πόρους της Θεσσαλίας και τον ποταμό Πηνειό, καθώς από εκεί τροφοδοτείται η λίμνη.

    "Υπάρχουν πιέσεις και δραστηριότητες που δημιουργούν προβλήματα ρύπανσης. Βιομηχανίες ειδών διατροφής, ελαιοτριβεία, τυροκομεία, μονάδες επεξεργασίας ντομάτας παράγουν λύματα που καταλήγουν στον ποταμό", τονίζει και αναφέρει χαρακτηριστικά ότι από τους ελέγχους των επιθεωρητών περιβάλλοντος σε περίπου 40 επιχειρήσεις διαπιστώθηκε μεγάλη παραβατική. Παράλληλα, ελέγχους διενεργούν και οι υπηρεσίες της Περιφέρειας Θεσσαλίας.

    Συνεχίζοντας το "ταξίδι" τους, τα λύματα των βιομηχανιών συμπαρασύρουν στο δρόμο τους λιπάσματα και φυτοφάρμακα από τις καλλιέργειες της Θεσσαλίας, μεγάλες ποσότητες νιτρικών αλλά και αστικά λύματα. Λίγο πριν από τον τελικό τους προορισμό, τη λίμνη Κάρλα, το ρυπαντικό φορτίο "εμπλουτίζεται" μ' ένα πλούσιο "κοκτέιλ" τοξικών μικροοργανισμών, που αναπτύσσονται με γρήγορους ρυθμούς, ευνοούμενα από τις κλιματικές συνθήκες.

    Ο παραπάνω συνδυασμός, επιβαρυμένος από τα χαρακτηριστικά της λίμνης (μεγάλη επιφάνεια και χαμηλή στάθμη νερού), αλλά και από αστοχίες, που έχουν διαπιστωθεί κατά την υλοποίηση του έργου επανασύστασης της λίμνης ενοχοποιούνται, μέχρι στιγμής, για τη σημερινή κακή κατάσταση.

    Κοκτέιλ τοξικών μικροοργανισμών - Ομοιότητες με τις λίμνες Κορώνεια και Ορεστιάδα

    Σε ό,τι αφορά ειδικά τους τοξικούς μικροοργανισμούς της Κάρλας, οι επιστήμονες του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης έχουν καταγράψει συχνές αυξήσεις φυτοπλαγκτού και πιο συγκεκριμένα τοξικών μικροοργανισμών. Εντόπισαν, μάλιστα, σε αυξημένες συγκεντρώσεις το ίδιο κυανοβακτήριο, που έχει εντοπιστεί στο παρελθόν στις λίμνες Κορώνεια της Θεσσαλονίκης και Ορεστιάδα της Καστοριάς.

    "Κοινό χαρακτηριστικό των λιμνών αυτών είναι ότι έχουν δεχτεί αστικά λύματα, βιομηχανικά απόβλητα, γεωργικές εκπλύσεις από τα λιπάσματα. Ο συνδυασμός αυτός ευνοεί την ανάπτυξη μικροοργανισμών που παράγουν τοξίνες, με αποτέλεσμα αυτή τη στιγμή να υπάρχει στην Κάρλα ένα κοκτέιλ τοξικών μικροοργανισμών", σημειώνει, από την πλευρά της, η αναπληρώτρια καθηγήτρια, Βιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Μαρία Μουστάκα.

    Αναφέρεται, εξάλλου, στις νέες μετρήσεις που έγιναν τον τελευταίο μήνα σχετικά με την τροφοδοσία της λίμνης, σε συνεργασία με τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Κωνσταντίνο Κορμά, και την επίκουρη καθηγήτρια, Ιφιγένεια Κάγκαλου.

    "Τα νέα στοιχεία είναι ότι η τροφοδοσία της λίμνης από το αντλιοστάσιο και το κανάλι φέρνουν νερά που περιέχουν βιομηχανικά απόβλητα και λύματα, με αποτέλεσμα να αυξάνεται το μικροβιακό φορτίο της λίμνης", λέει χαρακτηριστικά. Ωστόσο, τονίζει, οι συγκεκριμένες μετρήσεις πρέπει να συνεχιστούν ώστε να διαπιστωθεί, αν οι μικροοργανισμοί που βρέθηκαν προέρχονται από τα νερά, τον αέρα ή τον πυθμένα της λίμνης.

    Προς την κατεύθυνση της συγκεκριμενοποίησης των πηγών ρύπανσης εργάζεται, άλλωστε, και ο νεοσύστατος Φορέας Διαχείρισης της Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας-Μαυροβουνίου-Κεφαλόβρυσου- Βελεστίνου. Με την άλλη της ιδιότητα, εκείνη της Προέδρου του Φορέα, η κ. Κάγκαλου επισημαίνει ότι το θέμα της ρύπανσης πρέπει να αντιμετωπιστεί στη ρίζα του.

    Στο μεταξύ, οι φύλακες του φορέα εποπτεύουν την περιοχή ώστε να εντοπίζουν κάθε παραβατική συμπεριφορά- από το να ρίχνει κάποιος λύματα, μέχρι να κυνηγά και να ψαρεύει παράνομα.

    Οι αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών

    Απέναντι στην κατάσταση αυτή, οι αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών είναι έντονες. "Υπάρχει μεγάλη αντίδραση από τον κόσμο. Βλέποντας τα νερά μολυσμένα, οι δημότες απαιτούν από τους ιθύνοντες να λάβουν άμεσα μέτρα για να μην μολυνθεί περισσότερο η λίμνη. Εκείνοι που μπορούν να προτείνουν μέτρα είναι οι ειδικοί. Για μας, ο στόχος είναι η άμεση υλοποίηση των αποφάσεων που θα ληφθούν", λέει η δήμαρχος Ρήγα Φεραίου, Ελένη Λαΐτσου.

    Σ' αυτό το μήκος κύματος, η περιοχή φιλοξένησε πριν από λίγες μέρες μια σημαντική σύσκεψη, στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι όλων των εμπλεκόμενων φορέων. "Είναι πολύ σημαντικό το γεγονός ότι έγινε μια σύσκεψη μετά από πολλά χρόνια για το θέμα. Συμμετείχαν όλοι, ήταν συγκινητική η παρουσία του κόσμου και αυτό δείχνει το ενδιαφέρον που υπάρχει. Σαφώς έγιναν παρατηρήσεις και η κυριότερη διαπίστωση ήταν η έλλειψη συντονισμού που υπήρξε μέχρι σήμερα. Ο καθένας προσπαθούσε για το καλύτερο, όμως ο ένας δεν ήξερε τι κάνει ο άλλος", σχολιάζει η δήμαρχος.

    Το επόμενο βήμα

    Το πρώτο ζητούμενο για τη συνέχεια είναι ο σωστός συντονισμός των φορέων που εμπλέκονται στο θέμα. Μετά τη σύσκεψη στο δήμο Ρήγα Φεραίου, επιχειρείται μια πρώτη καταγραφή προτάσεων. Η σχετική διαδικασία αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι τις 13 Μαΐου. Θα ακολουθήσει μια δεύτερη σύσκεψη, ώστε να αποφασιστούν μέτρα και χρονοδιαγράμματα.

    Σε κάθε περίπτωση, οι επιστημονικές μετρήσεις θα συνεχιστούν, όπως και οι έλεγχοι σε επιχειρήσεις και βιομηχανίες. "Θέλουμε να προχωρήσουμε σε σχέδια συμμόρφωσης. Θα επικοινωνούμε με τις επιχειρήσεις, θα τους δίνουμε κατευθύνσεις, θα τους εξηγούμε πώς πρέπει να λειτουργούν και πού πρέπει να οδηγούν τα απόβλητά τους. Θα παρακολουθούμε το θέμα με αυστηρό τρόπο, θα συνεχίσουμε τους ελέγχους και αν διαπιστώσουμε ότι οι επιχειρήσεις δεν συμμορφώνονται και εξακολουθούν να ρυπαίνουν με τον ίδιο τρόπο, θα προχωρούμε ακόμη και σε κλείσιμό τους", τονίζει η κ. Καραβασίλη.

    Εξάλλου, το έργο της αναδημιουργίας της λίμνης δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Στον προγραμματισμό των επόμενων έργων περιλαμβάνονται η συνέχιση της τροφοδοσίας της με νερό, ώστε να αυξηθεί η στάθμη, καθώς και η δημιουργία αρδευτικού δικτύου και συλλεκτήριων τάφρων.








Πηγή: ΑΠΕ