Μεγάλη συζήτηση γίνεται τα τελευταία χρόνια για τα βλαστικά κύτταρα και για την εφαρμογή αυτών στην ιατρική. Δεν είναι μάλιστα λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν ότι η χρήση βλαστοκυττάρων είναι η λύση για την θεραπεία πολλών ασθενειών.

Πρόσφατα μάλιστα η χρήση βλαστοκυττάρων υπόσχεται "θαύματα" και στην αισθητική ιατρική, όπου ολοένα γίνεται πιο συχνά η εφαρμογή τους για την καλυτέρευση της εξωτερικής εμφάνισης.

Τα βλαστοκύτταρα είναι αρχέγονα κύτταρα που υπάρχουν στο έμβρυο, στον ενήλικο και στο ομφαλοπλακουντιακό αίμα. Ενώ, όμως, η πρόσβαση στα βλαστοκύτταρα του εμβρύου και του ενήλικα είναι δύσκολη, σε αυτά του ομφαλοπλακουντιακού αίματος είναι πολύ ευκολότερη, αφού μπορούν να αποσπαστούν κατά τη γέννηση ενός μωρού μετά την αποκοπή του ομφάλιου λώρου από το αίμα που παραμένει στον πλακούντα.

Το δεδομένο ότι τα βλαστικά κύτταρα του ομφαλοπλακουντιακού αίματος διέθεταν τις ίδιες ιδιότητες με τα αντίστοιχα του μυελού των οστών, με το επιπρόσθετο πλεονέκτημα της εύκολης απομόνωσης, οδήγησε αρχικά τον Hal Broxmayer, στη δεκαετία του 1980, να προτείνει την αντικατάσταση των πρώτων με τα δεύτερα σε μεταμοσχεύσεις.

Πολλές από αυτές στέφθηκαν με επιτυχία με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν τράπεζες διατήρησης βλαστικών κυττάρων σε ειδικά δοχεία βαθιάς κατάψυξης (190 βαθμών Κελσίου υπό το μηδέν) με τη χρήση υγρού αζώτου.

Δεν χρησιμεύουν, όμως, μόνο εκεί. Σύμφωνα με τους γιατρούς, τα βλαστικά κύτταρα με την πλαστικότητα που διαθέτουν προσφέρουν τη δυνατότητα αντικατάστασης κυττάρων και ιστών, σε τραύματα της σπονδυλικής στήλης, σε εγκεφαλικά επεισόδια, σε εγκαύματα, σε καρδιακές παθήσεις, στο διαβήτη. Διαφαίνεται έτσι μία δυνατότητα που αγγίζει το άπειρο και αφήνει απεριόριστες ελπίδες ζωής.

Για τους λόγους αυτούς χιλιάδες γονείς κάθε χρόνο πληρώνουν τις ιδιωτικές τράπεζες βλαστοκυττάρων προκειμένου να εξασφαλίσουν την υγεία των παιδιών τους, αν κάποιο σοβαρό νόσημα εμφανιστεί στο μέλλον.

"Δεν γνωρίζουν, όμως, ότι τα βλαστοκύτταρα αυτά ιατρικώς αποκλείεται να χρησιμοποιηθούν στο παιδί τους, ότι σε ποσοστό έως 70% το αίμα που συλλέγεται πρέπει να απορριφθεί και ότι, στην πράξη, η προσφυγή σε ιδιωτικές τράπεζες μειώνει σημαντικά τις πιθανότητες να βρεθούν κατάλληλα βλαστοκύτταρα από άλλα παιδιά, αν κάποτε τα χρειαστούν για το δικό τους", εξηγεί η Αικατερίνη Σταυροπούλου - Γκίκα, διευθύντρια του Ανοσολογικού Τμήματος και Εθνικού Κέντρου Ιστοσυμβατότητας στο νοσοκομείο "Γ. Γεννηματάς" και διευθύντρια της Τράπεζας Βλαστοκυττάρων του Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών.

Σύμφωνα με την κ. Σταυροπούλου-Γκίκα, το αίμα που συλλέγεται από τον ομφάλιο λώρο κατά τον τοκετό πρέπει να οδηγηθεί προς επεξεργασία στις τράπεζες εντός 24 ωρών. "Αν αυτό δεν συμβεί, οι πιθανότητες να καταστραφεί είναι πολύ μεγάλες. Πρακτικά, ύστερα από 48 ώρες το αίμα απορρίπτεται", τονίζει και αναρωτάτε: "Ποιος διασφαλίζει ότι η συλλογή και η μεταφορά ακολουθούν τις διεθνείς προδιαγραφές; Ποιος διασφαλίζει ότι όλα τα εμπλεκόμενα άτομα είναι ειδικώς πιστοποιημένα, όπως διεθνώς απαιτείται; Δυστυχώς κανείς".

Συμπλήρωσε ακόμα ότι "οι γονείς-πελάτες των ιδιωτικών τραπεζών πιστεύουν πως δίνοντας αίμα έχουν εξασφαλίσει ότι αυτό υπάρχει και διατηρείται για το παιδί τους, αν το χρειαστεί. Στην πραγματικότητα, όμως, σε ποσοστό 50 έως 70% των περιπτώσεων, το αίμα απορρίπτεται ως ακατάλληλο".

Μάλιστα τόνισε ότι "η ποσότητα που τελικώς φυλάσσεται, δηλαδή τα 20ml, επαρκούν, αν χρειαστούν, με βάση το σωματικό βάρος, για παιδιά ηλικίας μέχρι 7-8 χρόνων". Αντίθετα πρόσθεσε πως "από μια δημόσια τράπεζα είναι δυνατόν να συνδυαστούν περισσότερα του ενός ιστοσυμβατά μοσχεύματα για τον ίδιο ασθενή. Με τη λογική, όμως, ότι ο καθένας πληρώνει και συντηρεί τα δικά του σε ιδιωτική τράπεζα, αυτό είναι, προφανώς, αδύνατον μιας και δεν προσδιορίζεται η ιστοσυμβατότητα".

Ο Ανδρέας Παπασάββας - υπεύθυνος του Εργαστηρίου Ελληνικής Τράπεζας Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος, επισημαίνει ότι "οι ιδιωτικές τράπεζες βλαστοκυττάρων στο διεθνές δίκτυο αυτών των μοσχευμάτων, είναι εκτός, γιατί δεν έχουν αντιγόνα ιστοσυμβατότητας κι έτσι δεν έχει νόημα η συμμετοχή τους. Αυτό εύκολα διαπιστώνεται από το netcord στο inventory, του οποίου δεν υπάρχει καμία ιδιωτική τράπεζα".

Επίσης τονίζει πως "από ηθικής απόψεως, η λογική των ιδιωτικών τραπεζών βλαστοκυττάρων εισάγει τους νόμους της αγοράς στο χώρο μοναδικών βιολογικών προϊόντων, καταργώντας την αρχή της αλληλεγγύης, όπως ισχύει, άλλωστε, στην αιμοδοσία ή τις μεταμοσχεύσεις οργάνων. Κανείς δεν δίνει αίμα με στόχο να φυλαχθεί για τον εαυτό του. Καλύπτει ανάγκες άλλων, οι οποίοι θα καλύψουν τις δικές του αν χρειαστεί".

Βλαστοκύτταρα για "αιώνια" νεότητα

Στο μεταξύ πρόσφατο επιστημονικό επίτευγμα αποτελούν οι αισθητικές χρήσεις των βλαστοκυτττάρων που εγκαινιάζουν μια νέα εποχή στην αντιγήρανση.

Οι κοσμητικές θεραπείες με βλαστικά κύτταρα στηρίζονται στον εμπλουτισμό του λίπους με βλαστοκύτταρα, ανεβάζοντας την αποτελεσματικότητα της τεχνικής μεταμόσχευσης λίπους στο 90-95% από 30-50%, που ήταν προ της εποχής των βλαστοκυττάρων.

Τα βλαστικά κύτταρα στην αισθητική ιατρική βρίσκουν εφαρμογή στη διόρθωση διαφόρων ελλειμμάτων συγγενών ή μετά από τραύμα ή χειρουργικές επεμβάσεις για αφαίρεση όγκων όπως στο μαστό. Επίσης χρησιμοποιούνται, με μόνιμα αποτελέσματα και στην αισθητική χειρουργική, για την αυξητική στήθους, τις ρινοχειλικές αύλακες, τα ζυγωματικά, τα χείλη και όπου αλλού χρησιμοποιούσαμε τα γνωστά fillers (ενέσιμα εμφυτεύματα) που είναι απορροφήσιμα και χρειάζεται να επαναληφθούν.

Από τους πρώτους πλαστικούς χειρουργούς που εφαρμόζουν τη μέθοδο με τα βλαστοκύτταρα είναι ο Θόδωρος Βουκίδης, ο οποίος επισημαίνει: "Οι δυνατότητες που μπορεί να προκύψουν από τη χρήση βλαστοκυττάρων, τόσο στην ιατρική όσο και στην αισθητική χειρουργική, ακόμη δεν έχουν αποκαλυφθεί πλήρως. Είναι σαν να μπαίνουμε στο Ολυμπιακό Στάδιο από μια πορτούλα".

Ο κ. Βουκίδης συμπληρώνει πως οι πρώτες εφαρμογές της μεθόδου και μάλιστα με θεαματικά αποτελέσματα έγιναν στη θεραπευτική ιατρική. Είναι όμως σχετικά καινούργια εφαρμογή και δεν μπορεί να πει κανείς με βεβαιότητα ότι μπορούμε να διατηρήσουμε τα βλαστοκύτταρα 20, 30 ή 40 χρόνια.

Εξηγώντας τη νέα τεχνική που εφαρμόζει στο ιατρείο του ο κ. Βουκίδης υποστηρίζει ότι πρόκειται για τελείως ακίνδυνη διαδικασία, αφού «δεν υπάρχει παρενέργεια. Από τον λιπώδη ιστό, της κοιλιάς συνήθως, παίρνουμε τα βλαστοκύτταρα και τα τοποθετούμε στα επιθυμητά σημεία».

Ο πλαστικός χειρουργός Νικόλας Μεταξωτός εξηγεί πως στην κοσμητική ιατρική, η χρήση βλαστοκυττάρων γίνεται κυρίως για το σβήσιμο των ρυτίδων. Δεν είναι όμως η μοναδική χρήση, αφού η συγκεκριμένη μέθοδος έχει πολλαπλή εφαρμογή. Σύμφωνα με τον κ. Μεταξωτό "τα βλαστοκύτταρα μπορούν να βοηθήσουν στην αύξηση του πάχους πέους. Επίσης, μπορούν να φέρουν εξαιρετικά αποτελέσματα σε περιπτώσεις με έντονη τριχόπτωση. Αν κάποιος έχει έστω και λίγη τριχοφυΐα, με την τοποθέτηση των βλαστοκυττάρων αποκτά και πάλι μαλλιά".