Κάθε χρόνο στις 7 Απριλίου εορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Υγείας. Η φετινή 7η Απριλίου είναι αφιερωμένη σε ένα σημαντικό για την ανθρώπινη υγεία ζήτημα, τη μικροβιακή αντοχή και την εξάπλωσή της σε παγκόσμιο επίπεδο.

Μικροβιακή αντοχή είναι η ικανότητα ενός μικροοργανισμού να αντιστέκεται στη δράση ενός αντιμικροβιακού παράγοντα (αντιβιοτικό). Τέτοιου είδους αντοχή αναπτύσσουν οι μικροοργανισμοί που αποικίζουν και συχνά προκαλούν λοίμωξη στους ανθρώπους και τα ζώα. Ως αποτέλεσμα, μειώνεται η ικανότητα του αντιμικροβιακού παράγοντα να θεραπεύσει ή να προλάβει λοίμωξη που προκαλείται από τον μικροοργανισμό.

Τα κυριότερα αίτια εμφάνισης της μικροβιακής αντοχής είναι:

- Η αλόγιστη χρήση των αντιμικροβιακών παραγόντων, που προκαλεί πίεση στους μικροοργανισμούς και τελικά ανάδυση και επιλογή ανθεκτικών στελεχών στον πληθυσμό.

- Η διασπορά και η διασταυρούμενη μετάδοση μηχανισμών αντοχής μεταξύ των βακτηριακών στελεχών, η οποία μπορεί να αφορά ανθρώπους, ζώα και περιβάλλον.

Τα δύο βασικά μέτρα για την αντιμετώπισή της, τον έλεγχο και την πρόληψη της μικροβιακής αντοχής είναι:

- Η ορθολογική χρήση αντιβιοτικών (μόνο στις περιπτώσεις που πραγματικά χρειάζονται, πάντα με ιατρική συνταγή, με το σωστό δοσολογικό σχήμα και τη σωστή διάρκεια χορήγησης).

- Μέτρα υγιεινής για τον έλεγχο της διασποράς των ανθεκτικών μικροοργανισμών στην κοινότητα και το νοσοκομείο (π.χ υγιεινή των χεριών, έλεγχος αποικισμού, νοσηλεία σε συνθήκες απομόνωσης).

Η μικροβιακή αντοχή σε ατομικό επίπεδο, μπορεί να σημαίνει:

- Εμφάνιση ανεπιθύμητων ενεργειών όπως η διάρροια.

- Παραμονή των ανθεκτικών βακτηρίων στον ανθρώπινο οργανισμό για χρονικό διάστημα έξι μηνών ή ακόμη και περισσότερο.

Άλλωστε, οι ασθενείς που είναι φορείς ανθεκτικών βακτηρίων, είναι γενικά πιο επιρρεπείς στο να εκδηλώσουν λοίμωξη.

Σε επίπεδο πληθυσμού, τα ποσοστά μικροβιακής αντοχής παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις μεταξύ των χωρών, ιδίως μεταξύ Βορρά και Νότου, με τα χαμηλότερα ποσοστά σε Σκανδιναβία και Ολλανδία και τα υψηλότερα στη Νότια Ευρώπη.

Σημαντικές διαφορές μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης παρατηρούνται και στον τομέα της κατανάλωσης των αντιβιοτικών, με την Ελλάδα να κατέχει την πρώτη θέση στον σχετικό πίνακα. Η κατανάλωση των αντιβιοτικών σχετίζεται σταθερά με τα επίπεδα μικροβιακής αντοχής σε έναν πληθυσμό και ειδικότερα. Οι χώρες με τη μικρότερη κατανάλωση αντιβιοτικών έχουν γενικά και μικρότερα επίπεδα μικροβιακής αντοχής, ενώ εκείνες με την υψηλότερη κατανάλωση αντιβιοτικών παρουσιάζουν και υψηλότερα ποσοστά αντοχής.

Η μικροβιακή αντοχή αποτελεί μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας στις ανεπτυγμένες χώρες. Γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάγκη για την ανάπτυξη συστημάτων επιτήρησης και μέτρων παρέμβασης για τον έλεγχό της παγκοσμίως.