Νέα αναφορά των "Γιατρών Χωρίς Σύνορα" απευθύνει επείγουσα έκκληση στις αφρικανικές κυβερνήσεις, στον ΟΗΕ και σε δωρητές να προβούν άμεσα στην αντικατάσταση της κινίνης από την νέα δραστική ουσία artesunate.

Μετά την αναθεώρηση των οδηγιών από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα (ΓΧΣ) ζητούν να υιοθετηθεί άμεσα από αφρικανικές χώρες ένα φάρμακο που αποδεδειγμένα μειώνει την παιδική θνησιμότητα από σοβαρή ελονοσία.

Στη νέα αναφορά της οργάνωσης, με τίτλο «Κάνοντας την Αλλαγή», οι ΓΧΣ καλούν τις αφρικανικές κυβερνήσεις να εφαρμόσουν τις νέες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), με στόχο την αντικατάσταση της πολύ λιγότερο αποτελεσματικής κινίνης από την ουσία artesunate, μια αλλαγή που αναμένεται να μειώσει κατά 200.000 ετησίως τους θανάτους από ελονοσία.

Επίσης, οι ΓΧΣ απευθύνουν έκκληση στον ΠΟΥ και σε δωρητές να υποστηρίξουν τις κυβερνήσεις με στόχο τη γρήγορη διαδικασία μετάβασης.

«Τα παιδιά που καταφτάνουν στην κλινική με σοβαρή ελονοσία συχνά έχουν σπασμούς, εμετούς και κινδυνεύουν να πέσουν σε κώμα. Το μόνο που εύχεσαι είναι να καταφέρεις να τους χορηγήσεις γρήγορα θεραπεία», αναφέρει η Veronique De Clerck, ιατρική Συντονίστρια των ΓΧΣ στην Ουγκάντα. «Αν και δύσχρηστη και επικίνδυνη ουσία, η κινίνη χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες για τη θεραπεία της σοβαρής ελονοσίας. Είναι ώρα να της πούμε αντίο. Έχουμε πλέον στη διάθεση μας ένα φάρμακο, την artesunate, που σώζει περισσότερες ζωές, είναι ασφαλέστερο και πιο αποτελεσματικό από την κινίνη».

Η κινίνη πρέπει να χορηγείται τρεις φορές ημερησίως με αργή ενδοφλέβια ροή που απαιτεί τέσσερις ώρες, γεγονός που κάνει τη διαδικασία θεραπείας επαχθή τόσο για τους ασθενείς όσο και για το ιατρικό προσωπικό. Η artesunate αντιθέτως μπορεί να χορηγηθεί σε τέσσερα μόλις λεπτά με ενδοφλέβια ή ενδομυϊκή ένεση.

Μια κλινική δοκιμή στα τέλη της προηγούμενης χρονιάς έδειξε ότι η χρήση artesunate στη θεραπεία παιδιών με σοβαρή ελονοσία μειώνει τον κίνδυνο θανάτου κατά σχεδόν ένα τέταρτο. Η έρευνα που διεξήχθη σε εννιά αφρικανικές χώρες, έδειξε ότι για κάθε 41 παιδιά στα οποία έχει χορηγηθεί artesunate αντί κινίνης, σώζεται μια επιπλέον ζωή. Λόγω της δυσκολίας στη χορήγηση της κινίνης, παιδιά που λάμβαναν μέρος στην έρευνα στα οποία επρόκειτο να χορηγηθεί κινίνη είχαν τέσσερις φορές περισσότερες πιθανότητες να πεθάνουν πριν καν λάβουν θεραπεία.

Οι ΓΧΣ συμμετείχαν στη δοκιμή μέσω της θυγατρικής ερευνητικής οργάνωσης Epicentre, μέσω του ερευνητικού κέντρου της στην Ουγκάντα. Εν τω μεταξύ, οι ΓΧΣ έχοντας προβεί σε αλλαγές του πρωτοκόλλου θεραπείας τους, ετοιμάζουν τώρα συνεργασία με τοπικές υγειονομικές αρχές υγείας ώστε να αρχίσει η εφαρμογή του αρτεσουνέιτ στα προγράμματά τους κατά τους επόμενους μήνες.

Παρότι τα αποτελέσματα της έρευνας, η αναφορά των ΓΧΣ τονίζει ότι η αλλαγή δεν θα έρθει μόνη της. Ενώ ο ΠΟΥ αναμένεται σύντομα να εκδώσει νέες οδηγίες που θα συστήνουν τη χρήση artesunate για τη θεραπεία των παιδιών με σοβαρή ελονοσία στην Αφρική, υπάρχει ανάγκη ανάπτυξης ενός σχεδίου που θα βοηθήσει τις χώρες να κάνουν αυτή τη μετάβαση. Οι αφρικανικές κυβερνήσεις πρέπει επειγόντως να αλλάξουν τα πρωτόκολλα θεραπείας τους και οι δωρητές να στείλουν σαφές μήνυμα στις χώρες ότι θα καλύψουν τυχόν επιπρόσθετο κόστος. Η δραστική ουσία artesunate είναι τρεις φορές πιο ακριβή αλλά η διαφορά 31 εκατομμυρίων δολαρίων το χρόνο για αυτή την αλλαγή παγκοσμίως είναι πολλή μικρή σε σύγκριση με τις 200.000 ζωές που σύμφωνα με τους ερευνητές θα σωθούν.

«Το έχουμε ξαναζήσει όλο αυτό: όταν ο ΠΟΥ άλλαξε τα πρωτόκολλα θεραπείας για την απλή ελονοσία το 2001, η μετάβαση διήρκεσε χρόνια και δυστυχώς κάποιες χώρες ακόμη και δέκα χρόνια μετά ακόμη χρησιμοποιούν εκείνα τα παλιά, πολύ λιγότερο αποτελεσματικά φάρμακα», ανέφερε ο Δρ Martin De Smet, ο οποίος συντονίζει το έργο των ΓΧΣ για την ελονοσία. «Με την σοβαρή ελονοσία ο ΠΟΥ πρέπει να διασφαλίσει ότι η αλλαγή θα είναι πιο γρήγορη ώστε να σωθούν άμεσα ζωές. Δεν υπάρχει δικαιολογία για να μην αρχίσει η μετάβαση τώρα».

ΟΙ ΓΧΣ περιέθαλψαν περίπου ένα εκατομμύριο ασθενείς ελονοσίας μέσα στο 2010. Η σοβαρή ελονοσία σκοτώνει κάθε χρόνο πάνω από 600.000 παιδιά στην Αφρική ηλικίας κάτω των πέντε ετών. Κάθε χρόνο γύρω στα οκτώ εκατομμύρια περιστατικά με απλή ελονοσία εξελίσσονται σε σοβαρά περιστατικά, παρουσιάζοντας κλινικά δείγματα καταστροφής ζωτικών οργάνων όπως ο εγκέφαλος, οι πνεύμονες, τα νεφρά ή αγγεία.