Ροχαλητό και υπνική άπνοια

Ροχαλητό και υπνική άπνοια

Γράφει η Λιάνα Ασημακοπούλου, Ωτορινολαρυγγολόγος και συνεργάτης του doctoranytime.gr 

Ροχαλητό είναι ο ήχος που παράγεται κατά τη διάρκεια του ύπνου λόγω της δόνησης των μαλακών ιστών του φάρυγγα, της μαλθακής υπερώας (ουρανίσκου), της σταφυλής, και της ρίζας της γλώσσας. Υπνική άπνοια είναι η διακοπή της αναπνοής τόσο από τη μύτη όσο και από το στόμα κατά τη διάρκεια του ύπνου. Διακρίνεται σε αποφρακτική υπνική άπνοια  όταν το αίτιο της διακοπής του αέρα οφείλεται σε απόφραξη σε κάποιο σημείο της αναπνευστικής οδού και σε κεντρική άπνοια όταν το πρόβλημα  εντοπίζεται στον εγκέφαλο απ’ όπου δε στέλνονται τα κατάλληλα μηνύματα για τη λήψη αναπνοής. 

Οι έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό αναφέρουν πως ένα ποσοστό 45% των ενηλίκων ροχαλίζουν περιστασιακά ενώ ένα 25% σε καθημερινή βάση. Μεταξύ των ατόμων που ροχαλίζουν το 20% πάσχουν από υπνική άπνοια. 

Είναι εντυπωσιακό πως στους επαγγελματίες οδηγούς το ποσοστό εμφάνισης υπνικής άπνοιας εκτινάσσεται στα ύψη και φτάνει το 62%. 

Η υπνική άπνοια δεν είναι «αθώα» κατάσταση αλλά έχει επιπτώσεις  στη σωματική και στην ψυχική υγεία του ατόμου αλλά και στην οικογενειακή και κοινωνική του ζωή.  

Αίτια 

Οποιοδήποτε αίτιο παρεμποδίζει την απρόσκοπτη δίοδο του αέρα στην αναπνευστική οδό μπορεί να προκαλέσει ροχαλητό και αποφρακτική υπνική άπνοια.  

Στα παιδιά συχνές αιτίες είναι η υπερτροφία των αδενοειδών εκβλαστήσεων ( τα «κρεατάκια») και η υπερτροφία των αμυγδαλών. Στους ενήλικες συχνά αίτια είναι η σκολίωση του ρινικού διαφράγματος,    η υπερτροφία των ρινικών κογχών, οι ρινικοί πολύποδες, η υπερτροφία των αμυγδαλών, η ευμεγέθης υπερώα και σταφυλή, η μεγάλη γλώσσα, η μικρή κάτω γνάθος, και η παχυσαρκία που οδηγεί σε διόγκωση όλων των μαλακών ιστών του τραχήλου με συνέπεια τη δυσχερή δίοδο του αέρα διαμέσου του στοματοφάρυγγα. Το κάπνισμα και η λήψη αλκοόλ επιτείνουν τα συμπτώματα. 

Επιπτώσεις

Το πρόβλημα γίνεται αντιληπτό από τους γονείς των πασχοντων παιδιών, ή το/τη σύντροφο του πάσχοντος. Το ροχαλητό είναι το κυρίαρχο σύμπτωμα, το οποίο διακόπτεται αιφνίδια, ο πάσχων σταματά να αναπνέει πλήρως για μερικά δευτερόλεπτα και ακολούθως αφυπνίζεται βίαια με ένα δυνατό ροχαλητό. Η παραπάνω διαδικασία συνήθως επαναλαμβάνεται πολλές φορές κατά τη διάρκεια της νύχτας. Στη σοβαρή τους μορφή τα επεισόδια αυτά  διαρκούν περισσότερο από 10 δευτερόλεπτα  το καθένα, και συμβαίνουν περισσότερες από 7 φορές την ώρα. Πολλές φορές οι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν 30-300 περιστατικά άπνοιας τη νύχτα.  

Η κακή  ποιότητα ύπνου οδηγεί σε υπνηλία και λήθαργο κατά τη διάρκεια της ημέρας, σε αίσθημα διαρκούς κόπωσης, σε φτωχή μνήμη και ικανότητα συγκέντρωσης και κεφαλαλγία. Έχει αναφερθεί σε έρευνες πως σε ποσοστό 8% στα τροχαία ατυχήματα, αιτία είναι η υπνηλία λόγω υπνικής άπνοιας, ενώ αντίθετα στις βιομηχανίες τα ατυχήματα που συμβαίνουν από την ίδια αιτία αγγίζουν το 1-1,5% ! 

Η κακή ποιότητα ύπνου μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στην προσωπικότητα του ατόμου, νευρικότητα,  ευερεθιστότητα, μελαγχολία, κατάθλιψη και σεξουαλική δυσλειτουργία. 

Σε μακροχρόνιες καταστάσεις μπορεί να εμφανιστούν επικίνδυνες για τη ζωή επιπλοκές όπως αρρυθμίες, υπέρταση, έμφραγμα του μυοκαρδίου, εγκεφαλικά επεισόδια και καρδιακή ανεπάρκεια λόγω της ανεπαρκούς οξυγόνωσης του αίματος. 

Διάγνωση- Αντιμετώπιση 

Η έγκαιρη διάγνωση και κατάλληλη αντιμετώπιση του προβλήματος θα αποτρέψει την εμφάνιση δυσμενών επιπτώσεων τόσο στην υγεία του πάσχοντος όσο και στην κοινωνική του ζωή.  

Ο ασθενής πρέπει κατ’ αρχήν να υποβληθεί σε πλήρη και λεπτομερή ωτορινολαρυγγολογική εξέταση προκειμένου να εντοπιστεί το σημείο και η έκταση της απόφραξης. Η ανεύρεση του αιτίου που προκαλεί το ροχαλητό ή την αποφρακτική υπνική άπνοια θα καθοδηγήσει την περαιτέρω αντιμετώπιση του ασθενούς. Συχνά ο ασθενής παραπέμπεται για μελέτη ύπνου σε εξειδικευμένα εργαστήρια, όπου σε μια ολονύχτια καταγραφή του ύπνου, μελετάται ο τύπος της άπνοιας, η συχνότητα των επεισοδίων και καθορίζεται η βαρύτητα της πάθησης. 

Στα παιδιά  το ροχαλητό και η αποφρακτική υπνική άπνοια αντιμετωπίζονται με την αφαίρεση των αδενοειδών εκβλαστήσεων και την αμυγδαλεκτομή. Στους ενήλικες, βασικά μέτρα είναι κατ’ αρχήν η απώλεια βάρους, η διακοπή του καπνίσματος καθώς και  του αλκοόλ αφού και αυτό συμβάλλει στη χαλάρωση των μαλακών ιστών. Κατόπιν , ανάλογα με το αίτιο προτείνεται και η ενδεικνυόμενη επέμβαση. Αν το αίτιο είναι η ύπαρξη ρινικών πολυπόδων, ενός σκολιωτικού διαφράγματος ή υπερτροφικών κογχών, τότε η αφαίρεση των πολυπόδων, η πλαστική του ρινικού διαφράγματος και ο καυτηριασμός των κογχών θα οδηγήσουν σε πλήρη ίαση. Εάν η αιτία του προβλήματος είναι η μαλθακή υπερώα (ουρανίσκος), η σταφυλή ή τα πλάγια τοιχώματα του φάρυγγα, η χειρουργική εκτομή τους είναι αποτελεσματική. Η επέμβαση αυτή είναι γνωστή ως πλαστική της σταφυλής , του φάρυγγα και της μαλθακής υπερώας (υπερώιο-φαρυγγο-σταφυλοπλαστική, UPPP). 

Στα άτομα που για οποιοδήποτε λόγο δεν μπορούν να υποβληθούν σε επέμβαση, η εφαρμογή μιας ειδικής μάσκας οξυγόνου (CPAP) κατά τη διάρκεια του ύπνου, οδηγεί σε ύφεση των συμπτωμάτων.

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο