Βρισκόμαστε στην καρδιά του καλοκαιριού και ταυτοχρόνως στην καρδιά της εποχής που θέλει πολλούς να βγάζουν ένα μυστηριώδες δερματικό εξάνθημα, για το οποίο δεν έχουν ιδέα πού οφείλεται. Το εξάνθημα αυτό συχνά αποτελεί επακόλουθο μιας αντίδρασης φωτοευαισθησίας – μια φωτοδερματίτιδα δηλαδή, η οποία οφείλεται στην αλληλεπίδραση της υπεριώδους ακτινοβολίας Α (UVA) του ηλίου με ένα φάρμακο, άρωμα ή άλλη ουσία, κατά τη δερματολόγο δρα Ντέμπρα Σ. Σαρνόφ, αντιπρόεδρο του Ιδρύματος Καρκίνου του Δέρματος (SCF) των ΗΠΑ.

Πολλά ευρέως χρησιμοποιούμενα φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν τέτοια αντίδραση, λέει στην εφημερίδα «Νιου Γιορκ Τάιμς». Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται ορισμένα αντιβιοτικά, διουρητικά, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, αντιδιαβητικά, κυτταροστατικά κ.ά. Υπάρχουν όμως και δεκάδες άλλες πιθανές αιτίες, από αντηλιακά που περιέχουν βενζοφαινόνες και ρετινοειδή τα οποία χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της ακμής έως αρώματα όπως οι κουμαρίνες και ο μόσχος.

Οι περισσότερες φωτοδερματίτιδες σχετίζονται με την UVA – την ακτινοβολία που είναι υπεύθυνη για το μαύρισμα, για την πρόωρη γήρανση του δέρματος και το κακόηθες μελάνωμα.

Η UVA διαπερνά το γυαλί και έτσι η φωτοδερματίτιδα μπορεί να εκδηλωθεί έπειτα από μια διαδρομή με το αυτοκίνητο ή σε έναν άνθρωπο που κάθεται μπροστά στο παράθυρο του σπιτιού του.

Η UVA δεν παράγεται μόνο από τον ήλιο αλλά και από τα σολάριουμ, ενώ σε μικρές ποσότητες εκλύεται και από τις λάμπες φθορισμού.

Δύο είδη

Ο όρος «φωτοδερματίτιδα» αναφέρεται σε δύο ειδών δερματικές αντιδράσεις.

Η πρώτη μπορεί να συμβεί στον καθένα και είναι η φωτοτοξική αντίδραση, η οποία μοιάζει με πολύ άσχημο έγκαυμα. Οι υπαίτιοι παράγοντες μπορεί να έχουν αλειφθεί τοπικά στο δέρμα ή να έχουν καταναλωθεί από το στόμα.

Η αντίδραση αυτή εκδηλώνεται μόνο στο εκτεθειμένο δέρμα και μέσα σε μία μέρα από την πρώτη έκθεση. Η επιρρέπεια στην εμφάνισή της μπορεί να επηρεαστεί από παράγοντες όπως η ποσότητα της φωτοτοξικής ουσίας στο δέρμα, το χρώμα και το πάχος του δέρματος και περιβαλλοντικές συνθήκες όπως η υγρασία, η θερμοκρασία και ο αέρας.

Η δεύτερη αντίδραση είναι η φωτοαλλεργική δερματίτιδα, η οποία είναι πολύ πιο σπάνια – αφορά το 1%-2% του πληθυσμού.

Αυτή μοιάζει περισσότερο με έκζεμα και μπορεί να εκδηλωθεί ακόμα και στα καλυμμένα τμήματα του δέρματος. Συνήθως οφείλεται στην τοπική εφαρμογή ουσιών, όπως τα αρώματα, που προκαλούν αλλεργική αντίδραση – όχι όμως μετά την πρώτη έκθεση αλλά σε επόμενη, δηλαδή αφού πρώτα ευαισθητοποιηθεί ο οργανισμός. Η αντίδραση μπορεί να εκδηλωθεί 2-3 μέρες μετά την έκθεση ακόμα και σε μικρή δόση της υπαίτιας ουσίας.

Σε 20ετή μελέτη που πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, οι γιατροί διαπίστωσαν πως τα αντιβιοτικά και τα συστατικά των αντηλιακών προκαλούν το καθένα από το 23% των περιπτώσεων φωτοαλλεργικής δερματίτιδας, άλλα φάρμακα ευθύνονται για το 20%, τα αρώματα για το 13% και ουσίες από φυτά για το 11%.

Οι πάσχοντες από κάποια χρόνια νοσήματα είναι πολύ επιρρεπείς στις αντιδράσεις φωτοευαισθησίας και πρέπει πάντοτε να προστατεύονται από την έκθεση στην UVA. Τέτοια νοσήματα είναι ο λύκος, η πορφύρα και η πελάγρα. Εξαιρετικά ευαίσθητοι είναι επίσης οι ασθενείς με μελαγχρωματική ξηροδερμία – μία σπάνια, κληρονομούμενη νόσος – που πρέπει να αποφεύγουν εντελώς τον ήλιο.

Έλεγχος και θεραπεία

Ο εντοπισμός της αιτίας της αντίδρασης φωτοευαισθησίας γίνεται με λήψη λεπτομερούς ιατρικού ιστορικού. Ιδιαίτερη σημασία έχουν ο χρόνος της πρώτης εμφάνισης των συμπτωμάτων, η ύπαρξη οικογενειακού ιστορικού φωτοευαισθησίας και ο χρόνος που μεσολαβεί από το τέλος της έκθεσης στον ήλιο μέχρι την έναρξη των πρώτων συμπτωμάτων.

Πολύ σημαντική είναι και η καταγραφή των φαρμάκων και των καλλυντικών που χρησιμοποιεί ο ασθενής, ενώ για να επιβεβαιωθεί η ευαισθησία μπορεί να γίνει κάποια δερματική ή επιδερμιδική φωτοδοκιμασία (είναι τεστ παρόμοια με αυτά που γίνονται για τις αλλεργίες).

Ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης είναι η αποφυγή της αιτίας που προκαλεί την αντίδραση. Αν αυτή είναι κάποιο φάρμακο, ο ασθενής πρέπει να συμβουλευτεί τον γιατρό του για το ενδεχόμενο να αλλάξει φαρμακευτική αγωγή – ειδάλλως, πρέπει να πάψει να εκτίθεται στην UVA.

Τα άτομα με φωτοευαισθησία που επιτρέπεται να εκτίθενται στον ήλιο, χρειάζονται αντηλιακά με συστατικά υψηλής προστασίας έναντι της UVA. Τα αντηλιακά αυτά πρέπει να διαθέτουν υψηλό δείκτη προστασίας (SPF) και να περιέχουν συστατικά, όπως οι μικροϊονισμένες ινοργανικές ουσίες, το διοξείδιο του τιτανίου, το οξείδιο του ψευδαργύρου, η αβοβενζόνη κ.ά.

Υπάρχουν επίσης ειδικά ρούχα που παρέχουν ηλιοπροστασία ενώ όσο πιο πυκνή είναι η ύφανση των κοινών ρούχων που φορούν οι φωτοευαίσθητοι άνθρωποι τόσο το καλύτερο. Να θυμάστε όμως πως τα κοινά ρούχα εάν βραχούν χάνουν μεγάλο μέρος της ικανότητάς τους να δεσμεύουν την ηλιακή ακτινοβολία.

















Πηγή: tanea.gr