«Το να μάθεις να σκέφτεσαι, να είσαι ακριβής, να ζυγίζεις τις λέξεις σου, να ακούς τον άλλον, σημαίνει να μπορείς να συνδιαλέγεσαι και είναι το μόνο μέσο για να αναχαιτισθεί η τρομακτική βία που αυξάνεται γύρω μας. Ο λόγος είναι ένα φρούριο κατά της κτηνωδίας. Όταν δεν ξέρουμε, όταν δεν μπορούμε να εκφραστούμε, όταν ο λόγος δεν είναι επαρκής και αρκετά επεξεργασμένος επειδή η σκέψη είναι ασαφής και μπερδεμένη, δεν απομένουν παρά μόνο οι γροθιές, τα χτυπήματα, η άξεστη, βλακώδης, τυφλή βία».  Δεν θα μπορούσε να είναι πιο επίκαιρα τα λόγια αυτά της Ζακλίν ντε Ρομιγί, της υπέροχης ελληνίστριας και κορυφαίας ιστορικού, που ανακάλυπτε συνεχώς στους συγγραφείς και τα δημόσια πρόσωπα της αρχαιότητας τα εργαλεία για να ερμηνεύσει τον σύγχρονο κόσμο.

Με αυτά τα λόγια ξεκίνησε και το συμπόσιο που πραγματοποιήθηκε, χτες, στο Megaron Plus, σχεδόν ένα χρόνο μετά τον θάνατό της, που συγκλόνισε τον πνευματικό κόσμο αλλά και τους απλούς ανθρώπους σε Ελλάδα και Γαλλία. 

Tο Συμπόσιο πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τη Γαλλική Πρεσβεία, το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος και το Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ομιλητές ήταν ο Γιώργης Γιατρομανωλάκης, ομότιμος καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο Σπύρος Φλογαΐτης, καθηγητής Δημοσίου Δικαίου του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο καθηγητής Μαρκ Φουμαρολί της Γαλλικής Ακαδημίας και ο Πολ Ντεμόντ, καθηγητής Ελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris-IV), διευθυντής της Σχολής «Αρχαίοι και Μεσαιωνικοί Κόσμοι» στο ίδιο Πανεπιστήμιο. Ο τελευταίος μάλιστα εκφώνησε και το κείμενο της Μονίκ Τρεντιέ - Μπουλμέρ, διευθύντριας του Κέντρου Αρχαίων Μελετών της Εcole Normale Superieure, η οποία λόγω ασθένειας δεν μπόρεσε να παραβρεθεί. Τη συζήτηση συντόνισε η Νικολέτα Γιαντζή, επίκουρος καθηγήτρια Ευρωπαϊκής και Μεσαιωνικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

«Όταν διαβάζει κανείς οποιοδήποτε έργο της Ζακλίν ντε Ρομιγί, δεν μπορεί παρά να θαυμάσει αυτή τη γυναίκα, η οποία γνώριζε τόσα πολλά και σε βάθος, όχι μόνον για την αρχαία ελληνική πραγματεία, αλλά και για τη νομική-πολιτική διάσταση αυτής. Θα προσέθετα και για τις διαστάσεις της ελληνικής ψυχής», ανέφερε, μεταξύ άλλων, στην τοποθέτησή του ο κ. Φλογαΐτης. 

Και συνέχισε: «Το έργο της στα δικά μου μάτια, ειδικά αυτό που αφορά στους νόμους, σου δείχνει αμέσως τον θαυμασμό της για την αρχαία ελληνική σκέψη, έναν θαυμασμό που χαρακτήριζε όλους όσους αποκαλούμε φιλέλληνες. Ο σύγχρονος ελληνισμός πρέπει να καταλάβει ότι δεν υπάρχει μορφωμένος άνθρωπος στον κόσμο που να μην είναι φιλέλληνας. Πιστεύω ότι αυτή είναι και η δύναμη της μικρής μας χώρας, αρκεί να σεβαστούμε το παρελθόν μας αλλά και τους ανθρώπους αυτούς, οι οποίοι απλά και μόνο επειδή είναι εγγράμματοι δίνουν σημασία στον ελληνισμό και σε όλους εμάς». 

Γενναιόδωρη κληρονομιά

«Είναι πολύ θετικό το γεγονός ότι μέσα στην κρίση που μαστίζει την Ελλάδα υπάρχουν άνθρωποι που μας δείχνουν με τον τρόπο τους ότι ο τόπος αυτός είναι ανώτερος και ευγενέστερος από αυτόν που κάποιοι προσπαθούν να μας παρουσιάσουν», ξεκίνησε την ομιλία του ο κ. Γιατρομανωλάκης ο οποίος έχει μια ιδιαίτερη παρουσία στη μελέτη του Ομήρου, του αρχαίου θεάτρου και της λογοτεχνίας. Αναφερόμενος στην πιο πολυδιαβασμένη και μεταφρασμένη φιλόλογο στη χώρα μας, έκανε λόγο για τη γενναιόδωρη εκπαιδευτική προσφορά της Ζακλίν ντε Ρομιγί που, σε πείσμα της αυξανόμενης απαξίωσης των ελληνικών γραμμάτων, κατάφερε να μελετήσει σε βάθος όχι μόνο την αρχαία αλλά και τη νέα ελληνική λογοτεχνία.

Έδωσε μάλιστα το παράδειγμα ενός βιβλίου της. «Το μικρό και ευφυές "Μαθήματα Ελληνικών", που έγραψε μαζί με την Μονίκ Τρεντιέ, μας εκπλήσσει με τις λεπτές γνωστικές, συγγραφικές και φιλολογικές παρατηρήσεις της, αλλά και με τη ζωντάνια, τη γλαφυρότητα και την ακρίβεια της ελληνικής γλώσσας, που αναδύονται μέσα από τα κεφάλαιά του. Σ' αυτό το μικρό βιβλίο ο αναγνώστης μυείται μέσα από απλά μαθήματα στο σύστημα της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, στη σύνθεση και παραγωγή των λέξεων, στις εγκλίσεις και στις φωνές των ρημάτων, στις μεταφορές και στις παρομοιώσεις».

Τα δύο σπουδαία ρήματα στην αφήγηση της Ζακλίν ντε Ρομιγί, εκπαιδεύω (former) και ελπίζω (esperer), θύμισε στους παραβρισκόμενους, που είχαν κατακλύσει την αίθουσα του Megaron Plus, ο κ. Ντεμόντ. «Σε αυτή τη δύσκολη κρίση που περνάει η Ευρώπη και η Ελλάδα, η φωνή της μας θυμίζει ότι πρέπει να εκπαιδεύουμε τον άνθρωπο και ταυτόχρονα να συνεχίζουμε να ελπίζουμε», ανέφερε, μεταξύ άλλων, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι η Ρομιγί επέτρεψε και μια άλλη εκδοχή της ελπίδας, αυτή του Χριστιανισμού.

Από την πλευρά του, ο κ. Φουμαρολί μίλησε για την επιστημονική και λογοτεχνική δραστηριότητα της σπουδαίας φιλολόγου, τις προσπάθειές της να εμποδίσει την αλλοίωση των ανθρωπιστικών σπουδών, καθώς και τα δύσκολα γεράματά της τα οποία, παρά τις ασθένειες και την σχεδόν ολοκληρωτική τύφλωση, αντιμετώπιζε με χαμόγελο, χιούμορ και πολύ σοφία. Αναφέρθηκε επίσης στη μητέρα της, τη συγγραφέα Ζαν Μαλβουαζέν, που έγραψε μυθιστορήματα, θεατρικά έργα, αυτοβιογραφικές αναμνήσεις και σκέψεις, ο άνθρωπος πρότυπο για την κόρη της, στην οποία όταν ήταν 15 χρονών χάρισε ένα αντίτυπο του Πελοποννησιακού Πολέμου του Θουκυδίδη. Από τότε και για 82 χρόνια, η Ζακλίν ντε Ρομιγί πέρασε μαζί με τον σπουδαίο ιστορικό -αλλά και με τον Περικλή και τον Αλκιβιάδη- πολύ περισσότερο χρόνο από όσο με τους σύγχρονούς της, όπως έλεγε η ίδια χαρακτηριστικά.

Η Ζακλίν ντε Ρομιγί, εβραία από πατέρα και σύζυγο, αργότερα καθολική, άρχισε αργά την ακαδημαϊκή της καριέρα, αφού το καθεστώς του Βισί της απαγόρευσε να ενταχθεί στην εκπαίδευση. Μετά τον πόλεμο δίδαξε για λίγα χρόνια στο Λύκειο Θηλέων στις Βερσαλίες, από εκεί στο Πανεπιστήμιο της Λίλης και λίγο αργότερα στη Σορβόννη. 

Από το 1973 δίδαξε στο Κολέγιο της Γαλλίας και έγινε η πρώτη γυναίκα καθηγήτρια στον κορυφαίο αυτόν γαλλικό θεσμό.

Υπήρξε η δεύτερη γυναίκα μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας μετά τη Μαργκερίτ Γιουρσενάρ. Περισσότερα από 20 βιβλία είναι οι καρποί της αφοσίωσής της στην ελληνική γραμματεία και στον δημόσιο βίο της αρχαιότητας.


Με πληροφορίες ΑΠΕ ΜΠΕ