Με ισχυρό όπλο τον χρωστήρα του, ο Γιάννης Ψυχοπαίδης ανασυνθέτει σπαράγματα μνήμης από ιστορικά και κοινωνικά γεγονότα που συντάραξαν την Ελλάδα το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα, στην έκθεση που εγκαινιάζεται αύριο, στο Σπίτι της Κύπρου. Τίτλος της έκθεσης «Ψωμί Παιδεία Ελευθερία» με υπότιτλο «Επιστροφή στο Μέλλον». Το σύνθημα που επικράτησε τα χρόνια της χούντας και κορυφώθηκε στο Πολυτεχνείο το 1973, εδώ κυριαρχεί ζωγραφικά σαν μια νεκρή φύση, ένα σχόλιο πάνω στην ίδια την τέχνη. Το καυτό υλικό της ιστορίας από τα χρόνια της κατοχής και της μεταπολεμικής Ελλάδας, έως την κρίση και τον φόβο των ημερών μας, διαμορφώνονται εικαστικά από τον καλλιτέχνη σε ένα εφαλτήριο αναστοχασμού, μια κατάδυση στην Ιστορία αλλά και στην τέχνη της ζωγραφικής, πριν την εκτίναξη στο μέλλον.

«Η αναφορά σε αυτό που έχει υπάρξει είναι για να δεις πού βαδίζεις σήμερα» λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Γιάννης Ψυχοπαίδης. «Πώς χειρίζεσαι την ιστορία όχι για λόγους νοσταλγίας αλλά για εντελώς ζωντανούς και μελλοντικούς. Πώς αυτοδιοργανώνεσαι σε μεγάλες κρίσεις ».

Μιλώντας ο ίδιος για την γενιά του αναφέρεται σε μια αντιφατική στάση με εναλλαγές αισιοδοξίας και απαισιοδοξίας. « Η Ελλάδα της δεκαετίας του εξήντα» λέει χαρακτηριστικά ο Γιάννης Ψυχοπαίδης «γινόταν συνειδητή ως τραύμα αλλά και ως πνευματικό βάλσαμο, ως τρυφερή ελαφράδα και ως σκοτεινός κλαυσίγελος. Ενα απελπισμένο πείσμα και ένας αισιόδοξος πεσιμισμός έσπρωχναν τη ζωή στα άκρα».

Στην έκθεση «Ψωμί Παιδεία Ελευθερία. Επιστροφή στο Μέλλον» η γλώσσα της ζωγραφικής γίνεται λειτουργικό στοιχείο της ιστορίας διατρέχοντας τις συλλογικές μνήμες από την κατοχή, την αντίσταση, τον εμφύλιο, την «χαμένη αλλά και κερδισμένη άνοιξη» , την χούντα, την ιστορία της τέχνης, τα βιώματα του καλλιτέχνη και της γενιάς του.

Οργανώνει τα έργα σε μκρότερες και μεγαλύτερες σειρές, τοποθετημένες οριζόντια και κάθετα, συνολικά 180 πίνακες - όλοι ζωγραφισμένοι από τον καλλιτέχνη τον τελευταίο χρόνο. «Σαν κομμάτια ενός μεγάλου σπασμένου παλίμψηστου» υπογραμμίζει ο ίδιος. Και παγιώνει εικαστικά την μνήμη αναζητώντας την αλήθεια και την κοινωνική αυτογνωσία «μέσα από εικόνες της μνήμης και μνήμες από εικόνες άλλων καιρών αλλά και πολύ κοντινών , δικών μας καιρών, εκεί όπου δοκιμάζονται δραματικά οι ανθρώπινες αντοχές, τα όρια και οι αξίες».

Μια ρευστότητα ως προς τις συνδέσεις των εικόνων διαποτίζει την έκθεση αφήνοντας περιθώριο στον θεατή να ανοιχτεί σε αναστοχασμούς: Ο Δεκέμβρης του 44. Το τελευταίο γράμμα του εκτελεσμένου το 1949, Γιάννη Ζαφειριάδη στην μητέρα του. Κατασκευές από στομφώδη κόκκινα βελούδα και πάνω τους τοποθετημένες φωτογραφίες από το Δ΄Τάγμα Μακρονήσου μαζί με τα χρωματικά σύνεργα του καλλιτέχνη και αγροτικά εργαλεία. Ο Γρηγόρης Λαμπράκης, τα φοιτητικά χρόνια του καλλιτέχνη και ο Σωτήρης Πέτρουλας. Σχέδια από παραμορφωμένα ανθρώπινα τέρατα, κομμένα κεφάλια, αγριωπούς ένστολους, γραβατωμένους και αλλαζόνες ηγέτες. Παγωμένα χαμόγελα. Η λίστα με τα ονόματα των αφανών ηρώων στην Κυπριακή εισβολή. Η απολογία του Σάκη Καραγιώργα. Η αυτοκτονία του μυθικού Αίαντα.Σχέδια αναφορές του καλλιτέχνη στον ΒανΓκογκ,τον Ματίς, στον Αρθούρο Ρεμπώ.

Και σ΄όλο αυτό το ζωγραφικό υλικό, που ξεχυλίζει σαν ποτάμι, παρεισφρείει με διάθεση ειρωνίας το κλασικό στερεότυπο της νεκρής φύσης: το ψωμί, το λεμόνι, τα φρούτα.

 Με ακρυλικά χρώματα πάνω σε ξύλα, «την πιο απλή μορφή ζωγραφικής» ο καλλιτέχνης διαθλά τις εικόνες, μεταπλάθει ζωγραφικά τις φωτογραφίες επώνυμων και ανώνυμων ηρώων, επεξεργάζεται ζωγραφικά τα κείμενα, σχολιάζει την ίδια την ζωγραφική προκειμένου να υπενθυμίσει την φρίκη και την θηριωδία από τη μια, το θάρρος και τον αγώνα από την άλλη. Επινοεί με σχέδιά του αναφορές σε ιδιοφυίες της τέχνης, όπως ο Γκόγια, «αποτυπώνοντας με ενάργεια τη σημασία που έχει για τον ίδιο αλλά και για όλους μας η διαταρακτική επανάληψη της αιώνιας ανθρώπινης βαρβαρότητας και δυστυχίας» έγραφε ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς για το έργο του Γιάννη Ψυχοπαίδη «Παράπλευρες Ζημιές Αναφορά στον Γκόγια».

Την έκθεση «Ψωμί Παιδεία Ελευθερία Επιστροφή στο Μέλλον» αφιερώνει ο ζωγράφος, «στην ουτοπική μνήμη της Ευρώπης , την Αρκαδία. Μια Αρκαδία πολύ αδρή, τόπο αναφοράς μνήμης μύθων και ηρώων».

Η διάρκεια της έκθεσης θα είναι μέχρι τις 25 Ιουνίου.