Μνημείο χαρακτηρίστηκε το Ξενία Σπάρτης, από το κοινό όργανο του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου και του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων, το οποίο γνωμοδότησε κατά πλειοψηφία υπέρ του χαρακτηρισμού του κελύφους του, διότι αποτελεί ιδιαίτερο δείγμα μοντέρνας αρχιτεκτονικής του δεύτερου μισού του 20ου αιώνα και δείγμα της πρώτης συντονισμένης κρατικής προσπάθειας για δημιουργία τουριστικών υποδομών στη χώρα μας.
Το συγκεκριμένο Ξενία κατασκευάστηκε το 1959 από τον αρχιτέκτονα Χ. Μπουγάτσο και βρίσκεται εντός οικοπέδου 10 στρεμμάτων στο λόφο των Κεραμέων. Σήμερα, ύστερα από αρκετά χρόνια εγκατάλειψης, είναι σε κακή κατάσταση, η οποία όμως ανατάσσεται. Αποτελεί σημαντικό τοπόσημο για την περιοχή, καθώς στο παρελθόν υπήρξε κέντρο της κοινωνικής ζωής της Σπάρτης. Το κτίριο παραχωρήθηκε το 1998 στο Δήμο Σπάρτης, ο οποίος δεκατρία χρόνια μετά και αφού δεν κατάφερε να εξασφαλίσει τα κονδύλια για την αξιοποίησή του, το επέστρεψε στην Εταιρεία Τουριστικής Ανάπτυξης (ΕΤΑ) η οποία και ζήτησε την ανακήρυξή του ως μνημείου.

Μετά την κήρυξη του Ξενία Σπάρτης ως μνημείου, εξαλείφεται ο κίνδυνος τσιμεντοποίησης του λόφου και ανοίγει ο δρόμος για τη συνολική αξιοποίηση των ξενοδοχείων Ξενία, σύμφωνα με το σχέδιο της ΕΤΑ.