Τα περήφανα αρχαία μνημεία που ξεπροβάλλουν στην ταπεινή Αθήνα του 19ου αιώνα, αποτύπωνε στα μέσα του 19ου αιώνα ο φακός του Σκοτσέζου φωτογράφου Τζέιμς Ρόμπερτσον Την φωτογραφική μαρτυρία του Ρόμπερτσον για τις «Ελληνικές Αρχαιότητες 1853-1854», εκθέτει από σήμερα το Μουσείο Μπενάκη της οδού Κουμπάρη, μέσα από 38 πρωτότυπες φωτογραφικές αποτυπώσεις της πρώιμης φωτογραφικής τέχνης, τις οποίες δώρισε η Ρένα Ανδρεάδη στο Φωτογραφικό Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη.

 Ο Τζέιμς Ρόμπερτσον, αρχιχαράκτης του Oθωμανικού αυτοκρατορικού νομισματοκοπείου εγκαταστάθηκε το 1841 στην Κωνσταντινούπολη μετά από πρόσκληση του Σουλτάνου Αμπντουλμεσίντ, προς τον ίδιο και άλλους ευρωπαίους χαράκτες. Παρέμεινε στην Κωνσταντινούπολη σαράντα χρόνια, υπήρξε εν ενεργεία φωτογράφος τουλάχιστον για μια δεκαετία και άνοιξε φωτογραφείο στο Πέραν. Από την Κωνσταντινούπολη, ξεκίνησε τις φωτογραφικές περιηγήσεις του στην Ελλάδα το 1853-54, και στις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου. Κάλυψε φωτογραφικά τον πόλεμο της Κριμαίας (1855-56), μαζί με τον συνάδελφό του Ρότζερ Φέντον, γεγονός που στην ιστορία της φωτογραφίας θεωρείται το πρώτο πολεμικό ρεπορτάζ, σημειώνει η Φανή Κωνσταντίνου από το Μουσείο Μπενάκη , στο κείμενό της «Τζέιμς Ρόμπερτσον: Ενας Δυτικός μαγεμένος από την Ανατολή» Οι φωτογραφίες του Ρόμπερτσον παρουσιάστηκαν σε εκθέσεις, εικονογράφησαν σελίδες περιοδικών και ταξιδιωτικά βιβλία.

 Τα φωτογραφικά του θέματα στην Ελλάδα ακολουθούν την διαδρομή των περιηγητών -ζωγράφων του 19ου αιώνα. Η σειρά των μνημείων της Αθήνας ολοκληρώνεται με απόψεις των ναών του Ποσειδώνα στο Σούνιο, της Αφαίας στην Αίγινα και του Απόλλωνα στην Κόρινθο.

 «Εξετάζοντας τα πρώτα φωτογραφικά λευκώματα με «Απόψεις Ελληνικών Ερειπίων» των Βρετανών φωτογράφων -περιηγητών διαπιστώνει κανείς ότι συγγενεύουν υφολογικά με τις αντίστοιχες εκδόσεις χαρακτικών» σχολιάζει η επιμελήτρια της έκθεσης Φανή -Μαρία Τσιγκάλου.

Εξαίρεση στον κανόνα όμως αποτελεί κατά την ίδια, ο Τζέιμς Ρόμπερτσον στου οποίου τις φωτογραφίες αντίθετα από τους άλλους, ουδέποτε απουσιάζει το ανθρώπινο στοιχείο.

«Οι φύλακες των αρχαιοτήτων με επίσημες στολές δίνουν πάντοτε το παρόν πλάι στα μνημεία, ενώ οι φουστανελοφόροι είτε οι ντυμένοι με δυτικά κοστούμια επισκέπτες παριστάνονται ανάμεσα στα ερείπια, υποβοηθώντας την αίσθηση της κλίμακας ή σκηνοθετημένοι έτσι ώστε να υπογραμμίσουν κάποιο ενδιαφέρον σημείο του μνημείου, είτε για να διασκεδάσουν την μονοτονία».

Η ρομαντική ματιά του Ρόμπερτσον, γίνεται ρεαλιστική και οικεία όταν φωτογραφίζει την Κωνσταντινούπολη και τις άλλες πόλεις της Μέσης Ανατολής και αποτελεί πολύτιμη ιστορική μαρτυρία.

Η έκθεση στο Μπενάκη θα διαρκέσει έως τις 21 Αυγούστου.