Σύμβολα δύναμης και ευημερίας, τα επιβλητικά φρούρια που οικοδομήθηκαν το Μεσαίωνα, στις όχθες του Δούναβη, σε στρατηγικής σημασίας θέσεις, αποτελούν αξιόλογα παραδείγματα της στρατιωτικής αμυντικής αρχιτεκτονικής και μνημεία της κοινής ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς. Επτά μεσαιωνικά φρούρια, κέντρα της κοινωνικής και οικονομικής ζωής παραποτάμιων πολιτειών, σε διαφορετικές χρονικές περιόδους αναστηλώνονται στη Σερβία, στο πλαίσιο αναπτυξιακού σχεδίου, που τέθηκε σε τροχιά υλοποίησης από το υπουργείο Πολιτισμού της χώρας.

Το αναπτυξιακό σχέδιο «Πολιτιστική Διαδρομή-Φρούρια στο Δούναβη» συνδέει ως ενιαία θεματική ενότητα επτά πόλεις στο Δούναβη: Μπατς, Νόβισαντ, Βελιγράδι, Σμεντέρεβο, Βέλικο Γκράντιστε, Γκόλουμπατς και Κλάντοβο, με κοινό χαρακτηριστικό τα εντυπωσιακά οχυρωματικά κτίσματα, που χτίστηκαν από Ρωμαίους, Οθωμανούς, Αυστροούγγρους, Γάλλους και μαρτυρούν την πολυτάραχη ροή της ιστορίας στην παραδουνάβια περιοχή.

Στόχος του σχεδίου είναι η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση της πολιτιστικής-ιστορικής κληρονομιάς ως πόρου οικονομικής αναζωογόνησης περιοχών με αδύναμη ανάπτυξη κατά μήκος του Δούναβη και ισόρροπης περιφερειακής ανάπτυξης.

Στους μακροπρόθεσμους στόχους του σχεδίου εντάσσονται η διεύρυνση της πολιτιστικής διαδρομής με όλα τα φρούρια στο Δούναβη, η συμμετοχή και άλλων χωρών σε μία πανευρωπαϊκή πολιτιστική διαδρομή με έδρα τη Σερβία και η ενίσχυση της διασυνοριακής και της περιφερειακής συνεργασίας.

Ένα από τα σημαντικότερα αποτελέσματα της πρώτης φάσης του προγράμματος ήταν η δικτύωση κεντρικής και τοπικής διοίκησης, η δημιουργία δικτύου τοπικών οργανισμών και αρμοδίων για την ανάπτυξη του σχεδίου.

Με τη διοργάνωση εκπαιδευτικών σεμιναρίων και υπουργικής διάσκεψης αναδείχθηκαν οι οικονομικές δυνατότητες της πολιτιστικής κληρονομιάς και τονίστηκε η ανάγκη συνετούς χρήσης των μνημείων, ώστε να μην τίθενται σε κίνδυνο.

Επιπλέον, φωτογραφική έκθεση για τα επτά φρούρια «ταξίδεψε» σε πόλεις της Σερβίας και ευρωπαϊκών χωρών, μεταξύ άλλων στην έδρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τις Βρυξέλλες, με σκοπό την προώθηση του σχεδίου και την προβολή της κοινής κληρονομιάς και της κοινής ταυτότητας στην περιοχή του Δούναβη.

Η έκθεση «Μεσαιωνικά Φρούρια στο Δούναβη», με πρωτοβουλία του σερβικού υπουργείου Πολιτισμού και του σερβικού Οικονομικού Επιμελητηρίου φιλοξενείται έως τις 18 Σεπτεμβρίου στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο της συμμετοχής της Σερβίας ως τιμώμενης χώρας στη 76η Διεθνή Έκθεση.

Η φωτογραφική έκθεση παρουσιάστηκε πρώτη φορά στην Ουλμ της Γερμανίας πέρσι, στη συνδιάσκεψη παραδουνάβιων πόλεων και περιφερειών, εξήγησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο σύμβουλος του Σερβικού Οικονομικού Επιμελητηρίου, στον τομέα του τουρισμού, Ζόραν Νοβάκοβιτς.

Το σχέδιο παρουσιάστηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση κι έγινε αποδεκτό ως μακροπρόθεσμο πρόγραμμα αναβίωσης των φρουρίων και μέσω του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας (IPA) διασφαλίστηκαν κονδύλια για την ανακατασκευή του φρουρίου Γκόλουμπατς και του περιβάλλοντος χώρου.

«Οι υποδομές γύρω από το φρούριο είναι σε πολύ κακή κατάσταση, με αποτέλεσμα να θέτουν σε κίνδυνο το μνημείο. Λάβαμε, λοιπόν, κονδύλια και για τη μετεγκατάσταση των υποδομών, δρόμων και του συστήματος υπόγειων αγωγών. Το έργο θα αρχίσει να υλοποιείται φέτος. Ελπίζουμε να ολοκληρωθεί σε 1-2 χρόνια και το φρούριο να έχει ανακαινιστεί πλήρως», ανέφερε.

Σημείωσε ακόμη ότι οι δήμοι, στους οποίους βρίσκονται τα μεσαιωνικά φρούρια αξιοποιούν πόρους από τον προϋπολογισμό για την υλοποίηση του σχεδίου.

Με το σχέδιο «Πολιτιστική Διαδρομή-Φρούρια στο Δούναβη», η Σερβία συνεισφέρει στη Στρατηγική της ΕΕ για το Δούναβη, (πρόγραμμα δράσης με συγκεκριμένους στόχους και προτεραιότητες για την αντιμετώπιση των προκλήσεων στην περιοχή) ένας από τους πυλώνες της οποίας είναι ο πολιτισμός.

Στην υλοποίηση του σχεδίου, το οποίο εντάσσεται στο περιφερειακό πρόγραμμα της UNESCO για τη Νοτιανατολική Ευρώπη (Πολιτιστική Κληρονομιά- Γέφυρα προς το κοινό μέλλον) συμμετέχουν το Ινστιτούτο Προστασίας Μνημείων Πολιτισμού, το Ινστιτούτο για την Προστασία της Φύσης, το Ίδρυμα Vekovi Baca, το Κέντρο Ερευνών και Ανάπτυξης του Τουρισμού, το Κέντρο Πολιτισμού του Κλάντοβο και το Φεστιβάλ «Το θέατρο στα Φρούρια».

Τα Φρούρια στο Δούναβη

    Ραμ- Βρίσκεται κοντά στην πόλη Ποζάρεβατς και είναι πολύ καλά διατηρημένο. Η πρώτη γραπτή αναφορά για το φρούριο απαντάται το 1128 μ.Χ. και παρουσιάζεται ως τόπος μάχης μεταξύ Βυζαντινών και Ούγγρων. Οι Βυζαντινοί επικράτησαν, αλλά αργότερα πέρασε στην κυριαρχία των Τούρκων, οι οποίοι το αναμόρφωσαν και το ενίσχυσαν.

    Φέτισλαμ-Ανεγέρθηκε από Τούρκους στο Δούναβη το 1524, κοντά στη σημερινή πόλη Κλάντοβο. Φέτισλαμ σημαίνει «νίκη του Ισλάμ». Χωριζόταν σε δύο τμήματα τη μικρή πόλη και τη μεγάλη πόλη. Οι πύλες που οδηγούσαν στο φρούριο ήταν κάποτε διακοσμημένες με μαρμάρινες πλάκες προς τιμή του Σουλτάνου Μαχμούτ του Β’.

    Καλεμέγκνταν (Βελιγράδι)-Υψώνεται πάνω από το σημείο που ενώνονται ο Δούναβης με το Σάβα. Ιδρύθηκε τον 3ο αιώνα π.Χ. από κελτικά φύλα και αργότερα επεκτάθηκε από Ρωμαίους. Τον 6ο αιώνα μ.Χ., ο Αυτοκράτορας Ιουστινιανός το ανακατασκεύασε, όπως επίσης και το 14ο αιώνα ο τσάρος Στέφαν Λάζαρ. Ο Ιταλός μηχανικός Αντρέα Κανάρο το ανακαίνισε τον 17ο αιώνα. Είναι το σύμβολο της πόλης και μέρος του πάρκου Καλεμέγκνταν, όασης στο κέντρο του Βελιγραδίου.

    Πετροβαραντίν (Νόβισαντ)-Ανεγέρθηκε μεταξύ 1692 και 1780 από τον Αυστροούγγρο πρίγκιπα Κρόι. Το φρούριο έγινε στρατηγική θέση για τις πολεμικές επιχειρήσεις εναντίον των Τούρκων. Το Πετροβαραντίν διαθέτει ένα εντυπωσιακό σύστημα υπόγειων στοών και διαδρόμων. Βρίσκεται στο Δούναβη με θέμα προς το Νόβι Σαντ. Στο φρούριο διοργανώνεται ένα από τα δημοφιλέστερα θερινά Μουσικά Φεστιβάλ στη νοτιανατολική Ευρώπη το Φεστιβάλ EXIT.

    Το φρούριο του Σμεντέρεβο-Το φρούριο στο Σμεντέρεβο, πρωτεύουσα του Δεσποτάτου της Σερβίας ανεγέρθηκε από το δεσπότη Τζούρατζ Μπράνκοβιτς το πρώτο μισό του 15ου αιώνα και αργότερα ενισχύθηκε από τους Τούρκους. Υπέστη σοβαρές καταστροφές κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και είναι σε εξέλιξη εκτεταμένα έργα για την αναστήλωσή του. Είναι ένα από τα μεγαλύτερα μεσαιωνικά οικοδομήματα στη Σερβία.

    Γκόλουμπατς-Το φρούριο διαθέτει εννέα πύργους ανεγέρθηκε τον 14ο αιώνα στο φαράγγι Τζέρνταπ και είναι ένα από τα εντυπωσιακότερα στο Δούναβη. Αρχικά, είχαν τον έλεγχό του Σέρβοι δεσπότες, στη συνέχεια τον 15ο αιώνα το κατέλαβαν Τούρκοι και αργότερα περιήλθε στην κυριαρχία των Αυστριακών.












Πηγή: AΠΕ-ΜΠΕ