Πενήντα χρόνια από το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου, αυτά είναι τα λογοτεχνικά βιβλία που πρέπει οπωσδήποτε να περιλαμβάνει η βιβλιοθήκη σας

Η επταετία έριξε βαριά σκιά πάνω στην ελληνική λογοτεχνική παραγωγή, η οποία «έπαψε» για μεγάλο χρονικό διάστημα, αφενός λόγω των απαγορεύσεων και αφετέρου λόγω της αμηχανίας των διανοούμενων και γραφιάδων της εποχής απέναντι στα γεγονότα. Μια ματιά στον μικρό αριθμό των βιβλίων που πραγματεύονται τις τραυματικές εμπειρίες της επταετίας από την σκοπιά του αυτόπτη μάρτυρα  θα σας πείσει ∙ το σοκ της μεταπολίτευσης και οι κατοπινές εξελίξεις καταλαμβάνουν  πολύ μεγαλύτερη έκταση στην βιβλιοθήκη.

Τα βιβλία που σας προτείνουμε δεν έχουν όλα το χαρακτήρα μαρτυρίας. Κάποια από αυτά προηγήθηκαν χρονικά, όμως μέσα σε αυτά θα βρει κανείς όλα εκείνα τα στοιχεία που οδήγησαν στην 21η Απριλίου, και κάποια άλλα αποτελούν δημιουργική ανασύνθεση γεγονότων και καταστάσεων. Όλα μαζί ωστόσο ανασυνθέτουν την εικόνα μια βαθιά τραυματισμένης και διχασμένης κοινωνίας, το φάντασμα της οποία αιωρείται ακόμα πάνω από τη χώρα.

Το γεγονός ότι τα περισσότερα από τα βιβλία αυτά κυκλοφορούν από τις Εκδόσεις Κέδρος οφείλεται στην ξεκάθαρη αντιδικτατορική στάση των ιδρυτών του εκδοτικού οίκου,  Νίκου και η Νανάς Καλλιανέση,  που συσπείρωσαν γύρω τους όλους τους «αντιφρονούντες» λογοτέχνες της εποχής.

1. Η αρχαία σκουριά, Μάρω Δούκα, Εκδόσεις Πατάκης. Ένα μυθιστόρημα οδυνηρής ενηλικίωσης και πορείας προς την αυτογνωσία που απηχεί την συλλογική εμπειρία μιας ολόκληρής γενιάς, η οποία ριζοσπαστικοποιήθηκε σε συνθήκες δημόσιας και ιδιωτικής ασφυξίας. Το εμβληματικό ρέκβιεμ του αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος που προκάλεσε πάταγο το ’79 όταν πρωτοκυκλοφόρησε.


2. Τα γενέθλια, Ζωρζ Σαρρή, Εκδόσεις Πατάκη. Η οκτάχρονη Άννα ετοιμάζεται να γιορτάσει τα όγδοα γενέθλιά της στις 22 Απριλίου. Όμως τα τανκς θα την  προφτάσουν. Η επταετία μέσα από τα μάτια ενός μικρού παιδιού που η ζωή του αναποδογυρίζει σε ένα βράδυ.


3. Η χαμένη άνοιξη, Στρατής Τσίρκας, Εκδόσεις Κέδρος. Από τον συγγραφέα των «Ακυβέρνητων πολιτειών» ένα μυθιστόρημα-σταθμός, άσμα ηρωικό και πένθιμο για τις ελπίδες της νιότης που θα διαψεύδονταν  πριν δώσουν καρπούς.

4. Αντιποίησις αρχής, Αλέξανδρος Κοτζιάς, Εκδόσεις Κέδρος. Το εφιαλτικό τριήμερο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου μέσα από τα μάτια ενός χαφιέ και αρουραίου της Ασφάλειας, ενός αντι-ήρωα, είδος άγνωστο στην ελληνική λογοτεχνική σκηνή του ’79.

5. Συρματόπλεγμα, Σπύρος Πλασκοβίτης, Εκδόσεις Κέδρος. Συλλογή διηγημάτων από τις φυλακές όπου οδηγήθηκε ο συγγραφέας στη διάρκεια της επταετίας. Ένας διαφορετικός «ταξιδιωτικός» χάρτης της χώρας που αγνοούμε.


6. Νευρή, Νίκος Κάσδαγλης, Εκδόσεις Κέδρος. Η πλάνη της μεταπολίτευσης από τον συγγραφέα των «Κεκαρμένων».  

7. Ζ, Βασίλης Βασιλικός, Εκδόσεις Διόπτρα. Πρωτοποριακό για τα ελληνικά δεδομένα τη στιγμή της έκδοσης του (1966) το «Ζ» του Βασίλη Βασιλικού ανήκει στην κατηγορία των non fiction novels (μη μυθιστορηματικά μυθιστορήματα) ή μυθιστορημάτων-ντοκουμέντων. Γραμμένο εν θερμώ την επόμενη της δολοφονίας του βουλευτή της ΕΔΑ Γρηγόρη Λαμπράκη ζωγραφίζει το πορτρέτο μιας πολιτείας όπου η ελίτ και ο υπόκοσμος λειτουργούν σε αγαστή συνεργασία οδηγώντας το σύστημα στα όριά του. Ενδιαφέρον έχει η περιγραφή του ρόλου του Τύπου στην υπόθεση.


8. Δεκαοκτώ κείμενα, συλλογικό, Εκδόσεις Κέδρος. Η πρώτη εκδοτική πράξη αντίστασης σημειώθηκε το 1970 και έφερε τις υπογραφές των: Γιώργος Σεφέρης, Μανόλης Αναγνωστάκης, Νόρα Αναγνωστάκη, Αλέξανδρος Αργυρίου, Θανάσης Βαλτινός, Λίνα Κάσδαγλη, Νίκος Κάσδαγλης, Αλέξανδρος Κοτζιάς, Τάκης Κουφόπουλος, Μένης Κουμανταρέας, Δ. Ν. Μαρωνίτης, Σπύρος Πλασκοβίτης, Ρόδης Ρούφος, Τάκης Σινόπουλος, Καίη Τσιτσέλη, Θ. Δ. Φραγκόπουλος, Στρατής Τσίρκας, Γιώργος ΧειμωνάςΜανόλης Αναγνωστάκης. Ο Μανώλης Αναγνωστάκης είχε την επιμέλεια.