Ο Βιμ Βέντερς «σκηνοθετεί» τον Σεμπαστιάο Σαλγκάδο

 Ο Βιμ Βέντερς «σκηνοθετεί» τον Σεμπαστιάο Σαλγκάδο

Ο γερμανός κινηματογραφιστής «σκηνοθετεί» τον μεγαλύτερο φωτογράφο του καιρού μας στο ντοκιμαντέρ «Το αλάτι της γης» που βγαίνει στις αίθουσες την Πέμπτη 19 Μαρτίου.

Όποιος ντουφεκάει όλη μέρα, κάτι θα χτυπήσει. Είναι δεδομένο. Και παρότι το απόφθεγμα είναι έλληνα λαϊκού βάρδου, ο οποίος έσταζε φαρμάκι για κάποιος ομότεχνούς του που ήθελαν να περνιούνται για συνθέτες, εκεί που βρίσκει πλήρη εφαρμογή είναι με τους φωτογράφους. Κι αυτό γιατί με την έλευση των ψηφιακών μηχανών που «πυροβολούν» ακατάπαυστα, ακόμα κι όταν ο φωτογράφος κοιτάει αλλού, η μηχανή γράφει. Το αποτέλεσμα είναι εξίσου άνευρο είτε πρόκειται για σφαγή στο Νίγηρα, είτε για backstage εκπομπής μαγειρικής.

Οι φωτογραφίες του Σεμπαστιάο Σαλγκάδο, του εβδομηκοντούτη μετρ του φακού, είναι μια εντελώς διαφορετική ιστορία. Ούτε τυχαίες, ούτε ρουτινιάρικες. Αν κάποιοι τους καταλογίζουν ένα ψεγάδι, αυτό είναι ο αισθητισμός που έρχεται σε κραυγαλέα αντίθεση με το θέμα: φυσικές καταστροφές, πολεμικές συγκρούσεις, γενοκτονίες. Ο ανθρώπινος πόνος στη δουλειά του βραζιλιάνου φωτογράφου απεκδύεται τα εφήμερα χαρακτηριστικά του, το πότε και το πού, και αποκτά αφενός πανανθρώπινο χαρακτήρα και, αφετέρου, αισθητική αρτιότητα.

 

Ο όγκος δουλειάς του Σαλγκάδο είναι απίστευτος. Στα χρόνια που δουλεύει έχει καταγράψει με την κάμερά του κοσμογονικά γεγονότα. Από ανθρωπιστικές καταστροφές έως περιβαλλοντικές αλλαγές, συνήθως προς το χειρότερο. Σε συνεργασία με τη γυναίκα του και, τώρα πλέον, με τον γιο του, έχει αλωνίσει τον κόσμο, από τα πιο πολυσύχναστα και πυκνοκατοικημένα έως τα πλέον απόμερα σημεία του.

Ο Βιμ Βέντερς, ο γερμανός σκηνοθέτης που γνωρίσαμε με τον «Αμερικάνο φίλο», το «Παρίσι-Τέξας» και τα «Φτερά του έρωτα», ανακάλυψε πριν από  καμιά εικοσαριά χρόνια την κρυφή γοητεία της τέχνης του ντοκιμαντέρ. Η πρώτη του προσπάθεια, το «Buena Vista Social Club», έγινε δεκτή με ενθουσιασμό. Επίσης, ο Βέντερς, τρέφει ιδιαίτερη αδυναμία προς την τέχνη της φωτογραφίας. Οι φωτογραφίες του που έχουν εκτεθεί μαρτυρούν μια εμμονή με τα έρημα τοπία.

Ο σκηνοθέτης είναι κάτοχος εδώ και κάποια χρόνια ορισμένων φωτογραφιών του Σαλγκάδο, του οποίου είναι ένθερμος θαυμαστής. Αυτή ήταν και η αφορμή για τη γνωριμία ανάμεσα στους δύο άντρες. Η ιδέα του ντοκιμαντέρ προέκυψε στη συνέχεια.

 

Το τελικό προϊόν δεν είναι όπως το φαντάστηκαν αρχικά οι δύο συνομήλικοι δημιουργοί. Οι αποστολές στις οποίες ο Βέντερς θα συνόδευε τον Σαλγκάδο δεν πραγματοποιήθηκαν τελικά λόγω ενός προβλήματος υγείας του σκηνοθέτη. Στη συνέχεια προκρίθηκε η λύση των συνεντεύξεων. Μαζί οι δύο ανέσυραν από το χάος του αρχείου του Σαλγκάδο εικόνες από τις πιο χαρακτηριστικές της καριέρας του φωτογράφου και τα γυρίσματα άρχισαν. Όμως, καθώς οι συζητήσεις προχωρούσαν και η μια ερώτηση έφερνε την άλλη, ο Βέντερς άρχισε να βγαίνει από κάδρο –η παρουσία του δίπλα στον φωτογράφο του φαίνονταν περιττή –ότι αποσπούσε άνευ λόγου την προσοχή- και έτσι στο τέλος απέμεινε μόνος ο Σαλγκάδο να μιλάει σαν σκιά πίσω από τις φωτογραφίες του, μιλώντας για όλα εκείνα που έζησε, είδε κι ένιωσε στις αποστολές του.

 

Τελικά, η δράση δεν έλειψε από το ντοκιμαντέρ. Στο δεύτερο μέρος ο φωτογράφος επιστρέφει στο ράντσο της οικογένειας στο Aimores της Βραζιλίας. Εκεί συντελείται και το «θαύμα» της ταινίας. Ο φωτογράφος, φανατικός οικολόγος, είχε θέσει ως στόχο την αποκατάσταση του φυσικού τοπίου της περιοχής που είχε υποστεί τα πάνδεινα από τις παράνομες αποψιλώσεις δασών. Δυόμισι εκατομμύρια δέντρα πέτυχε να αναφυτεύσει ο Σαλγκάδο και τα πρώτα αποτελέσματα της προσπάθειας είναι ήδη φανερά. Η φύση είναι ο λόγος που ο φωτογράφος δεν έχει απεμπολήσει ακόμα την εμπιστοσύνη του προς την ανθρωπότητα, σε αυτήν επιστρέφει για να θεραπεύσει τις πληγές του κάθε φορά που τα έργα των ανθρώπων διαταράσσουν τα θεμέλια της ύπαρξής του.

Το ντοκιμαντέρ συνυπογράφουν τελικά ο Βιμ Βέντερς και οι γιος του φωτογράφου Τζουλιάνο Ριμπέιρο Σαλγκάδο, δοκιμασμένος ντοκιμαντερίστας, ο οποίος έχει καταγράψει με την κάμερά του την περιπέτεια του πατέρα του στα μήκη και τα πλάτη της γης. Αξίζει να το δείτε, πόσο μάλλον αν ανήκετε στους θαυμαστές του ενός ή του άλλου δημιουργού.

«Το αλάτι της γης», από Πέμπτη 19 Μαρτίου, διανομή Filmtrade.

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο