Άρθρο του Θέμη Σοφού: Τέσσερις τηλεοπτικές άδειες αναζητούν Κυβερνήτη

Άρθρο του Θέμη Σοφού: Τέσσερις τηλεοπτικές άδειες αναζητούν Κυβερνήτη

Στο περιοδικό Economist (βλ. Economist, Art of the Lie, September 2016, σελ. 9) φιλοξενείται άρθρο με τίτλο «η τέχνη του ψεύδους». Μεταξύ των βαρύγδουπων αναφορών συμπεριλαμβάνονται αυτή του Donald Trump, ότι «ο Πρόεδρος των Η.Π.Α. Barack Obama και η Hilary Clinton είναι οι συνιδρυτές του ISIS», ή ότι οι Βρετανοί ψήφισαν υπέρ του Brexit βάσει της πληροφορίας ότι «η Ευρωπαϊκή Ένωση στοιχίζει 350 £ την εβδομάδα». Μεταξύ των σκέψεων, που διατυπώνονται, αναλύεται το νόημα της έννοιας «παραπληροφόρηση», που θα μπορούσε να έχει ομοιότητες με αυτήν της εποχής της Σοβιετικής Ένωσης (“dezinformatsiya”), με τη διαφορά, ότι τότε, εάν ψεύδονταν, φρόντιζαν να αποδείξουν, ότι αυτό που έκαναν ήταν «η αλήθεια». Σήμερα όμως δύσκολα επιχειρεί κανείς με επιτυχία να αποδείξει την αλήθεια, όταν αντιμετωπίζει την τέχνη του ψεύδους, η οποία ακολουθεί το δόγμα «μπορείς να πεις οτιδήποτε: απλά φτιάξε «πραγματικότητες», όπως επισημαίνει ο Peter Pomerantsev, σε μια μελέτη του (“Nothing is true and Everything is Possible”, 2014) για το Institute of Modern Russia. Τείνει έτσι να εγκαθιδρυθεί στο σύγχρονο κόσμο η Πολιτική της Μετα-Αλήθειας (post truth politics) αντί αυτής της αποδεδειγμένης αλήθειας (pro truth politics), μιας a priori παραδεδεγμένης πρότασης βασισμένης σε πραγματικά περιστατικά, που ελέγχονται με το κριτήριο της διυποκειμενικότητας. Ας δούμε πώς το φαινόμενο αυτό έχει εισβάλει (και) στην ελληνική πραγματικότητα.

Αντί μιας νομικής αναλύσεως, που επιβάλλει η επίκαιρη προσέγγιση του πρόσφατου διαγωνισμού για τις τηλεοπτικές άδειες, επιχειρείται το εξής παράδειγμα: Σε ένα υποβρύχιο με απορρύθμιση της εσωτερικής πίεσης που εγκυμονεί κινδύνους υποξίας, ζουν οκτώ υγιείς και ένας βαρέως πάσχων υπαξιωματικός, καθώς και ο προσφάτως αναλαβών καθήκοντα κυβερνήτη, μετά το θάνατο του προηγουμένου. Στο υποβρύχιο υπάρχουν πέντε φιάλες οξυγόνου με δυο στόμια η καθεμία ώστε με έναν ειδικό χειρισμό να είναι δυνατό να λαμβάνει την ικανή και αναγκαία ποσότητα οξυγόνου ο καθένας. Προκειμένου να αποκαταστήσει την καλή οξυγόνωση των υπαξιωματικών του, ο Κυβερνήτης αποφασίζει ότι θα πρέπει να πάρει μια φιάλη οξυγόνου, από τους υπάρχοντες 5 ο ίδιος, και από μία φιάλη οξυγόνου οι 4 από τους υπάρχοντες 9 υπαξιωματικούς του. Τους ανακοινώνει λοιπόν την απόφασή του καθώς και τους όρους βάσει των οποίων θα επιλεγούν οι 4 τυχεροί. Στη διαδικασία μπορούν να συμμετάσχουν μόνο υγιείς υπαξιωματικοί. Όποιος προσφέρει τα περισσότερα περιουσιακά στοιχεία για το καλό του υποβρυχίου θα μπορέσει να πάρει μια φιάλη οξυγόνου. Οι υπόλοιποι, πέρα των τεσσάρων, θα πρέπει να πεθάνουν, θυσιαζόμενοι στο βωμό  της καλής λειτουργίας του υποβρυχίου. Κατά την επιλογή ο ένας προσέφερε τα μισά υπάρχοντά του και άφησε τα άλλα μισά για να ζήσει η οικογένειά του. Ο άλλος έδωσε τα 3/4, ένας άλλος τα έδωσε όλα, ενώ κάποιος άλλος προσέφερε όλα τα περιουσιακά στοιχεία που ανήκαν στο χωριό του, κάποιος άλλος προσέφερε όλα όσα θα έδιναν δυο ή και 3 υποψήφιοι μαζί. Και όλες αυτές οι διαφορετικές αξίες προσφέρονταν για το ίδιο, ποιοτικά, αγαθό, μια φιάλη οξυγόνου. Με κάθε τρόπο προσπαθούσε ο καθένας να κάνει τα πάντα προκειμένου να σώσει τη ζωή του.

Κατά την ανακοίνωση του αποτελέσματος επελέγησαν οι 4 πρώτοι υπερθεματιστές ενώ οι λοιποί, μουδιασμένοι, ρώτησαν τον Κυβερνήτη πότε θα παύσουν να αναπνέουν κι εκείνος τους απήντησε «σε 90 ώρες» από τότε που θα σφυρίξει ο ίδιος. Από την άλλη πλευρά, οι 4 νικητές άρχισαν αμέσως να πιέζουν τον Κυβερνήτη να σφυρίξει την έναρξη των 90 ωρών, ώστε να σβήσουν το ταχύτερο οι υπόλοιποι και οι 4 να απολαύσουν το οξυγόνο τους στη συνέχεια. Ο Κυβερνήτης προκειμένου να αποφύγει την ένταση διέκοψε νωρίτερα, και χωρίς να σφυρίξει, την παροχή οξυγόνου στον ασθενή και λίγο αργότερα και στους 4 λοιπούς υπαξιωματικούς, οι οποίοι απεβίωσαν αμέσως λόγω ασφυξίας. Τότε συνέβη όμως το εξής περίεργο: ένας από τους 4 νικητές, δεν κατάφερε να μεταφέρει στον Κυβερνήτη τα υποσχεθέντα κονδύλια, εντός της ταχθείσης προθεσμίας. Ο Κυβερνήτης έτρεξε τρομαγμένος να κάνει μαλάξεις σε έναν από τους λοιπούς, που τους είχε διακόψει την παροχή οξυγόνου και είχε προσφέρει την αμέσως μικρότερη ποσότητα περιουσιακών στοιχείων, πλην όμως μάταια διότι μόλις είχε αφήσει την τελευταία του πνοή, όπως κι οι υπόλοιποι. Ο Κυβερνήτης γυρίζει πίσω θυμωμένος και για να τιμωρήσει το νικητή που δεν μπόρεσε να εκπληρώσει τις ανειλημμένες υποχρεώσεις, του διακόπτει την παροχή οξυγόνου με αποτέλεσμα να αποβιώσει σε λίγα λεπτά από ασφυξία. Τότε προκύπτει το ζήτημα ποιος από τους 3 εναπομείναντες θα πάρει την περισσευούμενη φιάλη οξυγόνου, πλην όμως ο Κυβερνήτης την κράτησε προκειμένου να μην «αδικήσει» κανέναν. Αργότερα συνέβη μια απρόβλεπτη και αιφνίδια επιδείνωση της συχνότητας εναλλαγής της εσωτερικής πιέσεως, ώστε να αυξηθούν οι ανάγκες του υποβρυχίου σε οξυγόνο σε τέτοιο βαθμό, που η κάθε φιάλη οξυγόνου δεν ήταν πλέον ικανή συνθήκη για τη διατήρηση των 3 υπαξιωματικών στη ζωή, παρά μόνον εάν ελάμβαναν τις 2 φιάλες του Κυβερνήτη. Μετά από ένα βίαιο επεισόδιο αφαίρεσής τους από αυτόν, ο Κυβερνήτης απεβίωσε λόγω ασφυξίας, ενώ το υποβρύχιο θα έφθανε μετά από λίγες ώρες στον προορισμό του.

Ο διενεργηθείς διαγωνισμός για τη χορήγηση των 4 τηλεοπτικών αδειών υπάγεται ως διοικητική διαδικασία στις διατάξεις του Διοικητικού Δικαίου και του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας και Διαδικασίας. Η Επιτροπή διενέργειας του Διαγωνισμού απαρτίζεται από πρόσωπα, στα οποία έχει ανατεθεί, μόνιμα ή και προσωρινά, η ενάσκηση δημόσιας εξουσίας. Μετά το πέρας της διαγωνιστικής διαδικασίας οφείλει να συντάξει το πρακτικό διενέργειας του διαγωνισμού και την οριστική ή προσωρινή κατακυρωτική πράξη στην περίπτωση που ο οριστικός χαρακτήρας ήρτηται από όρους που ανάγονται στη συνδρομή συγκεκριμένων περιστατικών στο μέλλον. Η κατακυρωτική πράξη επιδίδεται στους συμμετέχοντες, τόσο στους υπερθεματιστές, όσο και τους υποψηφίους που αποκλείστηκαν. Η πράξη αυτή είναι μια δυσμενής, για τον αποκλεισθέντα υποψήφιο, εκτελεστή διοικητική πράξη, που προσβάλλεται με αίτηση ακυρώσεως, στην οποία νομιμοποιείται ο αιτών αποκλεισθείς διάδικος να επικαλεσθεί τους λόγους, για τους οποίους θεωρεί, ότι η διαδικασία διενέργειας του διαγωνισμού πάσχει ακυρότητα λόγω παραβίασης ενός από τους όρους της προκήρυξης ή κάποιας από τις αρχές του Διοικητικού Δικαίου ή άλλων διατάξεων Νόμου ή του Συντάγματος, ή ενδεχομένως του Ποινικού Κώδικα, λόγω τέλεσης αξιόποινων πράξεων σε βάρος είτε των υποψηφίων είτε του Ελληνικού Δημοσίου. Το παρεχόμενο, από το νόμο, ένδικο μέσον πρέπει να ασκηθεί εντός προθεσμίας 60 ημερών από τον αποκλεισθέντα διάδικο, ο οποίος έχει έννομο συμφέρον και στρέφεται κατά της αναθέτουσας Αρχής, καθώς επίσης κοινοποιείται στον καθού υπερθεματιστή, εφόσον προσβάλλεται η συμμετοχή του, όπως επίσης και στον Υπουργό Οικονομικών. Ο αιτών αποκλεισθείς διάδικος έχει επίσης το δικαίωμα και το έννομο συμφέρον να υποβάλει και ένα δεύτερο ένδικο βοήθημα παράλληλα με το πρώτο, ήτοι την αίτηση αναστολής της κατακυρωτικής πράξεως του διαγωνισμού μέχρις εκδόσεως αποφάσεως επί της αίτησης ακυρώσεως. Ζητείται δηλαδή να γίνει δεκτό το δεύτερο μέχρι να εκδοθεί απόφαση για το πρώτο ένδικο μέσο που έχει αιτηθεί. Ο λόγος για τον οποίο ζητείται η αναστολή εκτελέσεως της κατακυρωτικής πράξης, με απλά λόγια «να μην πέσει μαύρο μέχρι να κριθεί η αίτηση ακυρώσεως», συνίσταται στην πιθανολόγηση ευδοκίμησης της αιτήσεως ακυρώσεως και κυρίως στην πιθανολογούμενη μέχρι βεβαιότητας ζημία, που απειλεί τον αιτούντα αποκλεισθέντα από την εκτέλεση της κατακυρωτικής πράξης, αφού εξαναγκάζεται σε παύση λειτουργίας, με όλα τα συνεπαγόμενα αυτήν αποτελέσματα, ήτοι απολύσεις εκατοντάδων εργαζομένων, καταγγελία συμβάσεων με ρήτρα, παραβίαση ρυθμίσεων εξόφλησης οφειλών προς το Δημόσιο και ασφαλιστικούς Οργανισμούς, απώλεια εσόδων, απώλεια του εμπορικού ονόματος  και τρώση της φήμης στην σχετική αγορά κλπ. Και τούτο σε συνδυασμό με το γεγονός, ότι  αφενός μεν πρέπει να κριθεί από αρμόδιο δικαστικό όργανο η απόφαση της Επιτροπής του Διαγωνισμού για το πόθεν έσχες του καθού υπερθεματιστή, αφετέρου η κατακυρωτική πράξη  δεν είναι βεβαία και οριστική, αλλά έχει προσωρινό χαρακτήρα, αφού η ισχύς της ήρτηται από την καταβολή της δεύτερης, μετά ένα έτος, και της τρίτης, μετά 2 έτη, δόσης του προσφερθέντος και κατακυρωσθέντος τιμήματος απόκτησης της τηλεοπτικής αδείας: Η απειλούμενη ζημία είναι πρόδηλη. Εάν έχει παύσει η λειτουργία του αιτούντος αποκλεισθέντα υποψηφίου με όλες τις ανωτέρω συνέπειες, θα είναι άνευ αντικειμένου η κλήτευσή του ως επιλαχόντος να προσφέρει το τίμημα και να λάβει τηλεοπτική άδεια που θα ελάμβανε ο μελλοντικώς κηρυχθησόμενος υπερθεματιστής.

Όπως και στην παραπάνω ιστορία του υποβρυχίου, εάν ο Κυβερνήτης δεν αφαιρούσε τις φιάλες οξυγόνου από τους αποκλεισθέντες υπαξιωματικούς δεν θα είχαν πεθάνει από ασφυξία και θα διατηρούνταν στη ζωή μέχρι να εκπληρώσουν, προσηκόντως και εμπροθέσμως, τις υποχρεώσεις τους οι 4 υπαξιωματικοί που κέρδισαν προσωρινά,  και σε περίπτωση που κάποιος από τους τελευταίους δε το επετύγχανε, θα ήταν εφικτό στους επιλαχόντες να προσέλθουν, γεγονός που μετά τη θανάτωσή τους από ασφυξία θα ήταν εντελώς αδύνατον. Έτσι μπορεί να κριθεί από το τμήμα αναστολών του (Διοικητικού) Δικαστηρίου: Δέχεται την αίτηση αναστολής, αναστέλλει την εκτέλεση της κατακυρωτικής πράξεως μέχρις εκδόσεως αποφάσεως επί της αιτήσεως ακυρώσεως. Στην περίπτωση αυτή ουδόλως βλάπτεται ο προσωρινός υπερθεματιστής αφού η προσδοκία δικαιώματος κτήσεως της αδείας δεν τον καθιστά de jure ή de facto άνευ ετέρου αδειούχο, ενώ θα έχει τον απαιτούμενο χρόνο να δημιουργήσει μια σοβαρή και αξιόπιστη τηλεοπτική επιχείρηση χωρίς πιέσεις και προθεσμίες 90 ημερών, που τον οδηγούν σε εσπευσμένες ενέργειες ή συμπράξεις. Αυτό που απαιτείται για τους υπερθεματιστές είναι μια εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου για την επιστροφή των μέχρι τότε καταβληθέντων κονδυλίων σε περίπτωση δικαστικής ακύρωσης της διαγωνιστικής διαδικασίας. Από την άλλη πλευρά θα έχει ικανοποιηθεί το δικαίωμα ακροάσεως και δικαστικής έννομης προστασίας για τον αποκλεισθέντα, ο οποίος οφείλει να προγραμματίσει σε ικανό χρονικό διάστημα και όχι υπό το κράτος πιέσεων και προθεσμιών, είτε τη διατήρηση είτε τη διακοπή της επιχειρηματικής του δραστηριότητας. Και ο Κυβερνήτης θα έχει διασφαλίσει τη δική του ακεραιότητα, καθώς και τη λειτουργία του υποβρυχίου του, χωρίς να παρίσταται ανάγκη να ενεργοποιεί post truth politics, που τον απαλλάσσουν από το βάρος της αποδείξεως (βλ. Economist, Art of the Lie, September 2016, σελ. 9)

Ο Θεμιστοκλής Ι. Σοφός είναι Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Βόννης – Δικηγόρος παρ΄Αρείω Πάγω

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο