Τι Ρίο (ντε Τζανέιρο), τι Αντίρριο (Πατρών); Τι Βενετία, τι Ξάνθη; Ποιος μας λέει ότι δεν θα περάσουμε καλύτερα στο Καρναβάλι της Κοζάνης απ’ ό,τι σε οποιοδήποτε άλλο καρναβάλι του κόσμου; Αυτή την περίοδο, το βασικό συστατικό για να περάσει κανείς καλά είναι να αφήσει πίσω του τις αναστολές και την γκρίνια για την κρίση, και να φορέσει, εκτός από την μάσκα του, τον πιο εξωστρεφή και «γλεντζέ» εαυτό του.
Επτά ελληνικές πόλεις εργάστηκαν πυρετωδώς για πολλούς μήνες, ετοιμάζοντας το πιο «πολύχρωμα» πρόσωπό τους, ώστε να φιλοξενήσουν αυτόν τον εαυτό σας, και σας καλούν για αποκριάτικο ξεφάντωμα με παρελάσεις, χορούς, άρματα και δωρεάν φαγοπότι στους δρόμους και τις πλατείες τους. Εσείς πού θα το(ν) κάψετε φέτος;

*Πάτρα, Πατρινό Καρναβάλι
Είναι η βασίλισσα του ελληνικού καρναβαλιού, και δεν επιδέχεται καμία αντίρρηση σε αυτό. Η αχαϊκή πρωτεύουσα ντύνεται στα πολύχρωμά της από πολύ νωρίς τον Φεβρουάριο, και σφύζει από ζωή και «τρελή» μουσική στην κορύφωση των καρναβαλικών εκδηλώσεων, που αυτή την χρονιά τοποθετούνται στα μέσα Μαρτίου.

Τα highlights: Οι απολαυστικές παρελάσεις του Πατρινού Καρναβαλιού –που, παρεμπιπτόντως, έχει τις ρίζες του στις αρχές του 19ου αιώνα- με αποκορύφωμα την Μεγάλη Παρέλαση, το βράδυ της 17ης Μαρτίου. Κατά την διάρκειά τους, θα δείτε μεταξύ άλλων τις φετινές ομάδες με τα ευφάνταστα ονόματα «Άσε μας Κουκλίτσα μου», «Sexymasmenoi», «Anonymous» και «Στον ήλιο Μπύρα». Τις υπόλοιπες ημέρες, τα events περιλαμβάνουν παιδική καρναβαλούπολη, κυνήγι κρυμμένου θησαυρού, αιμοδοσία, χορευτικές παραστάσεις, παζάρια, ποδηλατικές δράσεις και συναυλίες. Όπως πάντα, η καύση του Βασιλιά Καρνάβαλου θα λάβει χώρα στον λιμενοβραχίωνα της πόλης. 

*Ξάνθη, Ξανθιώτικο Καρναβάλι
Από τα πλέον φημισμένα Καρναβάλια της χώρας και των Βαλκανίων – και σίγουρα το πιο δημοφιλές της Βόρειας Ελλάδας – το Ξανθιώτικο Καρναβάλι σχεδόν συμπληρώνει μισό αιώνα παρουσίας στην πανέμορφη θρακιώτικη πόλη, και συγκεντρώνει χιλιάδες επισκέπτες για να γιορτάσουν υπό τις προσταγές του φετινού του συνθήματος, που είναι «Έτσι γλεντάμε κι ας λεν ότι χρωστάμε!»

Τα highlights: Οι τρεις «γκράντε» παρελάσεις στο κέντρο της πόλης. Στις 9 Μαρτίου η «Παρέλαση Λαογραφίας» στήνει τον χορό, και στις 16 Μαρτίου η βραδινή Καρναβαλική Παρέλαση προθερμαίνει το κοινό για το μεγάλο κλείσιμο της Παρέλασης της Κυριακής των Αποκριών. Πάνω από τριάντα σύλλογοι έχουν ετοιμάσει εδώ και καιρό τις στολές τους, ενώ καθ’ όλη την διάρκεια του τελικού δεκαπενταημέρου θα λαμβάνουν χώρα συναυλίες (ο Αγάθωνας και οι Koza Mostra αναμένεται να κλέψουν την παράσταση), εικαστικές εκθέσεις, δρώμενα όπως το περίφημο κάψιμο του «Τζάρου», ένα… φλογερό λαογραφικό έθιμο με φαντασμαγορική ατμόσφαιρα και πυροτεχνήματα και φυσικά, πολύ κέφι σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Ξάνθης, χάρη στο γιορτινό κλίμα που δημιουργούν οι επισκέπτες της πόλης στους δρόμους και τα café. 

*Κοζάνη, Η Κοζανίτικη Αποκρία και οι Φανοί
Στην μακεδονίτικη πόλη, οι Απόκριες σηματοδοτούν την ευκαιρία να αναδείξουν οι κοζανίτικες γειτονιές το φλογερό τους ταμπεραμέντο. Πέρα από τα καρναβάλια, τις πομπές, τα κεράσματα και τους χορούς, οι περίφημοι Φανοί επανέρχονται στο προσκήνιο και φέτος, για να βάλουν κυριολεκτικά φωτιά σε κάθε γωνιά της πόλης.

Τα highlights: Μασκαράδες περιφέρονται στους δρόμους, λαϊκοί οργανοπαίκτες και μπάντες δίνουν τον ρυθμό, το κρασί και τα κεράσματα προς τους επισκέπτες της πόλης δίνουν και παίρνουν, ενώ οι διονυσιακές αισχρολογίες δεν λείπουν ούτε από τους κοζανίτικους εορτασμούς, που φημίζονται για το κέφι τους. Το ανανεωμένο Καρναβάλι της πόλης έχει την μορφή θεατρικών παραστάσεων με ιστορικά και μυθολογικά θέματα. Το μεσημέρι της Κυριακής της Αποκριάς πραγματοποιείται η μεγάλη παρέλαση αρμάτων, και η καλύτερη ομάδα βραβεύεται στο πάρκο του Αγίου Δημητρίου. Το βράδυ έρχεται η ώρα για τους «Φανούς», τις φωτιές δηλαδή που ανάβει κάθε γειτονιά, για να μαζευτούν τριγύρω κάτοικοι και επισκέπτες, να χορέψουν, να φάνε, να πιούν και να… πειραχτούν με τα λεγόμενα «ξιανέντροπα» τραγούδια.

*Νάουσα, Γενίτσαροι και Μπούλες
Εκτός από το εκλεκτό κρασί –που φυσικά παίζει με την σειρά του τον ρόλο του στο γλέντι της Αποκριάς- η πόλη της Νάουσας φημίζεται επίσης για τις καρναβαλικές εκδηλώσεις της, και ιδιαίτερα για ένα έθιμο… αποκλειστικά για άνδρες.

Τα highlights: 
Μιλάμε φυσικά για το έθιμο με τις «Μπούλες», τις νύφες δηλαδή, που στην ουσία πρόκειται για μασκαρεμένους νεαρούς, τους οποίους «μαζεύουν» τα χορευτικά μπουλούκια (αποτελούμενα επίσης από νέους άνδρες και μόνο) από τα σπίτια τους. Επί δύο ημέρες ο χορός δεν σταματά, με τελικό «προορισμό», την μύηση της Μπούλας στον κόσμο των ανδρών, ώστε να πετάξει την μάσκα και τα γυναικεία ρούχα της και να ανδρωθεί – πρόκειται ουσιαστικά για αναφορά σε αρχαίες τελετές ενηλικίωσης αγοριών. Καθ’ όλη την διάρκεια του δημόσιου αυτού χορευτικού εθίμου, ρέει άφθονο ξινόμαυρο κρασί Νάουσας και στο εμπορικό κέντρο της πόλης δίνονται κεράσματα και τοπικά εδέσματα.

*Θήβα, ο Βλάχικος γάμος
Λιγότερα από εκατό χιλιόμετρα από την Αθήνα, η Θήβα αποτελεί το «καταφύγιο» των πιο παραδοσιακών τύπων, που θέλουν τις Απόκριες… όπως παλιά.

Τα highlights: Η διονυσιακή λατρεία συναντά τα πατροπαράδοτα ήθη, με αποτέλεσμα το λαϊκό έθιμο του «Βλάχικου Γάμου», που «σπέρνει» χορούς και πανηγύρια στην πόλη κατά την διάρκεια τεσσάρων γιορτινών ημερών: Την Τσικνοπέμπτη, την Κυριακή της Αποκριάς, την Καθαρή Δευτέρα και την ημέρα των Αγίων Θεοδώρων. Πρόκειται για σατιρική παραλλαγή τέλεσης ποιμενικού γάμου, με ρίζες στα μέσα του 19ου αιώνα, και περιλαμβάνει… ομαδικό μεθύσι, πομπή, πυρρίχιους χορούς, φλάμπουρα με γαρυφαλλοστόλιστα πορτοκάλια, φαλλούς και ακατάσχετη αισχρολογία από τους λεγόμενους «γελοίους».

*Τύρναβος, Τυρναβίτικο Καρναβάλι
Στην κεντρική Ελλάδα, που απέχει εξίσου από τις «μεγάλες δυνάμεις» του Καρναβαλιού, την Πάτρα και την Ξάνθη, δεν χρειάζονται να μπουν στο δίλημμα. Επιλέγουν Τύρναβο και… ξεμπερδεύουν. Στην θεσσαλική κωμόπολη, τα αποκριάτικα έθιμα μετρούν έναν αιώνα Ιστορίας, μέσα στον οποίο πρόλαβαν να απαγορευτούν –για ένα διάστημα στα μέσα του περασμένου αιώνα οι Τυρναβίτες γιόρταζαν το Καρναβάλι… στα κρυφά, γιατί θεωρούταν πως βλάπτει τα χρηστά ήθη- και τελικά να μεταμορφωθεί σε ένα πολύχρωμο πανηγύρι, όπως το γνωρίζουμε σήμερα, με δεκάδες ομάδες καρναβαλιστών και μεγάλες παρελάσεις.

Τα highlights
: Και εδώ η Μεγάλη Παρέλαση της Κυριακής της Αποκριάς είναι η κορύφωση των εκδηλώσεων, που διαρκούν έναν ολόκληρο μήνα. Το «πάρτι» όμως δεν τελειώνει εκεί, αφού την Καθαρή Δευτέρα τελείται το λεγόμενο «Μπουρανί», δηλαδή ο… ασπασμός του φαλλού, που συμβολίζει την ευτεκνία και την αναπαραγωγή (και φυσικά γίνεται αφορμή για απενοχοποιημένο γλέντι).

Ρεθεμνιώτικο καρναβάλι
Ένας σχεδόν «αιώνας Καρναβάλι» μας κλείνει το μάτι και μας αποχαιρετά, δίνοντας την σκυτάλη στη νέα εποχή.
Στην πόλη  του όμορφου Αναγεννησιακού Ρέθυμνου, χρονολογούνται ήδη από το 1914 τα πρώτα στοιχεία χιουμοριστικών εκδηλώσεων. Απόκριες μιας άλλης εποχής, που έχει αφήσει το νοσταλγικό της άρωμα διάχυτο να μοσχοβολά ακόμη, με χορούς ρομαντικούς και τους Ρεθεμνιώτες να υποδέχονται με τις δέουσες τιμές την «Αυτού Εξοχότητα Βασιλέα Καρνάβαλο μέσα στην αταξία του ακράτητου γέλιου!»

Ένα έθιμο της παλιάς αυτής Ρεθεμνιώτικης Αποκριάς του περασμένου αιώνα, το «Κυνήγι του κρυμμένου Θησαυρού», γίνεται αφορμή, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, να δημιουργηθούν οι «Ομάδες» οι οποίες αργότερα, το 1993, προσκαλούνται από το Δήμο Ρεθύμνης, ως αρωγό και χρηματοδότη, να αναλάβουν, να στηρίξουν και να δώσουν δημιουργική πνοή στο Ρεθεμνιώτικο Καρναβάλι, ένα Καρναβάλι που, στην αυγή του 21ου αιώνα, έχει καθιερωθεί επάξια ως το «Καρναβάλι της Κρήτης»!

*Καρναβάλια στο Αιγαίο
Αν οι Απόκριες σας βρουν σε κάποιο από τα αιγαιοπελαγίτικα νησιά μας, σίγουρα δεν θα μείνετε παραπονεμένοι, καθώς οι νησιώτες, ούτως ή άλλως πιο… αλέγκροι τύποι, ξέρουν να το γλεντούν με τον ανάλογο τρόπο.

Τα highlights:
 Στο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ που μπορείτε να δείτε ολόκληρο πιο κάτω, περιλαμβάνονται ενδεικτικά έθιμα σε τέσσερα νησιά του Αιγαίου. Όπως θα δείτε, στην Νάξο, ο χορός της φουστανέλας τραβά τα βλέμματα στον Κινιδαρο, ενώ στην Κορωνό χτυπούν για μέρες τα «κουδουνάτα» (χορός με τα… κουδούνια των προβάτων). Στη Σύρο, θα δείτε αναπαράσταση ληστείας από τους ζεϊμπέκηδες, συνοδευμένη φυσικά από φαγοπότι και γλέντι. Δείτε αυτά αλλά και τα παριανά και μυκονιάτικα έθιμα στο παρακάτω ιστορικό video από το αρχείο της ΕΡΤ.