Mε ένα «πέπλο» μυστηρίου να καλύπτει τη φήμη της, η γνωστή ως Τάφρος των Μαριανών βρίσκεται 11.000 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας στον Δυτικό Ειρηνικό Ωκεανό και αποτελεί το βαθύτερο σημείο των ωκεανών.

Χαρακτηριστικά, το βάθος της είναι μεγαλύτερο από το ύψος του Έβερεστ και η πίεση στο βαθύτερο σημείο της εν λόγω τάφρου, στο «Challenge Deap», ανέρχεται σε περίπου 11.200 τόνους ανά τετραγωνικό μέτρο.

Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, πως μέχρι σήμερα, περισσότεροι έχουν περπατήσει στη Σελήνη παρά στον πάτο του Δυτικού Ειρηνικού. Προφανώς για τον λόγο αυτό, μια βουτιά στο συγκεκριμένο σημείο φαντάζει εξαιρετικά συναρπαστική και ενδιαφέρουσα εμπειρία στα μάτια πολλών φίλων της περιπέτειας όπως ο διάσημος σκηνοθέτης και δημιουργών των ταινιών «Avatar» και «Τιτανικός», Τζέιμς Κάμερον αλλά και ο δισεκατομμυριούχος Ρίτσαρντ Μπράνσον, οι οποίοι έχουν θέσει τον φιλόδοξο στόχο να καταδυθούν σύντομα στο βαθύτερο σημείο των ωκεανών.

Απροσπέλαστη όπως η Σελήνη

Η «Άβυσσος Challenger», το βαθύτερο σημείο στη Γη- από όσο τουλάχιστον γνωρίζουν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες- αποτελεί τμήμα της Τάφρου των Μαριανών, κοντά στη νήσο Γκουάμ του δυτικού Ειρηνικού Ωκεανού. Δεν είναι απλά η βαθύτερη αλλά και η περισσότερο απροσπέλαστη γωνιά της Γης για τον άνθρωπο.

Λόγω των δύσκολων συνθηκών, μέχρι τώρα μόνο δύο σκάφη έχουν ποτέ αποτολμήσει το ταξίδι σε τέτοια βάθη. Το 1960, ο Ζακ Πικάρ και ο Ντον Γουόλς πραγματοποίησαν την πρώτη και μοναδική επανδρωμένη κατάδυση με το ελβετικό βαθυσκάφος «Τριέστε». Στη διάρκεια της αποστολής, που διήρκησε εννέα ώρες, οι δύο ριψοκίνδυνοι εξερευνητές έμειναν 20 λεπτά στο βυθό και μέτρησαν το βάθος του στα 10.916 μέτρα. Από τότε, κανένας άνθρωπος δεν επιχείρησε να κατέβει σε τέτοιο βάθος, ενώ το «Τριέστε» αποσύρθηκε το 1966.

Το 1995, το ιαπωνικό τηλεχειριζόμενο ρομποτικό βαθυσκάφος «Κέικο» κατάφερε να φθάσει στα 10.911 μέτρα, να πάρει δείγματα από ιζήματα του βυθού και να φωτογραφήσει μερικά από τα μικρά «θαύματα» της φύσης που κρύβει ο βυθός. Το σκάφος, που μεταξύ 1995-1998 έκανε τρεις καταδύσεις στην Τάφρο των Μαριάνων, χάθηκε τελικά το 2003 σε μια άλλη αποστολή, όταν κόπηκε το καλώδιο που το συνέδεε με το σκάφος επιφανείας.

Στην εποχή μας, τα βαθυσκάφη μπορούν να κατέβουν μέχρι τα 6.500 μέτρα, γεγονός που επιτρέπει στους επιστήμονες να έχουν πρόσβαση περίπου στο 95% των βυθών του πλανήτη.

Εξαίρεση αποτελεί ο «Νηρέας», ένα αμερικανικό ρομποτικό βαθυσκάφος με ελληνική ονομασία, που φιλοδοξεί να αυξήσει αυτό το ποσοστό πρόσβασης στο 100%.

Ο «Νηρέας» κατάφερε να καταδυθεί στο βαθύτερο σημείο των ωκεανών της Γης, σε βάθος 10.902 μέτρων. Έγινε έτσι το τρίτο σκάφος στην ιστορία που μπόρεσε να φθάσει σε τέτοια βάθη.

Το μη επανδρωμένο σκάφος ελέγχεται με τηλεχειρισμό από επιστήμονες στο ερευνητικό σκάφος επιφανείας «Κίλο Μοάνα», στο οποίο είναι προσδεμένος ο «Νηρέας» με ένα ελαφρύ καλώδιο οπτικών ινών. Το βαθυσκάφος μπορεί επίσης να «απαλλαγεί» από τον τηλεχειρισμό του και να μετατραπεί σε αυτόνομο όχημα εξερεύνησης, έχοντας ταυτόχρονα τη δυνατότητα να φωτογραφίζει και να συλλέγει δείγματα από το βυθό.

Οι εμπνευστές του βαθυσκάφους, που κατασκευάστηκε στο Ωκεανογραφικό Ινστιτούτο Γουντς Χόουλ των ΗΠΑ, είναι εξαιρετικά αισιόδοξοι πως με τη συμβολή του αρχίζει μια νέα εποχή στην εξερεύνηση των ωκεανών.

Βουτιά στην... άβυσσο για την Τέχνη

Αν και άξιος εκπρόσωπος του χολιγουντιανού θεάματος, ο 57χρονος Καναδός Τζέιμς Κάμερον έχει ζήσει ατελείωτες ώρες κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, γυρίζοντας κινηματογραφικές σκηνές και όχι μόνο.

Γνωστός, κατά κύριο λόγο, από τα υποβρύχια γυρίσματα του στο ναυάγιο του Τιτανικού, ο σκηνοθέτης Τζέιμς Κάμερον κάνει τώρα τις τελικές πρόβες με ένα μονοθέσιο(!) υποβρύχιο, με το οποίο σχεδιάζει να καταδυθεί τις επόμενες εβδομάδες στην Τάφρο Μαριάνα.

Τις τελευταίες εβδομάδες, ο 57χρονος λάτρης της περιπέτειας, σύμφωνα με τη βρετανική εφημερίδα «Daily Telegraph», τις έχει περάσει στην Αυστραλία, όπου ολοκλήρωσε και τις τελικές προετοιμασίες για την επερχόμενη κατάδυσή του στο βαθύτερο σημείο των ωκεανών, η οποία αναμένεται τις επόμενες εβδομάδες.

Ο Καναδός σκηνοθέτης φιλοδοξεί να γυρίσει ένα ντοκιμαντέρ σε βάθος 11 χιλιομέτρων, περισσότερα από 50 χρόνια μετά την πρώτη επανδρωμένη αποστολή στη διάσημη τάφρο το 1960.

O Κάμερον θα καταδυθεί με το μονοθέσιο βαθυσκάφος Deepsea Challenge , το οποίο κατασκευάστηκε, έπειτα από εργασίες οκτώ ετών, από Αυστραλούς μηχανικούς και είναι ίσως το μόνο που μπορεί να αντέξει την άβυσσο της τάφρου -σε βάθος 11 χιλιομέτρων, όπου η πίεση φτάνει τις 1.000 ατμόσφαιρες.

Πριν από μερικές μέρες, μάλιστα, ο ταλαντούχος σκηνοθέτης ολοκλήρωσε με επιτυχία μια δοκιμαστική κατάδυση έξω από τις ακτές της Παπούα Νέα Γουινέας, σε βάθος 8 χιλιομέτρων.

Στο τελικό του ταξίδι θα πάρει μαζί του μια μικρή στερεοσκοπική κάμερα, ανθεκτική στην πίεση, με την οποία θα γυρίσει και το τρισδιάστατο ντοκιμαντέρ.

Αν και το εγχείρημά του χαρακτηρίζεται από πολλούς επικίνδυνο, ο Τζέιμς Κάμερον θα έχει «όπλο» του την εμπειρία.

Άλλωστε, ο βραβευμένος με Όσκαρ σκηνοθέτης, στις αρχές του 21ου αιώνα καταδύθηκε με ρωσικά υποβρύχια στο ναυάγιο του Τιτανικού (στον Βόρειο Ατλαντικό), προκειμένου να γυρίσει το ντοκιμαντέρ«Φαντάσματα της Αβύσσου», ενώ το 2005 έκανε δυναμικό comeback με ακόμη ένα ντοκιμαντέρ αφιερωμένο στον υποβρύχιο κόσμο με την ονομασία «Τα Άλιεν του βυθού».

«Μάχη» πολλών δισεκατομμύριων

Ο δυσπρόσιτος προορισμός της Τάφρου φαίνεται πως κεντρίζει πλέον το ενδιαφέρον και δεν είναι λίγοι οι μεγιστάνες του πλανήτη που έχουν εκδηλώσει τη πρόθεσή τους για μία... βουτιά στα 11.000 μέτρα!

Εκτός, λοιπόν, από τον σκηνοθέτη Τζέιμς Κάμερον, σχέδια για αποστολές στην Τάφρο Μαριάνα έχει ο μεγιστάνας της Virgin Ρίτσαρντ Μπράνσον, o oποίος αναπτύσσει το βαθυσκάφος Deep Flight Challenger, καθώς και ο Έρικ Σμιντ της Google, ο οποίος χρηματοδοτεί την ανάπτυξη διαφορετικού βαθυσκάφος από την εταιρεία DOER Marine.

Τόσο ο Κάμερον όσο και ο Μπράνσον σχεδιάζουν να καταδυθούν στα έγκατα του ωκεανού με υπερσύγχρονα μονοθέσια βαθυσκάφη: ο πρώτος με το «Deep Challenger», αξίας 8 εκατ. δολ., και ο δεύτερος με το «Deepflight Challenger», το οποίο κόστισε περίπου 17 εκατ. δολ. και υπολογίζεται πως μπορεί να φτάσει στον πάτο του ωκεανού σε περίπου 2,5 ώρες.

Όσο για τον νικητή, σύμφωνα με δημοσίευμα της Daily Telegraph, αυτός πιθανότατα θα είναι ο σκηνοθέτης του «Τιτανικού», ο οποίος προγραμματίζει να πραγματοποιήσει τη μεγάλη βουτιά μέσα στις επόμενες εβδομάδες.

Εάν τα καταφέρει τελικά, θα είναι ο πρώτος άνθρωπος που θα «αγγίξει» τον πάτο της Τάφρου των Μαριανών έπειτα από 52 ολόκληρα χρόνια, οπότε πραγματοποιήθηκε εκεί η πρώτη και τελευταία επανδρωμένη αποστολή.



Γωγώ Κυριαζή