Ο σεισμός των 8,9 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ και το τσουνάμι που ακολούθησε συγκλόνισαν την Ιαπωνία, κόστισαν χιλιάδες ζωές και άλλαξαν πολλά δεδομένα, κυρίως όσον αφορά στην ασφάλεια των πυρηνικών εργοστασίων παγκοσμίως. Επιπλέον, έφερε στην επιφάνεια στοιχεία της ιαπωνικής κουλτούρας, τα οποία ακόμη και στις δύσκολες στιγμές δεν εγκαταλείπουν τους Ιάπωνες.

Ήταν, ακριβώς πριν έναν χρόνο, στις 11 Μαρτίου 2011, όταν ισχυρός σεισμός 8,9 Ρίχτερ έπληξε τη βορειοανατολική Ιαπωνία. Παρόλο, που η σεισμική δόνηση, ήταν χιλιάδες φορές πιο ισχυρή από αυτή που είχε «χτυπήσει» την Αθήνα το 1999, τα κτίρια παρέμειναν στη θέση τους, χάρη στην προνοητικότητα των Ιαπώνων. Εξάλλου, οι σεισμοί αποτελούν καθημερινό φαινόμενο για τον ιαπωνικό λαό. 

Τη δραματική συνέχεια, όμως, δεν μπορούσε να τη φανταστεί κανείς. Ο σεισμός προκάλεσε τσουνάμι ύψους δεκάδων μέτρων, πλήττοντας κυρίως τις βορειοανατολικές ακτές και βυθίζοντας στο πένθος τη νησιωτική χώρα. Και σαν να μην έφτανε αυτό, το παλιρροϊκό κύμα πυροδότησε τον πυρηνικό εφιάλτη.

Οι πυρηνικοί αντιδραστήρες στην περιοχή της Φουκουσίμα, ενώ άντεξαν το «χτύπημα» του ισχυρού σεισμού, λόγω του προηγμένου σχεδιασμού τους, τα συστήματα ψύξης τους δεν μπόρεσαν να αντέξουν την τεράστια δύναμη των κυμάτων. Έτσι, τις επόμενες κιόλας ημέρες, λόγω ανόδου της θερμοκρασίας στο εσωτερικό τους, σημειώθηκαν εκρήξεις σε στους αντιδραστήρες, με αποτέλεσμα τη έκκληση ραδιενέργειας, που μόλυνε τον αέρα, το εδάφους και το νερού της ευρύτερης περιοχής. Το επόμενο διάστημα, οι εργαζόμενοι στο πυρηνικό εργοστάσιο, με κίνδυνο της ζωής τους, έδιναν μάχη με τον χρόνο, προκειμένου να αποτρέψουν την τήξη του εσωτερικού των αντιδραστήρων και ένα νέο Τσέρνομπιλ με παγκόσμιες συνέπειες. 

Έναν χρόνο, μετά τον εφιάλτη που έζησε η Ιαπωνία, τα πράγματα φαίνεται πως έχουν πάρει τον δρόμο τους. Αν και οι εικόνες από τα ΜΜΕ, τα βίντεο και οι φωτογραφίες, που έκαναν τον γύρο του κόσμου, θα μείνουν χαραγμένες για πάντα στο μυαλό των ανθρώπων, οι Ιάπωνες αμέσως μετά την καταστροφή άρχισαν να ανοικοδομούν τις πληγείσες περιοχές, σαν να θέλουν να κλείσουν όσο πιο γρήγορα αυτή τη «μαύρη» παρένθεση στην ιστορία της χώρας. Οι φωτογραφίες που τραβήχτηκαν σε διάφορες περιοχές και δείχνουν το «τότε» και το «σήμερα» είναι πραγματικά εντυπωσιακές. 

Κυρίως από το παλιρροϊκό κύμα και όχι από τον σεισμό έχασαν τη ζωή τους περίπου 15.846 άνθρωποι, ενώ 3.320 ακόμη αγνοούνται. Οι περισσότεροι δεν πρόλαβαν να ανέβουν σε κάποιο ύψωμα, για να προστατευθούν από τη μανία του, και έτσι πνίγηκαν είτε μέσα στα σπίτια τους, καταπλακωμένοι από συντρίμμια, είτε εγκλωβίστηκαν στα αυτοκίνητά τους, προσπαθώντας να διαφύγουν από τα ορμητικά νερά. Επιπλέον, στις περιοχές Μιγιάγκι, Ιουάτε και Φουκουσίμα, το καταστροφικό τσουνάμι άφησε πίσω του 240 ορφανά παιδιά. Ενώ μέχρι και σήμερα, υπάρχουν 478 σοροί, που δεν έχουν αναγνωριστεί. 

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, από το σύνολο των θυμάτων, το 56% ήταν 65 ετών και πάνω, το 53% ήταν γυναίκες, ενώ πολλά από αυτά ήταν ηλικίας κάτω των 9 ετών. Περίπου 300.000 άνθρωποι έμειναν άστεγοι και τα σωστικά συνεργεία ξόδεψαν 550.000 ώρες, αναζητώντας επιζώντες στα συντρίμμια. 

Στις περιοχές που επλήγησαν συσσωρεύτηκαν εκατομμύρια τόνοι υλικών. Εικόνες με σπίτια, πλοία και αυτοκίνητα να έχουν γίνει μια μάζα και ανάμεσά τους φωτογραφίες ή προσωπικά αντικείμενα ανθρώπων, οι οποίοι πιθανόν δεν κατάφεραν να γλιτώσουν, έκαναν τον γύρο του κόσμου. 

Η ισχυρότατη σεισμική δόνηση της 11ης Μαρτίου 2011, άλλαξε σημαντικά το ανάγλυφο του βυθού, κοντά στο επίκεντρο του εγκέλαδου. Συγκεκριμένα, ο βυθός μετακινήθηκε περίπου 24 μέτρα ανατολικά-νοτιοανατολικά και υψώθηκε κατά 3 μέτρα. 

Εκτός από τις ανθρώπινες απώλειες, η φυσική αυτή καταστροφή κόστισε δισεκατομμύρια δολάρια στην ιαπωνική οικονομία, αφού ολόκληρα χωριά και πόλεις έπρεπε να χτιστούν από την αρχή. Ακόμη, έπληξε και τον κλάδο του τουρισμού, αφού παρατηρήθηκε τεράστια μείωση στην προσέλευση τουριστών στη χώρα. 

Όσον αφορά το πολιτικό τοπίο της χώρας, δεν θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστο. Ο μέχρι τότε πρωθυπουργός της χώρας, Ναότο Καν, σε μια κίνηση ευθιξίας, παραιτήθηκε από την ηγεσία του κυβερνώντος κόμματος, καθώς επικρίθηκε πολύ για την αναποτελεσματική διαχείριση της χειρότερης πυρηνικής κρίσης των τελευταίων 25 χρόνων.

Τα δραματικά γεγονότα, που παρακολουθούσαμε επί ημέρες, έθεσαν ερωτήματα σχετικά με την ασφάλεια των πυρηνικών εργοστασίων ανά τον κόσμο. Για αρκετούς μήνες μετά, η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας πραγματοποιούσε τεστ αντοχής σε πυρηνικούς αντιδραστήρες της Ιαπωνίας αλλά και άλλων χωρών, προκειμένου να ελέγξει κατά πόσο οι πυρηνικοί σταθμοί είναι σε θέση να αντέξουν αντίστοιχες καταστάσεις, όπως σεισμούς και  τσουνάμι. Μετά την έκκληση σημαντικών ποσοτήτων ραδιενέργειας από τους πυρηνικούς αντιδραστήρες της Φουκουσίμα, η κυβέρνηση «πάγωσε» το πυρηνικό της πρόγραμμα, ενώ ακόμη και σήμερα, πραγματοποιούνται έλεγχοι σε προϊόντα, τα οποία εξάγονται από την Ιαπωνία, και κυρίως από τις βορειοανατολικές ακτές. 


Ντία Μούλου