Συνεχίζεται για τέταρτη ημέρα το σκληρό «διπλωματικό πόκερ» που εκτυλίσσεται από την Παρασκευή όταν και οι συριακές στρατιωτικές δυνάμεις κατέρριψαν το τουρκικό μαχητικό αεροσκάφος Φάντομ-4.
Πυρετός διαβουλεύσεων

Ενώ λοιπόν στο «παρά πέντε» αποφεύχθηκε τη Δευτέρα και νέα κατάρριψη σκάφους της τουρκικής πολεμικής αεροπορίας από τους Σύρους, ο «διπλωματικός πυρετός» εντείνεται, καθώς απόψε θα συνεδριάσει η τουρκική Εθνοσυνέλευση ώστε να συζητηθεί εκτενώς το ζήτημα. Πάντως νωρίτερα σήμερα διασκέφτηκαν οι Υπουργοί Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Λουξεμβούργο και αύριο θα συγκληθεί, έπειτα από αίτημα της Τουρκίας βάσει του Άρθρου 4 του καταστατικού του ΝΑΤΟ, η διαδικασία διαβούλευσης μεταξύ των συμμάχων, με σκοπό ν’ αποφασιστούν στο επίπεδο αυτό πλέον οι περαιτέρω ενέργειες απέναντι στη Συρία.

Πόλεμος ανακοινώσεων

Αν και ακόμη τηρούν αναγνωριστική στάση στο πρακτικό επίπεδο, σ’ εκείνο των δηλώσεων, Τουρκία και Συρία «θερμαίνουν» το κλίμα. Αφού ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας υποστήριξε ότι η Συρία κατέρριψε το αεροσκάφος στο διεθνή εναέριο χώρο, αδικαιολόγητα και δίχως να τηρηθούν όλα τα ενδιάμεσα στάδια που προβλέπονται από τη διεθνή πρακτική σε ανάλογα γεγονότα, τόνισε ότι η Άγκυρα, που έχει διαμηνύσει ότι θεωρεί «πολεμική ενέργεια» την εξέλιξη της Παρασκευής, θ’ απαντήσει αποφασιστικά. Παράλληλα η Τουρκία ανακοίνωσε ότι δέχθηκε νέο κύμα υψηλόβαθμων αξιωματικών της Δαμασκού και στενών συγγενών τους που κατέφυγαν στη χώρα αυτομολώντας από το συριακό στράτευμα.

Από την άλλη, σήμερα το συριακό ΥΠΕΞ δήλωσε ότι η κατάρριψη ήταν πλήρως δικαιολογημένη. Σύμφωνα με τους Σύρους αξιωματούχους, το μαχητικό καταρρίφθηκε από βολές του πυροβολικού (ακτίνα βολής όχι μεγαλύτερη του 1,2 χιλιομέτρων) και όχι από πυρά εδάφους-αέρος, γεγονός που καταδεικνύει ότι το Φάντομ-4 πετούσε σε χαμηλό έδαφος εντός της εδαφικής επικράτειας που ελέγχεται από τη Δαμασκό. Πηγές του ΥΠΕΞ επέμειναν στην καλή θέληση που επέδειξε το καθεστώς Άσαντ, συνδράμοντας πλήρως τις διεργασίες εντοπισμού του αεροσκάφους, παρότι, όπως δηλώνουν, εδώ και 15 μήνες οι σχέσεις των δύο χωρών βρίσκονται στο ναδίρ.

Επιφυλακτική η διεθνής κοινότητα

Μέχρι και τώρα πάντως, παρά τις λεκτικές αντεγκλήσεις των άμεσα εμπλεκομένων μερών, φαίνεται να πρυτανεύουν οι διεθνείς φωνές που καλούν σε κατευνασμό.

Σε αυτό το κλίμα κινήθηκαν και οι σημερινές δηλώσεις του εκπροσώπου του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών, ο οποίος τόνισε ότι το Πεκίνο παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και συνιστά ψυχραιμία. Λίγο αργότερα ο Ολλανδός υπουργός Εξωτερικών, εξερχόμενος της συνδιάσκεψης με τους ομολόγους του στην Ε.Ε., τόνισε την ανάγκη να ασκηθούν πολυμερείς πιέσεις προς τη Δαμασκό και το καθεστώς Άσαντ, εν τούτοις φάνηκε πλήρως απρόθυμος να συζητήσει ενδεχόμενο στρατιωτικών σεναρίων, παραπέμποντας στις νατοϊκές διεργασίες ως προς αυτό το ζήτημα.

Ακόμα και η πιο αιχμηρή στάση, εκείνη της αμερικανίδας υπουργού Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον, η οποία, αφού στηλίτευσε με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο τη συριακή ενέργεια, προετοίμασε «για την ακόμη πιο στενή συνεργασία με την Τουρκία με σκοπό την επίτευξης της αλλαγής στην πολύπαθη Συρία», ακολουθήθηκε από μετρημένες δηλώσεις του Λίο Πανέτα, του υπουργού Άμυνας των ΗΠΑ.

Ο Αμερικανός υπουργός, σε ερωτήσεις σχετικά με την πιθανότητα ανάληψης στρατιωτικής δράσης σύμφωνα με το Άρθρο 5 του καταστατικού χάρτη του ΝΑΤΟ, αφενός σημείωσε ότι όποια απόφαση και να λαμβανόταν για πολεμικές επιχειρήσεις, θα έπρεπε οπωσδήποτε να συγκέντρωνε τη ρητή αποδοχή της διεθνούς κοινότητας, αφετέρου ξεκαθάρισε ότι το περιστατικό της Παρασκευής μάλλον ούτε οριακά δε θα μπορούσε να εκληφθεί ως «επίθεση» της Δαμασκού κατά της Τουρκίας.

Αναμένονται κρίσιμες αποφάσεις

Η πλειονότητα των διεθνών δρώντων, και με δεδομένη την άρνηση Ρωσίας (η οποία συμμερίζεται τη συριακή εκδοχή για το γεγονός) και Κίνας να συναποφασίσουν κυρώσεις μέσω του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, αλλά και λαμβάνοντας υπόψη τον ήδη έκρυθμο χαρακτήρα της κατάστασης στην ευρύτερη περιοχή, προσανατολίζονται σε σκληρές μα όχι πολεμικές ενέργειες κατά του Μπασάρ αλ Άσαντ. Από την άλλη πλευρά βέβαια υφίστανται και όσοι θεωρούν πως έχει έρθει η ώρα γι’ αλλαγή καθεστώτος στη χώρα που χει εξελιχθεί στο κράτος-παρία της Μέσης Ανατολής.

Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι από τη σύσταση της Συμμαχίας, το Άρθρο 5, που αναγνωρίζει την επίθεση σ’ ένα μέλος του ΝΑΤΟ ως επίθεση σ’ όλα τα κράτη που μετέχουν σ’ αυτό και νομιμοποιεί την πολεμική απάντηση εκ μέρους της Συμμαχίας, έχει ενεργοποιηθεί μόνο μία φορά έως σήμερα. Αιτία; Τα τρομοκρατικά χτυπήματα της 11ης Σεπτεμβρίου.

Παναγιώτης Σκευοφύλακας