Το να είναι κάποιος κάτοικος του Αφγανιστάν είναι μία από τις μεγαλύτερες ατυχίες στον κόσμο, αφού η βία βασιλεύει και ο θάνατος μπορεί να παραμονεύει ανά πάσα ώρα και στιγμή. Υπάρχει κάτι χειρότερο; Φυσικά. Το να είναι γυναίκα στο Αφγανιστάν. Ιστορίες που προκαλούν σε πολλές περιπτώσεις -τουλάχιστον- αποτροπιασμό βλέπουν το φως της δημοσιότητας σοκάροντας τη διαφορετική κουλτούρα της Δύσης. Οι γυναίκες στη μαρτυρική αυτή χώρα δεν θεωρούνται ίσες με τους άνδρες, ενώ συχνά εις βάρος τους σημειώνονται αποτρόπαιες πράξεις (ακρωτηριασμοί, λιθοβολισμοί και ξυλοδαρμοί μέχρι θανάτου) στο όνομα της τιμής, της υπερσυντηρητικής παράδοσης και μιας σχιζοφρενούς τιμωρητικής νοοτροπίας, που ακρωτηριάζει -κυριολεκτικά και μεταφορικά- κάθε έννοια ανθρώπινου δικαιώματος.   

Η περίπτωση της γυναίκας που, κατηγορούμενη για μοιχεία, εκτελέστηκε εν ψυχρώ με εννιά σφαίρες έκοψε την ανάσα της παγκόσμιας κοινής γνώμης. Όμως αποτελεί σταγόνα στον ωκεανό, μπροστά σε απίστευτες περιπτώσεις καθημερινών, τραγικών περιστατικών.



Ακόμα και η καθημερινή ζωή των γυναικών στην ασιατική χώρα είναι μια κόλαση.  
Το 2010 η παγκόσμια κοινή γνώμη είχε σοκαριστεί με την εικόνα της 18χρονης Αϊσά, η οποία ήταν εξώφυλλο στο περιοδικό TIME, με ακρωτηριασμένη μύτη. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι Ταλιμπάν έκοψαν την μύτη και τα αυτιά της κοπέλας, όταν εκείνη το έσκασε από το σπίτι του συζύγου της.  

Η γυναίκα ως ιδιοκτησία  

Η αφγανική κοινωνία είναι πατριαρχική όπου πιστεύεται ότι οι άνδρες έχουν δικαίωμα να παίρνουν αποφάσεις για τις γυναίκες, συμπεριλαμβανομένων των δεσμών και των συζύγων. Παράλληλα, ένας άνδρας μπορεί να πάρει διαζύγιο δίχως τη συγκατάθεση της γυναίκας. Για το αντίθετο, ούτε λόγος.  

Οι κόρες παντρεύονται καθ' υπόδειξη του πατέρα, ο οποίος επιλέγει τον σύζυγο, συνήθως για οικονομικούς ή και πολιτικούς λόγους. Πολλές φορές, μάλιστα, οι γυναίκες είναι αρραβωνιασμένες ακόμα και πριν από τη γέννησή τους! Σε πολλές περιπτώσεις πολλές μικρές σε ηλικία γυναίκες παντρεύονται κατά πολύ μεγαλύτερους, εύπορους συζύγους, ενώ μερικές οικογένειες πωλούν τις θυγατέρες τους, παίρνοντας ως αντάλλαγμα... φαγητό.  

Μετά το συμβόλαιο του γάμου που «υπογράφουν» οι δύο οικογένειες, η νύφη απαγορεύεται να παντρευτεί άλλον άνδρα στη ζωή της. Εάν η γυναίκα πεθάνει πριν από το γάμο, η οικογένειά της είναι υποχρεωμένη να «δώσει» την αδελφή της ή να βρει κάποια άλλη «αντικαταστάτρια». Σε άλλες περιπτώσεις ο γαμπρός υποχρεώνεται να πληρώσει κάποιο αντίτιμο για τη νύφη.  

Από τη στιγμή που παντρεύεται κάποια κοπέλα, περνάει στον έλεγχο της οικογένειας του γαμπρού και κυρίως της πεθεράς της, η οποία αποφασίζει, εάν η νύφη είναι έγκυος, για το αν θα πάει στο νοσοκομείο ή όχι.  

Εάν μία γυναίκα ζητήσει διαζύγιο, θα πρέπει να έχει τη συγκατάθεση του συζύγου της και μάρτυρες που να είναι διατεθειμένοι να πιστοποιήσουν την ανδρική έγκριση. Το 2009 ένας νόμος έδινε το δικαίωμα στους άνδρες να στερούν την τροφή από τις γυναίκες τους αν αυτές αρνηθούν να έρθουν σε σεξουαλική επαφή μαζί τους. Σημειώνεται ότι ο νόμος επιτρέπει σε ένα βιαστή να αποφύγει κάθε δίωξη εάν καταβάλει το «χρήμα του αίματος» στη γυναίκα που υπέστη το βιασμό.  


Οι εκπρόσωποι του ασθενούς φύλου υποχρεούνται να φορούν μπούρκα σε όλους τους δημόσιους χώρους. Καλύπτει όλο το σώμα και έχει μόνο ένα άνοιγμα στο ύψος των ματιών. Πολλές φορές οι Αφγανές δυσκολεύονται να πάρουν ανάσα, ενώ και σε συνθήκες ζέστης, η θερμότητα που αναπτύσσεται στο εσωτερικό του ενδύματος είναι αφόρητη.  

Η ανύπαρκτη χειραφέτηση και οι αχτίδες φωτός  
Στον τομέα της εκπαίδευσης, οι γυναίκες είναι κυριολεκτικά ασθενές φύλο. Μόλις το 15% των γυναικών μπορεί να γράφει και να διαβάζει, αλλά ευτυχώς, τα τελευταία χρόνια η κατάσταση αυτή εμφανίζει βελτίωση. Φυσικά, οι γυναίκες πρέπει να ζητήσουν την άδεια του συζύγου τους για να εργασθούν.   

Η RAWA, η Επαναστατική Ενωση των Γυναικών του Αφγανιστάν, ιδρύθηκε στην Καμπούλ, Αφγανιστάν, το 1977 ως ανεξάρτητη κοινωνικοπολιτική οργάνωση των αφγανών γυναικών που αγωνίζονταν για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την κοινωνική δικαιοσύνη στο Αφγανιστάν.

Τα ιδρυτικά μέλη ήταν ένας αριθμός αφγανών διανοουμένων υπό την καθοδήγηση της Μέενα, η οποία δολοφονήθηκε το 1987 στο Πακιστάν, από αφγανούς πράκτορες της τότε KGB, σε συνεργασία με τις συμμορίες φονταμενταλιστών του Γκουλμπουντίν Χεκματυάρ. Σκοπός της RAWA ήταν να προωθήσει «τη συμμετοχή ενός όλο και μεγαλύτερου αριθμού αφγανών γυναικών στα κοινωνικοπολιτικά δρώμενα, αποβλέποντας στην αναγνώριση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων για τις γυναίκες και συμβάλλοντας στον αγώνα για την εγκαθίδρυση λαϊκής, δημοκρατικής κυβέρνησης στο Αφγανιστάν».  

 Τα πράγματα μπορεί να έχουν βελτιωθεί κάπως τα τελευταία χρόνια με αρκετές γυναίκες να δραστηριοποιούνται σε πολιτικές θέσεις, στον στρατό ή ακόμα και στον επιχειρηματικό τομέα, όμως η ισότητα και ο σεβασμός είναι ακόμα πάρα πολύ μακριά....    

Βαγγέλης Βιτζηλαίος