Η αλήθεια είναι ότι η δημόσια κινητοποίηση, ο ακτιβισμός στο πλαίσιο της κοινωνικής διεκδίκησης ή ακόμη πιο πρακτικά, η κάθοδος στο δρόμο για την εκδήλωση της αντίδρασης και της διαμαρτυρίας, συνιστούν ούτως ή άλλως μορφές έκθεσης απέναντι στην όποια εξουσία. Εν τούτοις, για ένα γυναικείο ουκρανικό κίνημα, η έκθεση αυτή έχει έναν πιο κυριολεκτικό χαρακτήρα, καθώς τα μέλη του διαδηλώνουν, συγκρουόμενα με την αστυνομία, γυμνά!

Γυμνόστηθη μάχη

Σε μία εποχή που τα κάθε λογής κοινωνικά κινήματα επιχειρούν να εφεύρουν μεθόδους που θα ανανεώσουν τη δράση τους, με σκοπό να προσελκύσουν νέα μέλη  αλλά και να κινήσουν το δημόσιο ενδιαφέρον, η ουκρανική οργάνωση των, συνήθως γυμνόστηθων, Femen όχι μόνο ερεθίζει την κοινή γνώμη, μα αποκτά και τόση δημοφιλία που… αποφάσισε να συγκροτήσει κέντρο εκπαίδευσης στο Παρίσι.

Οι Femen συστάθηκαν ως γυναικείο φεμινισιτκό κίνημα το 2008 από ουκρανές φοιτήτριες μεταξύ 18 και 20 ετών, που ζούσαν στο Κίεβο. Σκοπός τους ήταν η φεμινιστικά οριοθετημένη κινητοποίηση προς αντίδραση σε ποικίλες εκδοχές του σεξισμού, καθώς και η ανάπτυξη δράσης σχετικά με τοπικά ή διεθνή ζητήματα που απαιτούν την κοινωνική εγρήγορση.

Μαχόμενες πρώτιστα για τα δικαιώματα των ουκρανών γυναικών, τα οποία πλήττονται τόσο από την καταπίεση που ασκούν, σύμφωνα με τις Femen, οι θρησκευτικοί θεσμοί ή και πρακτικές όπως ο «σεξοτουρισμός», οι συμμετέχουσες στο κίνημα, συχνά – πυκνά δίνουν μάχη σώμα με σώμα με τις αστυνομικές δυνάμεις στην πατρίδα τους, αν και όχι μόνο.

Έχοντας ήδη περάσει τα ουκρανικά σύνορα, αποσκοπούν να αποκτήσουν πλήρη παρουσία, μέσω παραρτημάτων, στη Ρώμη, τη Ζυρίχη, το Τελ Αβίβ, τα Ρίο κ.ά, ενώ ήδη δημιούργησαν κέντρο διεθνούς εκπαίδευσης στο Παρίσι, κατόπιν πρόσκλησης γαλλίδων φεμινιστριών.

Η… γιάφκα των Παρισίων

Έτσι λοιπόν, όπως σημειώνει ο βρετανικός Guardian, σ’ ένα χαοτικό και καταρρέον διαμέρισμα του Lavoir Moderne Parisien, πρώην δημόσιου πλυσταριού της γαλλικής πρωτεύουσας, στα όρια μίας κακόφημης περιοχής του βόρειου Παρισιού, της Goutte d'Or, στεγάζεται το κέντρο στο οποίο θα εκπαιδεύεται η… Διεθνής των Γυμνόστηθων Φεμινιστικών Ταξιαρχιών.

Στις επίμονες ερωτήσεις δημοσιογράφων που θέλησαν τις προάλλες να γνωρίσουν τις Femen στη γαλλική πρωτεύουσα, η Inna Shevchenko σημείωσε πως παρότι η ορολογία του κινήματος βασίζεται στις λέξεις «εχθρός», «τρομοκρατία», «πόλεμος» κ.ο.κ., επιδίωξη των γυναικών αυτών δεν είναι άλλη από τη διεξαγωγή ενός «ειρηνικού πολέμου, υπέρ των δικαιωμάτων».

«Μάλιστα», ανέφερε, σύμφωνα με τον Guardian, η Inna, «εκθέτουμε το γυμνό μας σώμα για να δείξουμε ότι δεν έχουμε κάτι άλλο πλην αυτού… Είναι ισχυρή η μάχη απέναντι στον ανδροκρατούμενο κόσμο και χρειάζεται να προκαλέσουμε».

Το γυμνό ως ιδεολογικό διακύβευμα

Σύμφωνα με την Alexandra Shevchenko, μία εκ των πρωτεργατριών των Femen, παρότι η γυμνόστηθη διαμαρτυρία εγείρει ιδεολογικές ενστάσεις, ιδίως για μία φεμινιστική οργάνωση (βλ. «βιομηχανία» του γυμνού γυναικείου σώματος, πορνογραφία, αναπαραγωγή φαλλοκρατικών προτύπων, παραβίαση της ιδιωτικότητας π.χ. στην πρόσφατη περίπτωση της Kate Middleton κ.ά), ως μέσο κινητοποιεί άμεσα και με ένταση το ενδιαφέρον. «Δεν μου ήταν εύκολο να σταθώ στη μέση του δρόμου και να γδυθώ… όμως ήξερα ότι μαζί με το σώμα μου, ο κόσμος θα ασχολούνταν και με το μήνυμά μου», υποστήριξε η Alexandra, όπως καταγράφει η βρετανική έκδοση.

Με μοτό όπως «η γυμνότητα είναι ελευθερία», οι Femen φιλοδοξούν να εκπαιδεύσουν, φυσικά και ιδεολογικά, τα νέα  μέλη της οργάνωσης.  Ορμώμενες από τον κλασικό φεμινισμό, αλλά προτάσσοντας τον ακτιβισμό έναντι μίας πιο διαννοουμενιστικής προσέγγισης και στάσης, υποστηρίζουν ότι κάποτε κερδίθηκε το δικαίωμα των γυναικών στο να φορούν τζην και φούστες. Πλέον δίνεται και πάλι μία μάχη γύρω από την ενδυμασία ή την έλλειψή της, αλλά πάντα με επίκεντρο το δικαίωμα των γυναικών στα δικαιώματά τους.

Νυν υπέρ πάντων ο  αγών

Όπως παρατηρεί η Kim Willsher του Guardian, την ώρα της συνένετευξης με τις Femen, στο δρόμο τρεις όμορφες κοπέλες της οργάνωσης διαδήλωναν με «Femen τρόπο», έξω από ένα παρακείμενο ισλαμικό τέμενος. Κρατούσαν πλακάτ που έγραφαν, «καλύτερα γυμνή παρά με μπούργκα»…

Παναγιώτης Σκευοφύλακας