Ο κόσμος και η κάθε κοινωνία ξεχωριστά οικοδομήθηκαν πάνω στις ανισότητες, με αποτέλεσμα περίπου ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι σε όλον τον κόσμο να πλήττονται από την πείνα ή τον υποσιτισμό. Τι γίνεται όμως όταν η παραγωγή σιτηρών αυξάνεται; Είναι ικανή να ανατρέψει αυτό το κλίμα και να προσφέρει τροφή σε μια ικανοποιητική μερίδα του παγκόσμιου πληθυσμού;
Πριν λίγες ημέρες, η Διεθνής Οργάνωση Τροφίμων και Γεωργίας (FAO), καθώς και το υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ, προέβλεψαν σοδειές-ρεκόρ στην παγκόσμια παραγωγή σιτηρών για το 2013, λόγω της ενίσχυσης των καλλιεργειών στη Ρωσία, γεγονός που θα αύξανε τα αποθέματα και θα μείωνε περαιτέρω την τιμή του σίτου. Οι κλιματικές αλλαγές, όμως, επηρεάζουν σε πολύ μεγάλο βαθμό τις καλλιέργειες και η ξηρασία που έπληξε αρκετές χώρες στάθηκε εμπόδιο στις αποδοτικές και μεγάλες σοδειές.

Ωστόσο, οι πρόσφατες βροχοπτώσεις ενίσχυσαν τις προβλέψεις για τις σοδειές στις ΗΠΑ, με τις τιμές των παραγωγών να βρίσκονται από τον Ιούνιο στα χαμηλότερα επίπεδα και την τιμή του αραβοσίτου να καταγράφει τη μεγαλύτερη μείωση τους τελευταίους μήνες.

Ειδικότερα, ο FAO αναμένει τις σοδειές παγκοσμίως να ανέλθουν στα 690 εκατ. τόνους και στην Ευρώπη στα 138 εκατ. τόνους από 132 εκατ. τόνους πέρυσι. Από τις χώρες με τις μεγαλύτερες παραγωγές, ο FAO προβλέπει ότι οι ΗΠΑ και η Ινδία θα εξακολουθήσουν να έχουν μειωμένες σοδειές, λόγω της παρατεταμένης ξηρασίας, με την ανάκαμψη των καλλιεργειών να πραγματοποιείται με αργούς ρυθμούς.

«Έτσι, παρά την εκτίμηση για αύξηση της χειμερινής σποράς σιταριού κατά 1% και την πιθανότητα η εαρινή σπορά να φθάσει τουλάχιστον στα περυσινά επίπεδα ή να επεκταθεί ελαφρώς, η συνολική παραγωγή προβλέπεται να μειωθεί κατά περίπου 6% στα 58 εκ. τόνους, κάτω από το μέσο όρο των τελευταίων πέντε ετών», αναφέρει η ανακοίνωση του οργανισμού.


Σιτηρά: Καθορίζοντας τα επίπεδα της πείνας παγκοσμίως

Η παραγωγή των σιτηρών αποτελεί στοιχείο που συνδέεται  άμεσα με τα ποσοστά πείνας σε ολόκληρο τον κόσμο, αφού η διατροφή του 1/3 του πληθυσμού βασίζεται σε αυτή την απλή αλλά πολλές φορές δυσεύρετη τροφή.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του FAO για τα επίπεδα της πείνας, το 2012 870 εκατ. άνθρωποι υποσιτίζονταν και ειδικά μετά το ξέσπασμα της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης ο αριθμός αυτός άρχισε να αυξάνεται δραματικά. Το 98% των ανθρώπων που δεν λαμβάνουν επαρκή τροφή κατοικεί σε υπανάπτυκτες χώρες, ενώ η πλειοψηφία ζει στην Ασία και στις χώρες του Ειρηνικού Ωκεανού. Άλλο ανησυχητικό στοιχείο είναι πως εξαιτίας του υποσιτισμού, κάθε χρόνο εκατομμύρια παιδιά κάτω των 5 ετών πεθαίνουν.

Παρόλο όμως που οι σοδειές των σιτηρών διαχρονικά αυξάνονται και επαρκούν για να θρέψουν εκατομμύρια ανθρώπων, η πείνα δεν φαίνεται να υποχωρεί. Η φτώχεια, η αδυναμία πρόσβασης μεγάλου μέρους του πληθυσμού σε κάποιο κομμάτι γης, αλλά και η αυξημένη τιμή των τροφίμων που συνδέεται με τον έλεγχο του διεθνούς εμπορίου από συγκεκριμένα κέντρα, σε συνδυασμό με τις πολιτικές των πλούσιων κρατών που στηρίζουν οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα, είναι μερικοί από τους παράγοντες που συμβάλλουν στον υποσιτισμό.

Επίσης, οι «παίκτες» στην αγορά τροφίμων που κι αυτοί με τη σειρά τους καθορίζουν τις τιμές των σιτηρών, αγοράζοντας συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) για την παράδοση του σιταριού, του καλαμποκιού και της σόγιας, φαίνονται συγκρατημένοι λόγω της κλιματικής αλλαγής, της οικονομικής κρίσης και της κατάστασης στις χρηματοπιστωτικές αγορές, και ως εκ τούτου η αγορά των σιτηρών παύει να είναι τόσο ελκυστική γι' αυτούς.

Μέσα λοιπόν σε όλο αυτό το αρνητικό κλίμα των ανισοτήτων και της οικονομικής κρίσης, ο FAO εμφανίζεται αισιόδοξος, ενώ οι συνεχώς βελτιούμενες και εναλλακτικές καλλιέργειες αφήνουν ένα «παραθυράκι» αισιοδοξίας για τους λιγότερο ευνοημένους στην παγκόσμια κοινότητα. Είναι όμως αρκετές οι προβλέψεις αυτές για να αναδιατάξουν τον κόσμο, να εξαλείψουν τις ανισότητες και να δώσουν λύση στο πρόβλημα της πείνας;

Ντία Μούλου