Για δεκαετίες η βασιλική οικογένεια στην Ισπανία και ο Χουάν Κάρλος ήταν σύμβολα ενότητας, σε μία χώρα με πολλές εσωτερικές ιδιαιτερότητες. Το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης και κυρίως τα σκάνδαλα που αφορούν το παλάτι, φαίνεται πως έχουν ραγίσει για τα καλά το γυαλί της σχέσης του βασιλιά με τους ισπανούς πολίτες.

Ο βασιλιάς Χουάν Κάρλος ήταν εκείνος που στις 23 Φεβρουαρίου 1981 είχε παίξει κομβικό ρόλο στο να αποτραπεί στρατιωτικό πραξικόπημα στην Ισπανία που θα την έφερνε ξανά υπό αυταρχικό καθεστώς, στα πρότυπα του φρανκικού. Τριάντα δύο χρόνια μετά η εικόνα των πολιτών για τον ίδιο και για τη βασιλική οικογένεια έχει αλλάξει δραματικά.

Την ώρα που την χώρα της Ιβηρικής Χερσονήσου συγκλονίζει η ανεργία, το κύμα περικοπών και το βάθεμα της ύφεσης, με τις αποσχιστικές τάσεις κυρίως από την πλευρά της Καταλονίας να γίνονται ισχυρότερες, ο βασιλιάς της Ισπανίας εμφανίζεται ως... Καζανόβας, ενώ την ίδια ώρα ο γαμπρός του κατηγορείται για διασπάθιση δημόσιου χρήματος.

Η βιογραφία της βασίλισσας Σοφίας, που αναφέρει ότι ο σύζυγός της έχει συνευρεθεί με περισσότερες από 1.500 γυναίκες, επισημαίνοντας ότι από το 1976 κοιμούνται σε χωριστά δωμάτια, αποτέλεσε μεγάλο πλήγμα για την εικόνα του Χουάν Κάρλος. Νωρίτερα βέβαια, είχαν προηγηθεί οι διακοπές του ισπανού μονάρχη στην Μποτσουάνα, για να κυνηγήσει όχι ελέφαντες όπως ισχυρίστηκε, αλλά την 46χρονη γερμανίδα πριγκίπισσα Κορίνα τσου Σαΐν Βιτγκενστάιν! Τότε αναγκάστηκε να ζητήσει δημοσίως συγνώμη σε μια ιδιαίτερα πρωτότυπη κίνηση.

Ακόμα χειρότερα έγιναν τα πράγματα, όταν ο Ινιάκι Ουρντανγκάριν, σύζυγος της πριγκίπισσας Κριστίνα, αποκαλύφθηκε ότι χρησιμοποιούσε τις επιφανείς γνωριμίες του ως γαμπρός της βασιλικής οικογένειας για να συνάπτει συμβόλαια-μαμούθ για λογαριασμό του μη κερδοσκοπικού οργανισμού, καταφέρνοντας να φοροδιαφεύγει.

Τα γεγονότα αυτά φούντωσαν τη δυσπιστία προς το παλάτι και έβγαλαν τον Χουάν Κάρλος από το απυρόβλητο, αφού πλέον δεν είναι υπεράνω κριτικής. Τον Ιανουάριο δημοσιεύθηκε δημοσκόπηση σύμφωνα με την οποία περίπου οι μισοί Ισπανοί έδιναν «ψήφο εμπιστοσύνης» στον 75χρονο μονάρχη, που ανέβηκε στο θρόνο το 1975, δύο χρόνια μετά το θάνατο του Φρανθίθκο Φράνκο. Το ποσοστό είναι υψηλό, όμως σημείωσε κατακόρυφη πτώση σε σχέση με το προηγούμενο έτος οπότε η υποστήριξη άγγιζε το 75%. Παράλληλα σε άλλη πρόσφατη έρευνα το 57,8% των νέων 18-29 ετών επιθυμεί κοινοβουλευτική δημοκρατία και όχι συνταγματική μοναρχία.

Μία άλλη σφυγμομέτρηση, της εταιρείας Metroscopia για την εφημερίδα El Pais, κατέδειξε ότι το 88% των πολιτών θεωρεί ότι η υπόθεση  του γαμπρού του Χουαν Κάρλος ζημιώνει τη μοναρχία.

Είναι ενδεικτικά τα μηνύματα που έγραψαν πρόσφατα οι συγκεντρωμένοι διαδηλωτές σε πλακάτ και πανό έξω από το δικαστήριο της Πάλμα ντε Μαγιόρκα, όπου δικάζεται ο Ουρντανκάριν:  «Κάτω η Μοναρχία», «Το ονομάζουν Δημοκρατία αλλά δεν είναι».

Ο Χουάν Κάρλος συμβόλιζε για τους Ισπανούς την ίδια της Δημοκρατία, την οποία υπερασπίστηκε στο παρελθόν, όμως οι βαλλόμενοι από τη λιτότητα πολίτες πλέον δεν κάνουν τα «στραβά» μάτια στην ανέμελη ζωή του βασιλιά και του περιβάλλοντός του. Ακόμα δεν υπάρχει κάποιο κίνημα που να εκφράζει αμφιβολίες για τη μοναρχία. Όμως οι Ισπανοί δείχνουν να βλέπουν την πραγματικότητα πολύ διαφορετικά.


Βαγγέλης Βιτζηλαίος

(Με πληροφορίες από TIME/Spiegel)