Μπορεί η Banco Santander να αντιμετωπίζει ουκ ολίγα προβλήματα, όμως η πόλη της βόρειας Ισπανία, από την οποία προέρχεται η τράπεζα, κάνει βήματα προόδου, αποτελώντας την πρώτη «έξυπνη» πόλη, ένα πραγματικά καινοτόμο τεχνολογικό πείραμα που αποδίδει καρπούς και δείχνει το μέλλον, εμπεριέχοντας όμως και αρκετούς κινδύνους.

Δώδεκα χιλιάδες αισθητήρες εκτελούν πλήθος καθημερινών λειτουργιών, από το να προειδοποιούν τους οδηγούς για μποτιλιάρισμα, να ρυθμίζουν την υδροδότηση στα δημόσια πάρκα μέχρι και να αυξομειώνουν και τον φωτισμό τους δημόσιους χώρους.

Ο 48χρονος Λουίς Μουνιόθ είναι καθηγητής Πληροφορικής (ΙΤ) στο Πανεπιστήμιο της Καντάμπρια. Έλαβε το ποσό των 9 εκατ. ευρώ για έρευνα (τα περισσότερα από την Ε.Ε.) ώστε να δημιουργήσει μία πρωτότυπη «έξυπνη» πόλη. Τοποθέτησε πρόσφατα τους αισθητήρες μέσα στην πόλη των 180.000 κατοίκων, σε ακτίνα 6 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Οι αισθητήρες είναι κρυμμένοι σε μικρά γκρίζα κουτιά σε διάφορα σημεία, όπως τοίχους, κολώνες και κάτω από το έδαφος σε χώρους στάθμευσης.

Μέρα-νύχτα, οι αισθητήρες αυτοί μετρούν ότι μπορεί, λίγο-πολύ να μετρηθεί: Φως, πίεση, θερμοκρασία, υγρασία, ακόμα και την κίνηση αυτοκινήτων και ανθρώπων. Κάθε δύο λεπτά στέλνουν δεδομένα στο εργαστήριο του Μουνιόθ στο Πανεπιστήμιο. Κάθε λεωφορείο εκπέμπει δεδομένα για τη θέση του, την ταχύτητα και την κατεύθυνσή του, στοιχεία από το περιβάλλον στο οποίο βρίσκεται, ενώ το ίδιο κάνουν αυτοκίνητα και ταξί. Ακόμα και οι πολίτες της Σανταντέρ μπορούν εθελοντικά να το κάνουν αυτό, κατεβάζοντας μία εφαρμογή GPS για το κινητό τους.

Ο κεντρικός υπολογιστής λαμβάνει όλα τα δεδομένα. Ο υπεύθυνος του εγχειρήματος μπορεί να διαπιστώσει πού υπάρχει κυκλοφοριακή συμφόρηση, πού δεν λειτουργούν οι λαμπτήρες, πού υπάρχει ατμοσφαιρική ρύπανση, με το πάτημα ενός κουμπιού. Παράλληλα, μπορούν να υπάρχουν ρυθμίσεις για τις λάμπες, ανάλογα με την εποχή ή με τις καιρικές συνθήκες, ενώ υπάρχουν ενδείξεις για το ποιοι κάδοι απορριμμάτων χρειάζονται άδειασμα, έτσι ώστε να μην πραγματοποιούνται άσκοπα δρομολόγια των δημοτικών απορριμματοφόρων. Οι πολίτες έχουν πρόσβαση στα δεδομένα μέσω εφαρμογής στα smartphones τους (για παράδειγμα πού βρίσκεται το λεωφορείο που περιμένουν) ενώ οι τουρίστες έχουν έναν διαδικτυακό «ξεναγό» για τα αξιοθέατα και τα ιστορικά σημεία της ισπανικής πόλης.

Παράλληλα, οι δημότες μπορούν να διαμαρτυρηθούν ή να φωτογραφίσουν κάποιο πρόβλημα στην πόλη και να το στείλουν απευθείας στο δημαρχείο.

Λύση στην κρίση;

«Η πίστη των ανθρώπων σε αυτή την τεχνολογία μεγαλώνει» δηλώνει ο 42χρονος δήμαρχος Ινίγκο ντε λα Σέρνα. «Αυτό είναι το μέλλον. Είναι ο μόνος τρόπος για να αλλάξουν τα πράγματα. Κάθε πόλη πρέπει να κάνει το ίδιο. Είναι υποχρέωση, όχι επιλογή» τονίζει. «Σήμερα στην Ισπανία έχουμε πολύ υψηλή ανεργία αλλά εδώ έχουμε εταιρείες που εξειδικεύονται στις νέες τεχνολογίες, που εξελίσσονται διαρκώς. Μπορούμε να αναπτύξουμε αυτό το εγχείρημα διότι υπάρχει μία αναπτυσσόμενη αγορά με διεθνή απήχηση. Και αυτό θα οδηγήσει σε δημιουργία θέσεων εργασίας» συμπληρώνει ο δήμαρχος, ο οποίος είναι λάτρης των τεχνολογιών. Το εγχείρημα ήδη αρχίζει να αποδίδει οικονομικά. Η ισπανική πολυεθνική εταιρεία Ferrovial (με μετοχές στο αεροδρόμιο του Χίθροου στη Βρετανία) αποφάσισε να επενδύσει στην πόλη, χτίζοντας ένα κέντρο έρευνας εκεί.

Όλα υπό έλεγχο, όμως...

Το γεγονός ότι όλα μπορούν να καταγραφούν σε μια πόλη, χωρίς αμφιβολία, μπορεί να λύσει πολλά καθημερινά ζητήματα, διευκολύνοντας τις ζωές των πολιτών και των επισκεπτών της. Όμως στην προοπτική αυτή εμπεριέχεται και ένας άλλος σοβαρός κίνδυνος, που δεν είναι άλλος από τον «Μεγάλο Αδελφό». Ουσιαστικά, υπό την επίφαση της τεχνολογικής εξέλιξης και της ψηφιακής ενοποίησης των δημόσιων πτυχών της καθημερινότητας όποιος βρίσκεται στη συγκεκριμένη πόλη (ή όπου αλλού εφαρμοστεί) θα βρίσκεται υπό το άγρυπνο βλέμμα των συστημάτων.

Εάν η τεχνολογία αυτή πέσει σε λάθος χέρια ή αυτή χρησιμοποιηθεί για λάθος σκοπούς τότε ο κίνδυνος υπονόμευσης της ατομικής ελευθερίας και των ατομικών δικαιωμάτων θα κινδυνεύσει σοβαρά. Μέχρι τώρα δεν έχει εκδηλωθεί κάποια αντίδραση προς το σχέδιο της Σανταντέρ, ενώ δεν έχει πέσει θύμα βανδαλισμού κανένας αισθητήρας του Μουνιόθ. Οι οδηγοί ταξί φοβούνταν αρχικά ότι με αυτήν την καινοτομία θα δημιουργηθεί ένα σύστημα παρακολούθησης, όμως ο δήμαρχος τονίζει ότι οι αμφιβολίες αυτές αποτελούν παρελθόν, αφού έχουν δώσει τη θέση τους στην υπερηφάνεια εν μέσω οικονομικής κρίσης. Θα έχει ενδιαφέρον να δούμε τις εξελίξεις. Γιατί ακόμα είναι αρχή...

Βαγγέλης Βιτζηλαίος

(Με πληροφορίες από Spiegel/Euronews)