Οι «εμμονές» του Ερντογάν και οι προεδρικές εκλογές του 2014

Οι «εμμονές» του Ερντογάν και οι προεδρικές εκλογές του 2014

Γράφει ο Θέμης Δαγκλής

Ο Ταγίπ Ερντογάν επανήλθε την Τρίτη για δεύτερη φορά στο θέμα της «αμοιβαιότητας» ώστε να ξανανοίξει η Σχολή της Χάλκης, αυτή τη φορά με ακόμα μεγαλύτερη σφοδρότητα από την προηγούμενη. Ούτε ο ίδιος, ούτε όσοι άνοιξαν το θέμα πριν από αυτόν μας είπαν κάτι καινούργιο. Το ερώτημα που τίθεται όμως είναι γιατί τώρα, και γιατί με τέτοια ένταση…

Μια πιθανή απάντηση ίσως να βρίσκεται στην εκλογική χρονιά 2014 και στις προεδρικές εκλογές του επόμενου Αυγούστου.

Ένα, ενάμισι χρόνο πριν, όλοι θεωρούσαν δεδομένο ότι ο Ερντογάν θα έθετε υποψηφιότητα για την προεδρία, αφού προηγουμένως θα είχε αλλάξει το σύνταγμα ώστε να δώσει στο αξίωμα ισχυρές εκτελεστικές αρμοδιότητες, θεωρούσαν δηλαδή δεδομένο ότι θα επιδιώξει να παραμείνει κυβερνήτης της χώρας για άλλα 10 χρόνια. Αυτός ο σχεδιασμός δεν έχει αλλάξει, έχουν όμως αλλάξει οι συνθήκες.

Ο Ερντογάν κλονίστηκε τους τελευταίους μήνες. Τα γεγονότα στο πάρκο Γκεζί έδειξαν σε όλο τον κόσμο τον αυταρχισμό του και δίχασαν ακόμα και το κόμμα του. Στα εξωτερικά, τίποτε δεν του βγαίνει. Τον Απρίλιο ωστόσο λήγει ο χρόνος που έχει δοθεί στην επιτροπή υπό τον Μπουρχάν Κουζού για να παρουσιάσει μια συμφωνία για το νέο σύνταγμα (και φυσικά τις νέες αρμοδιότητες του προέδρου που θα εκλέγεται από το λαό). Αν αυτή δεν υπάρξει, ο Ερντογάν, που δεν έχει πλειοψηφία 2/3 για να αλλάξει το σύνταγμα από τη βουλή μπορεί να θέσει τα ζητήματα σε δημοψήφισμα.

Το πακέτο «εκδημοκρατισμού» που δεν περιείχε τίποτε για τη Χάλκη (και αποτέλεσε το έναυσμα για το νέο γύρο συζήτησης) είχε πολλές παραχωρήσεις προς τους Κούρδους, κάτι που κεμαλιστές αναλυτές στην Τουρκία συνδέουν ευθέως με την επιδίωξη του Ερντογάν να κερδίσει την υποστήριξη τους στις προωθούμενες αλλαγές.

Το «ξύλο» στην Ελλάδα για την Χάλκη πιθανόν να έχει μια αντίστοιχη εξήγηση, απευθύνεται άλλωστε σε συντηρητικούς Τούρκους ισλαμιστές που είναι εξαιρετικά καχύποπτοι απέναντι στις μη μουσουλμανικές μειονότητες της χώρας και τα δικαιώματα τους. Πιθανόν αυτούς να προσπαθεί να συσπειρώσει με τη ρητορική του (και ειδικά με τις αναφορές στα τζαμιά και την εκλογή μουφτή στη Θράκη) ο Ερντογάν. Τους χρειάζεται άλλωστε. Για πρώτη φορά στο εσωτερικό μέτωπο δεν φαντάζει παντοδύναμος και τα σχέδια του γίνονται αντικείμενο συζήτησης.

Η έναρξη της κοινοβουλευτικής περιόδου, την 1η Οκτωβρίου ήταν μια έκπληξη για την πολιτική σκηνή της Τουρκίας υπό την έννοια ότι μέσα από το κόμμα του Ερντογάν φάνηκε να αναδεικνύεται ένας δυνάμει αντίπαλος για την προεδρία. Αυτός δεν είναι άλλος, από τον νυν πρόεδρο της Τουρκίας Αμπντουλάχ Γκιούλ, ο οποίος τα άφησε ανοιχτά όλα για το μέλλον, λέγοντας ότι «αυτή είναι η τελευταία του ομιλία προς το κοινοβούλιο στη διάρκεια της θητείας του και ότι θα συνεχίσει και μετά από αυτό να «είναι στην υπηρεσία της πατρίδας του».

Ο Γκιούλ δεν είπε τίποτε άλλο, ωστόσο το τι σήμαιναν όλα αυτά φρόντισε να το αποσαφηνίσει ο ίδιος ο Ερντογάν λίγες μέρες αργότερα σε τηλεοπτική του συνέντευξη - δείχνοντας έτσι και τον εκνευρισμό που τον διακατέχει με το θέμα.

Στην πραγματικότητα εξεδήλωσε την υποψηφιότητα του για την προεδρία, λέγοντας ότι «θα αναλάβει οποιοδήποτε αξίωμα επιλέξει το κόμμα του γι’ αυτόν» και έσπευσε να διαψεύσει το σενάριο μιας πιθανής εσωκομματικής αντιπαράθεσης με τον Γκιούλ για το αξίωμα: «Δεν νομίζω ότι θα υπάρξει μια απόφαση που θα οδηγήσει στο να χωρίσουν οι δρόμοι μας. Αυτό που εννοώ είναι ότι θα υπάρξει ανάμεσα μας η απαραίτητη συνεννόηση και διαπραγμάτευση αν χρειαστεί». Απέκλεισε μάλιστα και την ανάδειξη δυο διαφορετικών απόψεων για το θέμα αυτό μέσα στο AKP.

Οι σχέσεις των δύο ανδρών κάθε άλλο παρά καλές είναι πάντως τα τελευταία χρόνια και τα γεγονότα στο πάρκο Γκεζί, όπου ο Γκιούλ ακολούθησε μια εντελώς  διαφορετική γραμμή από τον Ερντογάν τις έκαναν ακόμα χειρότερες. Ο Γκιούλ δεν έκανε κανένα σχόλιο για τις δηλώσεις Ερντογάν, κρατάει κλειστά τα χαρτιά του και πιθανότατα θα περιμένει ως τις δημοτικές εκλογές του Μαρτίου για να τα ανοίξει.

Εκεί θα φανεί, σύμφωνα με τους αναλυτές, πόσο ισχυρή είναι η θέση του Ερντογάν στην τουρκική κοινωνία. Ο Τούρκος Πρωθυπουργός το ξέρει αυτό και πιθανότατα, γι’ αυτό να αισθάνεται στριμωγμένος. Και έχει αποδείξει, ότι μπορεί να γίνεται ανεξέλεγκτος και πολύ δυσάρεστος, όταν αισθάνεται στριμωγμένος. Για όλη την Ανατολική Μεσόγειο.

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο