Σχεδόν όλα τα ουγγρικά μέσα ενημέρωσης βρίσκονται υπό το ζυγό του Ορμπάν

Σχεδόν όλα τα ουγγρικά μέσα ενημέρωσης βρίσκονται υπό το ζυγό του Ορμπάν

Η αμφιλεγόμενη μεταρρύθμιση των μέσων μαζικής ενημέρωσης στην Ουγγαρία είχε προκαλέσει το 2011 μια αντιπαράθεση ανάμεσα στον Βίκτορ Ορμπάν και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με τους δημοσιογράφους της χώρας, ο συντηρητικός πρωθυπουργός είναι σήμερα ο αναμφισβήτητος νικητής αυτής της αντιπαράθεσης.

"Η κατάσταση είναι φοβερή (...) Μας λένε ποιες φράσεις να γράψουμε και με ποια σειρά", λέει ένας εργαζόμενος σε δημόσιο μέσο ενημέρωσης, ζητώντας να μην κατονομασθεί.

"Τώρα που πλησιάζουν οι εκλογές, είναι ακόμη χειρότερα", λέει στο Γαλλικό Πρακτορείο. "Δεν μπορώ να ρωτήσω τους υπεύθυνους της αντιπολίτευσης για το προεκλογικό πρόγραμμά τους", αλλά "οφείλω να τους ρωτήσω για το πρόσφατο σκάνδαλο", την αποκάλυψη ενός μυστικού τραπεζικού λογαριασμού στην Αυστρία ενός από τους αντιπροέδρους του Σοσιαλιστικού Κόμματος.

Ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) εξέφρασε πρόσφατα την ανησυχία του για το κατά πόσον οι πολιτικές εκπομπές αντανακλούν τη διαφορετικότητα των απόψεων πριν από τις βουλευτικές εκλογές της 6ης Απριλίου.

Το συντηρητικό κόμμα Fidesz του 50χρονου Βίκτορ Ορμπάν είναι φαβορί στις δημοσκοπήσεις. Το 2010 είχε κερδίσει πλειοψηφία δύο τρίτων των εδρών, πράγμα που του έλυσε τα χέρια για να αλλάξει τους νόμους κατά το δοκούν.

Τα μέσα ενημέρωσης έγιναν οι πρώτοι στόχοι. Νέοι νόμοι υποχρέωσαν όλα τα μέσα ενημέρωσης να εγγραφούν σε κρατικά μητρώα και να παράγουν θέματα "ισορροπημένα" και "σύμφωνα με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια".

Ένα Συμβούλιο των Μέσων Ενημέρωσης (MT) ανέλαβε να τιμωρεί τις παραβάσεις. Τα πέντε μέλη του, τα οποία διορίζονται από το κοινοβούλιο, είναι όλα μέλη του Fidesz.

Μετά την εφαρμογή της μεταρρύθμισης και την αλλαγή διεύθυνσης, οι "αρχισυντάκτες στέκονταν πίσω μας για να κοιτάνε τι γράφουμε. Αν αυτό που γράφαμε δεν ανταποκρινόταν στο μήνυμα (...), υποχρεωνόμαστε να το ξαναγράψουμε", θυμάται ο Κλάρι Κόβατς, πολιτικός συντάκτης που απολύθηκε τον Ιούλιο του 2011 έπειτα από 13 χρόνια στη δημόσια τηλεόραση.

Η μεταρρύθμιση, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις αρχές του 2011, ενώ η Ουγγαρία αναλάμβανε την κυκλική προεδρία της ΕΕ, είχε προκαλέσει κατακραυγή στις Βρυξέλλες, οι οποίες πέτυχαν τελικά υποχωρήσεις από την εξουσία, κυρίως όσον αφορά την προστασία των πηγών και τους ιστότοπους στο Ίντερνετ.

Για τη Βουδαπέστη, η συζήτηση έχει κλείσει. Όμως η ΕΕ συνεχίζει να εκφράζει τις ανησυχίες της για την εφαρμογή "στην πράξη" του πλουραλισμού του Τύπου, λέει σε ηλεκτρονικό μήνυμά της προς το Γαλλικό Πρακτορείο, η αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Νέλι Κρους. Η Επιτροπή παρακολουθεί από κοντά "τις εξελίξεις στην Ουγγαρία λόγω των επικείμενων εκλογών", προσθέτει η Κρους.

Οι αρχές δυσχεραίνουν επίσης τη λειτουργία ιδιωτικών μέσων ενημέρωσης με μοχλό τις κρατικές διαφημίσεις, το μερίδιο των οποίων υπολογίζεται από 10% μέχρι 15% σε μια αγορά που συνολικά συρρικνώνεται από την ύφεση του 2008, σύμφωνα με το ανεξάρτητο ινστιτούτο παρακολούθησης των μέσων ενημέρωσης Mertek.

Οι κρατικές διαφημίσεις πηγαίνουν συστηματικά στα μέσα που πρόσκεινται στο Fidesz. Τα άλλα, όπως η εφημερίδα αναφοράς της αριστεράς "Nepszabadsag" ή ο ανεξάρτητος ραδιοσταθμός Klubradio, είναι αποκλεισμένα, σημειώνει το Mertek.

"Τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης στραγγαλίζονται οικονομικά, είναι μια μορφή λογοκρισίας", δηλώνει ο Ατίλα Μονγκ, παλιός δημοσιογράφος του δημόσιου ραδιοφώνου ο οποίος απολύθηκε επειδή το 2010 τήρησε σε ζωντανή εκπομπή ενός λεπτού σιγή για να διαμαρτυρηθεί κατά της μεταρρύθμισης.

Οι πιέσεις προκαλούν επίσης άλλη μια στρέβλωση στην ενημέρωση, την αυτολογοκρισία των δημοσιογράφων, τονίζει ο καθηγητής δημοσιογραφίας Μπάλας Βέγερ. "Είναι ένα ψυχολογικό στοιχείο, η πλειονότητα θέλει να αποφύγει τις συγκρουσεις", εξηγεί.

Ανάσα σ' αυτό το καταπιεστικό κλίμα που επικρατεί στην Ουγγαρία αποτελούν οι πολυάριθμοι ενημερωτικοί ιστότοποι, όπως οι Origo, Index ή HVG.

Ο HVG είχε αποκαλύψει πέρυσι τη λογοκλοπή στο διδακτορικό του αρχηγού του κράτους Παλ Σμιτ, ο οποίος αναγκάσθηκε να παραιτηθεί. "Δεν υπάρχει κανένα θέμα για το οποίο να μην μπορώ να γράψω", διαβεβαιώνει ο Άντρας Κόσα, δημοσιογράφος στον εν λόγω ιστότοπο.

Ωσττόσο η ανεξαρτησία τους εξαρτάται επίσης από την οικονομική σταθερότητα του ιδιοκτήτη τους, επισημαίνει ο Ατίλα Μονγκ, ο οποίος συνεργάζεται πλέον με τον ερευνητικό δημοσιογραφικό ιστότοπο Atlatszo ("διαφανής"). "Υπάρχει ένα τίμημα για τη δημοσιογραφική ακεραιότητα στην Ουγγαρία: λιγότερες διαφημιστικές εισπράξεις", εξηγεί.

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο