"Τα εγκλήματα που διαπράχτηκαν στο ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Μαουτχάουζεν δεν επιτρέπεται να ξεχαστούν", τόνισε η Αυστριακή υπουργός Εσωτερικών,Μαρία Φέκτερ, κατά την παρουσίαση των σχεδίων των επικείμενων εργασιών αναμόρφωσης των εγκαταστάσεων του μουσείου.

Η Μαρία Φέκτερ επισήμανε συγχρόνως τη μεγάλη υπευθυνότητα με την οποία η ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Αυστρίας χειρίζεται το θέμα των μνημείων στο πλαίσιο και της δημοκρατικής και πολιτικής εκπαιδευτικής τους αποστολής για τις νέες γενιές.

Στο επίκεντρο της αναμόρφωσης θα βρεθεί η πλήρως νέα συγκρότηση της μόνιμης έκθεσης στις πρώην εγκαταστάσεις του στρατοπέδου, που θα αντικαταστήσει τη μέχρι τώρα έκθεση που υπάρχει από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 και θα δίνει μία πολύ γενικότερη και πληρέστερη εικόνα της ιστορίας του τόπου του μαρτυρίου.

Η μόνιμη έκθεση, που σε μια πρώτη φάση θα ολοκληρωθεί μέχρι το 2013 και θα έχει ως θέμα τις μαζικές εξοντώσεις στο πρώην ναζιστικό στρατόπεδο -- όπου είχαν βρει μαρτυρικό θάνατο και 3.700 Έλληνες -- θα συμπληρωθεί αργότερα με τέσσερις εκθέσεις για εμβάθυνση των γεγονότων με θέματα "κρατούμενοι, δράστες, αναγκαστική εργασία και ιστορία των μνημείων", εκθέσεις που θα εγκατασταθούν σε διάφορα σημεία του χώρου του στρατοπέδου.

Μεγαλύτερες δυνατότητες ενημέρωσης του επισκέπτη-προσκυνητή των μνημειακών εγκαταστάσεων στο Μαουτχάουζεν, θα υπάρχουν στους εξωτερικούς χώρους, ενώ δεν θα είναι πλέον δυνατή η επίσκεψη, όπως μέχρι τώρα, των θαλάμων αερίων.

Για την πρώτη φάση των έργων αναμόρφωσης, που θα πραγματοποιούν με την επίβλεψη ομάδας ιστορικών και αρχαιολόγων του Πανεπιστημίου της Βιέννης οι οποίοι βλέπουν ως ιδιαίτερη πρόκληση την ένταξη της μόνιμης έκθεσης στα ιστορικά κτίρια των εγκαταστάσεων, έχει προβλεφθεί προϋπολογισμός 1,7 εκατ. ευρώ.

Κατά την παρουσίαση των σχεδίων αναμόρφωσης των εγκαταστάσεων ο επικεφαλής της ειδικής ομάδας αρχιτεκτόνων, Μάνουελ Σίχερ, εξέφρασε την ελπίδα οι νέες εκθέσεις του Μαουτχάουζεν να αγγίξουν και τις μελλοντικές γενιές που δεν θα έχουν πλέον κάποια άμεση προσωπική επαφή με την εποχή του ναζισμού είτε από συγγενείς είτε γνωστούς που την είχαν οι ίδιοι ζήσει.

Το στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Μαουτχάουζεν, έξω από το ομώνυμο χωριό 170 χιλιόμετρα δυτικά της Βιέννης, ιδρύθηκε από τους Γερμανούς ναζιστές τον Αύγουστο του 1938, αρχικά για να μεταφερθούν εκεί κρατούμενοι από το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Νταχάου και μετά από το Άουσβιτς.

Μέχρι την απελευθέρωσή του από συμμαχικά στρατεύματα στις 5 Μαΐου 1945, πάνω από 206.000 κρατούμενοι από συνολικά 40 χώρες γνώρισαν στο Μαουτχάουζεν ό,τι πιο απάνθρωπο μπορεί να συλλάβει ο ανθρώπινος νους. Για τους 122.797 από αυτούς -- ανάμεσά τους και 3.700 Έλληνες -- η απελευθέρωση ήλθε πολύ αργά· είχαν ήδη αφήσει στα κρεματόρια του Μαουτχάουζεν την τελευταία τους πνοή.

Μετά τον πόλεμο οι εγκαταστάσεις του ναζιστικού στρατοπέδου συγκέντρωσης μετατράπηκαν σε μουσείο και τόπο προσκυνήματος με μνημεία των χωρών που είχαν εκεί τα θύματά τους και κάθε χρόνο, στην επέτειο απελευθέρωσης, συρρέουν στο Μαουτχάουζεν πολλές χιλιάδες προσκυνητές από τα πέρατα της Ευρώπης, αλλά και οι ελάχιστοι επιζώντες του.

Οι φετινές τελετές μνήμης των νεκρών στο Μαουτχάουζεν θα γίνουν την Κυριακή 8 Μαΐου και στο πλαίσιό τους, ο Ελληνισμός θα τιμήσει τη μνήμη των 3.700 Ελλήνων νεκρών του Μαουτχάουζεν με τρισάγιο, κάλεσμα νεκρών, καταθέσεις στεφάνων, αλλά και με παρουσίαση του μνημειώδους έργου του Μίκη Θεοδωράκη "Μαουτχάουζεν" από το μουσικό σχήμα της Βιέννης "Οι Έλληνες".

Το "Μαουτχάουζεν" ο μουσικοσυνθέτης το μελοποίησε το 1966, σε ποίηση του πρόσφατα εκλιπόντα μεγάλου Έλληνα Ακαδημαϊκού, συγγραφέα και ποιητή Ιάκωβου Καμπανέλλη, ο οποίος υπήρξε για δυόμισι χρόνια κρατούμενος στο στρατόπεδο συγκέντρωσης κι ένας από τους ελάχιστους επιζώντες του.

Ο Μίκης Θεοδωράκης, έχοντας δίπλα του τον Ιάκωβο Καμπανέλλη, είχε παρουσιάσει για πρώτη φορά το "Μαουτχάουζεν" στον τόπο του μαρτυρίου στο Μαουτχάουζεν, τον Μάιο του 1988, σε μια ιστορική συναυλία του με την Μαρία Φαραντούρη, την Ελινόαρ Μοάβ-Βιντιάδη και την Ανατολικογερμανίδα Γκίζελα Μάι, παρουσία του τότε καγκελάριου της Αυστρίας Φραντς Βρανίτσκι και δεκάδων χιλιάδων προσκυνητών από όλη την Ευρώπη.

Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης είχε γράψει το 1965 το συγκλονιστικό μυθιστόρημα-χρονικό "Μαουτχάουζεν", που βασίζεται στις εμπειρίες του μεγάλου συγγραφέα από την τραγική ζωή στο ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης και εξόντωσης, και το οποίο έχει κυκλοφορήσει μέχρι σήμερα σε τριάντα εκδόσεις στα ελληνικά και σε δεκάδες σε ξένες γλώσσες, τελευταία ήταν πέρσι η γερμανική μετάφρασή του από την Ελληνοαυστριακή Έλενα Στρουμπάκη, η οποία απέσπασε γι' αυτό το "Βραβείο μετάφρασης 2010" του αυστριακού Υπουργείου Παιδείας και Τέχνης.