Η εύθραυστη εκεχειρία στην ανατολική Ουκρανία και η αβέβαιη επόμενη ημέρα

Η εύθραυστη εκεχειρία στην ανατολική Ουκρανία και η αβέβαιη επόμενη ημέρα

Γράφει ο Παναγιώτης Βελισσάρης - Λυμπερίδης

Έπειτα από αρκετούς μήνες πολιτικής αναταραχής στο Κίεβο που έφεραν την ανατροπή του Βίκτορ Γιανουκόβιτς και έναν αιματηρό εμφύλιο που ακολούθησε στα ανατολικά, η ξαφνική συμφωνία της περασμένης εβδομάδας μεταξύ αυτονομιστών και της κεντρικής εξουσίας γεννά ορισμένες ελπίδες για την έκβαση της κρίσης.

Η σφοδρή αντεπίθεση που εξαπέλυσαν τις τελευταίες τρεις εβδομάδες οι αντάρτες των αυτοαποκαλούμενων «Λαϊκών Δημοκρατιών του Ντονέτσκ και του Λουγκάνσκ», ώθησε σε άτακτη φυγή τα κυβερνητικά στρατεύματα. Μέχρι και το στρατηγικής σημασίας λιμάνι της Μαριούπολης έφτασε να πολιορκείται από τους αυτονομιστές, οι επιτυχίες των οποίων έφεραν σε πολύ δύσκολη θέση τον πρόεδρο της Ουκρανίας Πέτρο Ποροσένκο.

Ενδεικτικό είναι και το γεγονός ότι την Πέμπτη, όταν και ο ουκρανός πρόεδρος καλωσόριζε τις προτάσεις Πούτιν για την κατάπαυση του πυρός, τον άδειαζε ο ίδιος του ο πρωθυπουργός, ο Αρσένι Γιατσενιούκ που τις χαρακτήριζε «σχέδιο αποκατάστασης της Σοβιετικής Ένωσης».

Ορισμένοι θα μπορούσαν να αποδώσουν την διάσταση απόψεων σε σύγχυση και αμηχανία, ωστόσο η αδυναμία να εκφραστεί μία ενιαία στάση μέσα στην κυβέρνηση της χώρας σε τόσο κρίσιμη στιγμή, καταδεικνύει και τη διάσταση απόψεων που επικρατεί στο Κίεβο, για την επόμενη ημέρα στα ανατολικά.

Αυτό είναι απόλυτα φυσικό, μιας και ο Ποροσένκο επέλεξε να προχωρήσει σε αυτή την κίνηση όντας σε δυσχερέστατη διαπραγματευτικά θέση, συμφωνώντας με τους αυτονομιστές στη χειρότερη δυνατή στιγμή:

  • Όχι μόνο απώλεσε την κυριαρχία στα ανατολικά, τα εδάφη του Ντονμπάς με τις βιομηχανικές περιοχές του Ντονέτσκ και του Λουγκάνσκ- αλλά βρίσκεται αντιμέτωπος με τεράστια προβλήματα στο εσωτερικό της χώρας του.

  • Για πρώτη φορά ο απεσταλμένος του στο Μινσκ πρώην πρόεδρος Λεονίντ Κούτσμα διαπραγματευτικέ άμεσα με τους αυτονομιστές, αναγνωρίζοντας πρακτικά την υπόστασή τους. Αυτό σίγουρα είναι αρκετά μεγάλη αναντιστοιχία με τις ανακοινώσεις του Κιέβου που κάνουν λόγο για «τρομοκράτες» και «συμμορίες».

  • Το χειρότερο όμως είναι η... ίδια η συμφωνία. Και αυτό γιατί ο καθένας μπορεί να την ερμηνεύσει όπως θέλει και στο μόνο που πρακτικά συμφώνησαν οι δύο πλευρές είναι να σιγήσουν τα όπλα και να αποσυρθούν τα στρατεύματα από τα πεδία των μαχών.

Ο Ποροσένκο εξηγώντας τους όρους, μίλησε ξεκάθαρα για την μελλοντική υπόσταση που θα έχουν οι δύο επαρχίες. Έκανε λόγο για ευρεία αποκέντρωση εξουσιών και εκχώρηση σημαντικής ελευθερίας στις κυβερνήσεις των περιφερειών όσον αφορά την οικονομία, αλλά και ελεύθερη επιλογή της γλώσσας που θα μιλούν οι κάτοικοί τους.

Για πολλούς όμως η εκεχειρία απλώς δεν είναι βιώσιμη. Ακόμη και η κατάπαυση να διαρκέσει, - πράγμα το οποίο δεν φαίνεται καθώς ήδη χθες και σήμερα σημειώθηκαν αψιμαχίες στο Ντονέτσκ και τη Μαριούπολη- ένα νέο status quo δημιουργήθηκε στην περιοχή, και όλοι ετοιμάζουν το επόμενο βήμα τους, το οποίο ίσως και να μην αργήσει να έρθει.

Οι αντάρτες επιμένουν σε όλους τους τόνους πως η εκεχειρία δεν είναι παρά μία προσπάθεια για τον ουκρανικό στρατό να ανασυνταχθεί – εξάλλου μόλις πρόσφατα επανήλθε η υποχρεωτική στράτευση- ενώ το Κίεβο ήδη κάνει λόγο για παραβίαση της από τους αυτονομιστές. Οι καταγγελίες εξάλλου για ρωσική εμπλοκή στα ανατολικά συνεχίζονται με αμείωτη ένταση τόσο από την ουκρανική κυβέρνηση, όσο και από τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Με το βλέμμα στη Βαλτική

Με την κατάσταση στην Ουκρανία να είναι αβέβαιη όσο ποτέ άλλοτε, οι δυτικοί βλέπουν με τρόμο την αστάθεια να εξαπλώνεται σε όλο το μήκος των ευρωπαϊκών συνόρων της Ρωσίας με τους νεόκοπους συμμάχους του ΝΑΤΟ.

Την Παρασκευή, σημειώθηκε ένα μεθοριακό επεισόδιο μεταξύ Εσθονίας και Ρωσίας, με τις δύο πλευρές να ανταλλάσσουν κατηγορίες σχετικά με έναν εσθονό αξιωματικό ο οποίος συνελήφθη από ρωσικές δυνάμεις. 

Η αποφάσεις της προχθεσινής Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, ελήφθησαν περισσότερο με το βλέμμα στραμμένο στις χώρες της Βαλτικής – Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία – παρά στην Ουκρανία. Μπορεί μεν να υπήρξε επίσημο αίτημα ένταξης του Κιέβου στη συμμαχία, οι διαδικασίες όμως θα είναι θα είναι μακρές και χρονοβόρες.

Σε αυτό το πλαίσιο, αποφασίστηκε η επέκταση της παρουσίας των ΝΑΤΟϊκών στρατευμάτων στη Βαλτική με μία δύναμη η οποία θα έχει μόνιμη παρουσία. Ταυτόχρονα, εγκρίθηκε η δημιουργία μίας δύναμης ταχείας αντίδρασης – στο μέγεθος ταξιαρχίας- που θα αριθμεί από 3.000 έως 5.000 στρατιώτες, εξοπλισμένη με οχήματα και αεροσκάφη, η οποία θα μπορεί να μεταφερθεί οπουδήποτε παραστεί ανάγκη σε άμεσο χρονικό διάστημα.

Η κλιμάκωση της στρατιωτικής παρουσίας στα ανατολικά, αλλά και η αβέβαιη έκβαση του ουκρανικού εμφυλίου δημιουργούν πραγματικά μία πυριτιδαποθήκη στην ανατολική Ευρώπη. Και το μέλλον προδιαγράφεται δυσοίωνο.

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο