Η Σελήνη είχε ηφαιστειακή δραστηριότητα

Η Σελήνη είχε ηφαιστειακή δραστηριότητα

Είναι πράγματι το φεγγάρι κρύο και (γεωλογικά) νεκρό ή μήπως στα σωθικά τουκαίει ακόμη μια φλογίτσα; Πιθανότατα συμβαίνει το δεύτερο, καθώς λάβα κυλούσε σεμικρές ποσότητες στην επιφάνεια της Σελήνης έως πολύ πρόσφατα, πριν από περίπου18 έως 50 εκατ. χρόνια, σύμφωνα με νέες εκτιμήσεις Αμερικανών και Γερμανώνεπιστημόνων.

Η αναπάντεχη εκτίμηση ότι η Σελήνη είναι πιο «ζεστή» στο εσωτερικό της από ό,τιθεωρείτο, ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στην ηφαιστειακή ιστορία του δορυφόρου καιανατρέπει πλήρως την έως τώρα κυρίαρχη αντίληψη ότι το φεγγάρι είναι γεωλογικά«νεκρό» εδώ και τουλάχιστον ένα δισεκατομμύριο χρόνια.

Η αυξημένη θερμότητα στο εσωτερικό της Σελήνης μπορεί να οφείλεται είτε στηφυσική ραδιενέργειά της, είτε στην βαρυτική έλξη της Γης πάνω στον δορυφόρο της.Οι επιστήμονες δεν αποκλείουν μάλιστα κάποια μελλοντική ηφαιστειακή έκρηξη, αν καιόχι τις επόμενες δεκαετίες.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τη Σάρα Μπρέιντεν της Σχολής Εξερεύνησης της Γηςκαι του Διαστήματος του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Αριζόνα, που έκαναν τησχετική δημοσίευση στο περιοδικό γεωεπιστημών "Nature Geoscience", σύμφωνα μετο "Science" και το "New Scientist", εντόπισαν 70 μικρά γεωλογικάχαρακτηριστικά ηφαιστειακής προέλευσης (ομαλά, χαμηλά και στρογγυλά εξογκώματακοντά σε κομμάτια ανώμαλου εδάφους) στις σκοτεινές πεδιάδες -ή «θάλασσες» όπωςλέγονται- του δορυφόρου μας.

Οι «ανωμαλίες» αυτές έχουν διάμετρο 100 έως 5.000 μέτρων και φαίνονται πολύπιο πρόσφατες σε σχέση με το υπόλοιπο έδαφος γύρω τους. Σύμφωνα με τουςγεωλόγους, προέρχονται από εκροές βασαλτικής λάβας, που εκτινάχθηκαν από τουπέδαφος στη σεληνιακή επιφάνεια, προφανώς λόγω ηφαιστειακής δραστηριότητας.

Οι επιστήμονες μέχρι σήμερα πίστευαν ότι η Σελήνη -η οποία δημιουργήθηκε πριναπό περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια- είχε έντονη ηφαιστειακή δραστηριότητα πριναπό τρία δισεκατομμύρια χρόνια, πράγμα που διαμόρφωσε εκείνα τα γεωλογικάχαρακτηριστικά (σκούρες κηλίδες λάβας πάνω στις φωτεινότερες πεδιάδες), έτσι ώστεαπό τη Γη να φαίνεται σαν ένα πρόσωπο ανθρώπου. Αυτή η ηφαιστειακήδραστηριότητα εκτιμάτο ότι συνεχίστηκε έως πριν από ένα δισεκατομμύριο χρόνια καιμετά σταμάτησε τελείως.

 «Η ανακάλυψη άγνωστων έως τώρα γεωλογικών χαρακτηριστικών στη σεληνιακήεπιφάνεια είναι υπερβολικά συναρπαστική» δήλωσε η Σάρα Μπρέιντεν. Τα εν λόγωχαρακτηριστικά είναι πολύ μικρά για να είναι ορατά από τη Γη. Ένα από αυτά, η«Ίνα», είχε γίνει γνωστό από την αποστολή «Απόλλων 15» στη δεκαετία του '70.

Οι πιο πρόσφατες εικόνες υψηλής ανάλυσης, τις οποίες τράβηξε ο σύγχρονοςδορυφόρος Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) της NASA, που βρίσκεται από το2009 σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη, τόσο τη φωτεινή όσο και τη σκοτεινή πλευράτης, επέτρεψαν στους επιστήμονες να παρατηρήσουν πλέον καλύτερα αυτά ταγεωλογικά χαρακτηριστικά και να εκτιμήσουν τη σημασία τους. Το νέο συμπέρασμαπου φαίνεται να κερδίζει έδαφος, είναι ότι η ηφαιστειακή δραστηριότητα δενσταμάτησε ξαφνικά στο φεγγάρι πριν από ένα δισεκατομμύριο χρόνια, αλλά έσβησεσταδιακά, συνεχιζόμενη, έστω και πολύ εξασθενημένη, έως πριν από 50 εκατ. χρόνιαή και πιο πρόσφατα.

Στην «Ίνα» είναι πιθανό ότι η εκροή λάβας σταμάτησε μόλις πριν από 33 εκατ.χρόνια, ενώ σε μια άλλη ανάλογη περιοχή με την ονομασία «Σωσιγένης» (αστρονόμοςκαι μαθηματικός της ελληνιστικής εποχής) πιθανότατα κυλούσε νέα λάβα έως πριν από18 εκατ. χρόνια περίπου.

 Όμως, όπως επεσήμανε ο ερευνητής Μαρκ Ρόμπινσον, η ανακάλυψη είναι δύσκολονα «συμφιλιωθεί» με αυτό που πιστεύουν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες για τηθερμοκρασία στο εσωτερικό της Σελήνης. Ο μανδύας της (το στρώμα μεταξύ φλοιού και πυρήνα) πρέπει να παρέμεινε πολύ καυτός για μεγάλο χρονικό διάστημα, ώστε ναπαρέχει το αναγκαίο λιωμένο μάγμα για τις μικρές πρόσφατες εκρήξεις λάβας. Αντίθετα, η επικρατούσα αντίληψη είναι ότι το εσωτερικό του φεγγαριού έχει κρυώσειεδώ και πολύ καιρό. Μελλοντικές αποστολές, που θα μελετήσουν επί τόπου τασυγκεκριμένα ηφαιστειακά χαρακτηριστικά, θα φωτίσουν περισσότερο το ζήτημα.

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο