Πάνω από 10 εκατ. οι άνθρωποι χωρίς πατρίδα

Πάνω από 10 εκατ. οι άνθρωποι χωρίς πατρίδα

Τουλάχιστον δέκα εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σήμερα ως απάτριδες, καθώς δεν έχουν ούτε εθνικότητα, ούτε διαβατήριο, σύμφωνα με την υπηρεσία για τους πρόσφυγες των Ηνωμένων Εθνών.

Οι απάτριδες στερούνται την πρόσβαση στην ιατρική περίθαλψη, την εκπαίδευση, ενώ δεν απολαμβάνουν και τα πολιτικά τους δικαιώματα όπως το δικαίωμα του εκλέγειν.

Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) επιθυμεί να δώσει τέλος σε αυτό το φαινόμενο καλώντας τις χώρες να παραχωρήσουν εθνικότητα σε παιδιά χωρίς πατρίδα και ιθαγένεια σε μέλη εθνικών μειονοτήτων και αρχίζει παγκόσμια εκστρατεία με τίτλο «Ανήκω».

Στήριξη στην παγκόσμια εκστρατεία του ΟΗΕ προσέφεραν σήμερα μεταξύ άλλων ο βραβευμένος με Νόμπελ Ειρήνης αιδεσιμότατος Ντέσμοντ Τούτου και η ηθοποιός Αντζελίνα Ζολί, οι οποίοι συνυπογράφουν ανοιχτή επιστολή κάνοντας έκκληση για τη συγκέντρωση «10 εκατομμυρίων υπογραφών για να αλλάξουν 10 εκατομμύρια ζωές».

Σύμφωνα με τον ΟΗΕ χαρακτηριστικά παραδείγματα χωρών όπου συγκεντρώνονται άνθρωποι χωρίς πατρίδα είναι τα εξής: 

Μιανμάρ (πρώην Βιρμανία)

Η κοινότητα των Ροχίνγκια που κατοικεί στα δυτικά της χώρας υφίσταται διακρίσεις. Σε αντίθεση με την πλειονότητα των κατοίκων που είναι βουδιστές, εκείνοι είναι μουσουλμάνοι με καταγωγή από τη Νότια Ασία. Το 1982, η Μιανμάρ ψήφισε νόμο που τους στερεί την πρόσβαση στην ιθαγένεια. 

Πολλοί από αυτούς κατέφυγαν στο Μπανγκλαντές το 1991 και το 1992, ύστερα από κυβερνητική καταστολή. Δεκάδες χιλιάδες άλλοι εγκατέλειψαν τη χώρα έπειτα από εθνοτικές συγκρούσεις το 2012. Στη Μιανμάρ εκτιμάται ότι ζουν περίπου 800.000 με 1,33 εκατομμύρια Ροχίνγκια και 200.000 με 500.000 στο Μπανγκλαντές. Κάποιοι καταλήγουν να πωλούνται ως σκλάβοι.

Κουβέιτ

Πολλοί άνθρωποι που ανήκουν στις νομαδικές φυλές των Βεδουϊνων δεν έλαβαν την ιθαγένεια όταν η χώρα ανεξαρτητοποιήθηκε το 1961. Οι απόγονοί τους είναι γνωστοί ως «μπιντούν», το οποίο στα αραβικά σημαίνει «χωρίς» (εθνικότητα). Υπολογίζεται ότι περίπου 93.000 με 140.000 μπιντούν ζουν σήμερα στο Κουβέιτ και πολλοί άλλοι σε άλλα σημεία του κόσμου. Δεν έχουν πρόσβαση στη δωρεάν εκπαίδευση, την περίθαλψη και σε πολλούς εργασιακούς χώρους.

Ακτή Ελεφαντοστού

Στη διάρκεια του 20ου αιώνα, η Ακτή Ελεφαντοστού ενθάρρυνε εκατομμύρια μεταναστών, κυρίως από την Μπουρκίνα Φάσο, το Μαλί και την Γκάνα, να εργαστούν στις φυτείες βαμβακιού και καφέ της χώρας. Τουλάχιστον το ένα τέταρτο του πληθυσμού εκτιμάται ότι έχει καταγωγή από άλλη χώρα. Το ζήτημα του ποιός είναι αυτόχθων και ποιός όχι πυροδότησε δύο εμφυλίους πολέμους. Ο ΟΗΕ εκτιμά ότι στη χώρα ζουν 700.000 απάτριδες.

Συρία

Το 1962, πολλοί Κούρδοι στα βορειοανατολικά στερήθηκαν την ιθαγένειά τους. Η οργάνωση Human Rights Watch υποστηρίζει ότι η κίνηση αυτή εντασσόταν σε σχέδιο «εξισλαμισμού» του πληθυσμού. Πριν από τον πόλεμο στη Συρία ζούσαν περίπου 300.000 απάτριδες Κούρδοι.

Αντιδρώντας στη λαϊκή εξέγερση το 2011, ο πρόεδρος Μπασάρ αλ Άσαντ δεσμεύτηκε ότι θα παραχωρήσει υπηκοότητα σε πολλούς απάτριδες Κούρδους. Σύμφωνα με εκτίμηση του 2013, ο αριθμός των απάτριδων έχει μειωθεί σε 160.000, αλλά αυτό κατά πάσα πιθανότητα οφείλεται στο ότι πολλοί εγκατέλειψαν τη χώρα για να γλιτώσουν από τον πόλεμο. Ειδικοί, πάντως, προειδοποιούν ότι τα βρέφη που γεννιούνται από γυναίκες πρόσφυγες από τη Συρία που έχουν καταφύγει στο Λίβανο ή στην Ιορδανία κινδυνεύουν να καταλήξουν χωρίς πατρίδα.

Νεπάλ

Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι θεωρείται ότι είναι απάτριδες στο Νεπάλ παρότι δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία. Μέρος του προβλήματος οφείλεται στους νόμους που απαγορεύουν στις γυναίκες να «κληροδοτούν» την εθνικότητα στα παιδιά τους. Επίσης, υπάρχουν απάτριδες που απελάθηκαν από το Μπουτάν τη δεκαετία του 90.

Ταϊλάνδη

Περισσότεροι από 500.000 άνθρωποι είναι απάτριδες. Πολλοί από αυτούς προέρχονται από φυλές που κατοικούν στα βουνά όπως οι Γιάο, Χμονγκ και Κάρεν που κατοικούν στα ορεινά σύνορα με την Μιανμάρ και το Λάος κι έχουν δικό τους πολιτισμό και γλώσσα. Η κυβέρνηση αρνείται να τους παραχωρήσει ταυτότητα ή πρόσβαση στις κρατικές υπηρεσίες καθιστώντας τους ευάλωτους στην εμπορία ανθρώπων (trafficking).

Δομινικανή Δημοκρατία

Την τελευταία δεκαετία, η κυβέρνηση της χώρας προχώρησε σε αλλαγές στη νομοθεσία περί ιθαγένειας που αφορά κυρίως τους κατοίκους με καταγωγή από την Αϊτή οι οποίοι έχουν όμως γεννηθεί στη Δομινικανή Δημοκρατία. Έπειτα από δικαστική απόφαση του 2013, σε συνδυασμό με μεταρρυθμίσεις που προηγήθηκαν, περίπου 210.000 άνθρωποι κατέληξαν απάτριδες.

Ιράκ

Ο αριθμός των απάτριδων εκτιμάται ότι ανέρχεται σε 120.000, αλλά η κυβέρνηση τον αμφισβητεί και μέχρι που ενέσκηψε η παρούσα κρίση βρισκόταν υπό αναθεώρηση. Υπάρχουν πολλές κατηγορίες απάτριδων στη χώρα, περιλαμβανομένων των Κούρδων σιιτών της κοινότητας των Φάιλι. Το 1980, 220.000 με 300.000 Κούρδοι Φάιλι στερήθηκαν την ιθαγένεια και πολλοί υποχρεώθηκαν να περάσουν από τη μεθόριο στο Ιράν.

Εσθονία – Λετονία

Όταν διαλύθηκε η Σοβιετική Ένωση, πολλοί Ρώσοι εγκλωβίστηκαν στα νεοσυσταθέντα κράτη της Βαλτικής και χαρακτηρίστηκαν «μη πολίτες». Στην Εσθονία και στη Λετονία, οι Ρώσοι έχουν δυσκολίες απόκτησης της ιθαγένειας και συχνά πέφτουν θύματα διακρίσεων. Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ για το 2013, υπάρχουν περισσότεροι από 90.000 Ρώσοι απάτριδες στην Εσθονία και τουλάχιστον 280.000 στη Λετονία. Στη Ρωσία κατοικούν 178.000 απάτριδες.

Ευρώπη

Οι Ρομά, οι οποίοι κατάγονται από την Ινδία, είναι συγκεντρωμένοι στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη. Δεκάδες χιλιάδες από αυτούς δεν έχουν εθνικότητα. Υστερα από τον διαμελισμό της Τσεχοσλοβακίας και της Γιουγκοσλαβίας, τα διάδοχα κράτη ισχυρίστηκαν ότι οι άνθρωποι αυτοί ανήκαν κάπου αλλού. Άλλοι Ρομά στο Κόσοβο και στη Βοσνία έχουν καταλήξει απάτριδες εξαιτίας του εκτοπισμού τους από τον πόλεμο. Οικογένειες Ρομά συχνά δεν δηλώνουν τη γέννηση των παιδιών τους και δεν φέρουν τίτλους ιδιοκτησίας προτιμώντας να κληροδοτούν ανεπίσημα την περιουσία τους σε συγγενείς τους, γεγονός που καθιστά δύσκολο να αποδείξουν την καταγωγή τους.

Μαλαισία

Δεκάδες χιλιάδες παιδιά στο κρατίδιο Σαμπάχ στο Βόρνεο είναι απάτριδες. Είναι παιδιά Ινδονήσιων ή Φιλιππινέζων που έχουν μεταναστεύσει εκεί για να εργαστούν. Δεν έχουν δικαιώματα στην εκπαίδευση και στην περίθαλψη και πολλοί καταλήγουν στην παρανομία, εκμεταλλευόμενοι την παιδική εργασία.

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο