Τα γεγονότα που σημάδεψαν τον κόσμο

Τα γεγονότα που σημάδεψαν τον κόσμο

Γράφουν οι Βαγγέλης Βιτζηλαίος και Παναγιώτης Βελισσάρης-Λυμπερίδης

Το 2014 ήταν μία χρονιά ιδιαίτερα πλούσια σε διεθνείς εξελίξεις - δυστυχώς δραματικές και πολύνεκρες. Ο εμφύλιος στην Ουκρανία, η επέλαση των τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους, ο ιός Έμπολα, η νέα επίθεση κατά της Γάζας, οι πτώσεις αεροσκαφών συγκλόνισαν την υφήλιο.

Σημαντικά γεγονότα σημειώθηκαν και σε πολιτικό επίπεδο. Ευρωεκλογές, αλλαγή στην ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τον Ζαν Κλοντ Γιουνκέρ να αναλαμβάνει το τιμόνι της Κομισιόν, αλλά και δύσκολες μέρες για Φρανσουά Ολάντ και Μπαράκ Ομπάμα.

Το NP σας παρουσιάζει τα σημεία-σταθμούς της χρονιάς.

Ουκρανία: Από την πλατεία Μαϊντάν στον εμφύλιο

Στα τέλη του 2013 ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βίκτορ Γιανουκόβιτς ανατράπηκε υπό το βάρος των φιλοευρωπαϊκών διαδηλώσεων. Από εκείνη τη στιγμή όλοι γνώριζαν πως η χώρα δεν θα ήταν ποτέ η ίδια.


Οι διαδηλώσεις των ρωσόφωνων, που ξέσπασαν τον Φεβρουάριο στη Σεβαστούπολη, οδήγησαν σε απόσχιση της Κριμαίας. Πολιτοφυλακές σχηματίστηκαν, οι κάτοικοι οργάνωσαν τις δικές τους δομές και εν τέλει διοργάνωσαν τον Μάρτιο ένα δημοψήφισμα βάσει του οποίου ζήτησαν να προσαρτηθεί η περιοχή στη Ρωσία.

Η εξέλιξη αυτή λειτούργησε ως ντόμινο για ολόκληρη την ανατολική Ουκρανία. Ένας αιματηρός εμφύλιος πόλεμος, που μέχρι στιγμής έχει στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 5.000 ανθρώπους, ξέσπασε μεταξύ των αυτονομιστών και των ενόπλων δυνάμεων της χώρας.

Το αποκορύφωμα της σύγκρουσης ήρθε στα τέλη Ιουλίου. Ήταν η κατάρριψη του Boeing των αερογραμμών της Μαλαισίας, όπου και βρήκαν ακαριαίο θάνατο οι 298 επιβαίνοντες. Έξι μήνες μετά και παρά τις εκατέρωθεν καταγγελίες κανείς δεν γνωρίζει ποιος βρίσκεται πίσω από την ειδεχθή αυτή πράξη. Τον Σεπτέμβριο συμφωνήθηκε ανακωχή, με αποτέλεσμα η σύρραξη για ένα μικρό χρονικό διάστημα να κοπάσει, δίχως να λείπουν οι αψιμαχίες.

Τρόμος στον αέρα - Το μυστήριο με το εξαφανισμένο Boeing

Ένα από τα πιο τραγικά σημεία της χρονιάς ήταν και οι πτώσεις αεροσκαφών, με πιο χαρακτηριστική αυτή της εξαφάνισης της πτήσης MH370 της Malaysia Airlines στον Ινδικό Ωκεανό (;). Το Boeing 777, με 227 επιβαίνοντες χάθηκε υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες στις 8 Μαρτίου. Οι εκτεταμένες επιχειρήσεις ερευνών σε αέρα και θάλασσα ουσιαστικά δεν έδειξαν τίποτε και κανείς δεν γνωρίζει αν έπεσε στον ωκεανό ή πού μπορεί να βρίσκεται, με τις θεωρίες συνωμοσίας να οργιάζουν.

Στις 24 Ιουλίου, αεροσκάφος της Air Algerie με 166 επιβαίνοντες συνετρίβη στην έρημο του Μάλι, ενώ μία μέρα νωρίτερα, στην Ταϊβάν, αεροσκάφος της Transasia Airlines κατά τη διάρκεια αποτυχημένης αναγκαστικής προσγείωσης παρέσυρε στο θάνατο τουλάχιστον 48 άτομα. Το Boeing στην Ουκρανία συμπλήρωσε ένα παζλ τρόμου.

Η προέλαση του Ισλαμικού Κράτους

Η χρονιά που τελειώνει αποδεικνύεται έτος-ορόσημο για τον εμφύλιο στη Συρία. Η σύγκρουση άλλαξε μορφή, πήρε χαρακτηριστικά θρησκευτικού πολέμου και εξαπλώθηκε σε όλη τη Μέση Ανατολή, κυρίως λόγω του Ισλαμικού Κράτους.

Οι τζιχαντιστές επέκτειναν τη δράση τους και στο γειτονικό Ιράκ. Έχοντας μεγάλη βάση υποστηρικτών, το ΙΚ εξαπέλυσε μία σειρά από επιθέσεις και κατέκτησε πόλεις στρατηγικής σημασίας. Στα τέλη Σεπτεμβρίου έφτασε μόλις 80 χιλιόμετρα από τη Βαγδάτη.

Αποκεφαλισμοί, εκτελέσεις, απαγωγές, σκλαβοπάζαρα είναι μερικές μονάχα από τις ειδεχθείς πράξεις του ΙΚ, που πρόσφατα ανακοίνωσε την ίδρυση χαλιφάτου στις περιοχές που ελέγχει. Ταυτόχρονα, χιλιάδες ισλαμιστές, υπήκοοι ευρωπαϊκών και ασιατικών χωρών, έσπευσαν να ενταχθούν στις τάξεις του. Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους έπειτα από μήνες αμφιταλαντεύσεων αποφάσισαν τελικά να αναλάβουν στρατιωτική δράση.

Η άνοδος των ακραίων, ο Γιουνκέρ και τα νέα πρόσωπα της ΕΕ

Η φετινή χρονιά είχε μεγάλες αλλαγές και σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι ευρωεκλογές (22-25 Μαΐου) ανέδειξαν τη νέα σύνθεση του Ευρωκοινοβουλίου. Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα κατέλαβε τις περισσότερες έδρες (221) έναντι των Σοσιαλιστών και των Δημοκρατών (191), όμως επιβεβαιώθηκε η δυναμική των ευρωσκεπτικιστών που συγκρότησαν και κοινοβουλευτική ομάδα, και ιδιαίτερα των ακροδεξιών κομμάτων. Το λεπενικό Εθνικό Μέτωπο (FN) επικράτησε στη Γαλλία, το ξενοφοβικό UKIP του Νάιτζελ Φάρατζ στη Βρετανία, ενώ κερδισμένα ήταν εθνικιστικά κόμματα σε Δανία, Σουηδία, Αυστρία, Ολλανδία.

Το νέο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επικύρωσε και την αλλαγή στην ηγεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Έπειτα από ζυμώσεις μηνών, οι Ευρωπαίοι ηγέτες πρότειναν τον Ζαν Κλοντ Γιουνκέρ, ο οποίος είχε πάρει το χρίσμα από το ΕΛΚ στις αρχές Μαρτίου, στο Δουβλίνο. Εξελέγη στις 15 Ιουλίου με απόλυτη πλειοψηφία και ανέλαβε το τιμόνι την 1η Νοεμβρίου, αντικαθιστώντας τον επί μία δεκαετία πρόεδρο της Επιτροπής Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο. Η Ιταλίδα τέως υπουργός Εξωτερικών, Φεντερίκα Μογκερίνι, διαδέχθηκε την Κάθριν Άστον στη θέση της ύπατης εκπροσώπου της ΕΕ και ο τέως πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, τον Χέρμαν βαν Ρομπάι στη θέση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της ΕΕ.

Οι Ισραηλινοί ισοπέδωσαν για ακόμη μία φορά τη Λωρίδα της Γάζας

Από την αστάθεια στη Μέση Ανατολή δεν ξέφυγε ούτε το Ισραήλ. Το περασμένο καλοκαίρι ένα νέο, απίστευτης βιαιότητας κεφάλαιο γράφτηκε στη μακρόχρονη ιστορία των διενέξεων Ισραήλ- Παλαιστίνης. Το Τελ Αβίβ επέλεξε το δρόμο του πολέμου, η Χαμάς ήταν ο εχθρός και κατ’ επέκταση στόχος η Λωρίδα της Γάζας.

Ο πολύπαθος θύλακας πέρασε τραγικές στιγμές, όταν ο πρωθυπουργός Νετανιάχου, με πρόφαση την απαγωγή και δολοφονία τριών Ισραηλινών από Παλαιστινίους, πατούσε τη σκανδάλη. Οι ρουκέτες της Χαμάς και των άλλων ισλαμιστικών οργανώσεων έμοιαζαν με πυροτεχνήματα μπροστά στις βόμβες και τους πυραύλους των ισραηλινών αεροσκαφών, γεγονός που αποδεικνύεται και από τα θύματα της κάθε πλευράς: 72 νεκροί και 500 τραυματίες από τη μία και 2.143 νεκροί και 11.000 τραυματίες από την άλλη. Η «προστατευτική αιχμή» άφησε πίσω της συντρίμμια, πόνο και οργή.

Έμπολα: Ο ιός των φτωχών

Το 2014 υπήρξε δίσεκτο για τη Δυτική Αφρική. Ο αιμορραγικός πυρετός ή αλλιώς Έμπολα επανεμφανίστηκε τον Μάρτιο στα νοτιοανατολικά σύνορα της Γουινέας με τη Σιέρα Λεόνε, με αποτέλεσμα να εξαπλωθεί και στη Λιβερία μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Μία εκ των πιο φτωχών περιοχών του πλανήτη, που μαστίζεται από εμφυλίους, πραξικοπήματα και λεηλασία του φυσικού και ορυκτού της πλούτου, βρέθηκε στο επίκεντρο της επιδημίας του θανατηφόρου ιού και τα αποτελέσματα ήταν ολέθρια.

Εικόνες με εγκαταλελειμμένα πτώματα και αρρώστους στους δρόμους, στρατιώτες με τα όπλα ανά χείρας και κάτοικοι εξοργισμένοι από την ανεπάρκεια των κρατικών μηχανισμών των χωρών τους. Για πολλούς μήνες η ιατρική και οικονομική βοήθεια έφτανε στις τρεις χώρες της Δυτικής Αφρικής με το σταγονόμετρο. Το βάρος της αντιμετώπισης του ιού έπεσε στις αδύναμες υπηρεσίες του ΟΗΕ, ορισμένες ΜΚΟ καθώς και στα ανύπαρκτα συστήματα υγείας των χωρών αυτών.

Μόνο όταν η κατάσταση βγήκε εκτός ελέγχου, με αποτέλεσμα να παρουσιαστεί και ο κίνδυνος εξάπλωσης στη Δύση, η διεθνής κοινότητα αποφάσισε να δράσει. Ταυτόχρονα, όμως, ένα κύμα τρόμου ξεσηκωνόταν από πολλά ΜΜΕ και κάθε κρούσμα στις ΗΠΑ αντιμετωπίζεται περίπου ως τρομοκρατική επίθεση.

Το Βατερλό του Φρανσουά Ολάντ

Το 2014 ήταν για τον Γάλλο πρόεδρο Φρανσουά Ολάντ μία εφιαλτική χρονιά. Είναι ενδεικτικό ότι στις αρχές Ιουνίου είδε για πρώτη φορά τη δημοτικότητά του να πέφτει κάτω από το 20%. Έκτοτε μάλιστα υποχωρεί διαρκώς, αποτελώντας τον πλέον αντιδημοφιλή πρόεδρο της Γαλλίας μεταπολεμικά.

Στις αρχές του χρόνου, εξάλλου, είχε δεχθεί άλλο ένα ηχηρό χτύπημα, αφού το περιοδικό «Closer» αποκάλυψε τη σχέση του με την ηθοποιό Ζουλί Γκαγιέ. Η τέως πρώτη κυρία της Γαλλίας, Βαλερί Τριερβελέρ, πήγε στο νοσοκομείο και ο ίδιος στο... εκτελεστικό απόσπασμα των ροζ δημοσιευμάτων.

Στις δημοτικές εκλογές της 30ής Μαρτίου οι Σοσιαλιστές του Γάλλου προέδρου έχασαν τη μάχη από την Κεντροδεξιά (UMP), με τον Ολάντ να ορίζει πρωθυπουργό τον Μανουέλ Βαλς και να κάνει σαρωτικό ανασχηματισμό. Το κυβερνητικό σχήμα άντεξε μόλις λίγους μήνες, αφού στα τέλη Αυγούστου, η τράπουλα ανακατεύτηκε ξανά.

Ερντογάν, ο απόλυτος κυρίαρχος

Άκρως σημαντικές εξελίξεις σημειώθηκαν και στη γειτονική Τουρκία. Μετά την άνετη επικράτηση στις δημοτικές εκλογές στις 30 Μαρτίου, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εξελέγη πρόεδρος της χώρας από τον πρώτο γύρο, στις 10 Αυγούστου.


Παράλληλα, όρισε στις 21 του ίδιου μήνα ως διάδοχό του στην πρωθυπουργία και στην προεδρία του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚP) τον μέχρι πρότινος υπουργό Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου.

Άσχημα τα νέα, Μπαράκ Ομπάμα

Kαλή χρονιά δεν ήταν ούτε για τον Αμερικανό πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα. Η ήττα των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές της 5ης Νοεμβρίου, με τους Ρεπουμπλικάνους να αναλαμβάνουν τον έλεγχο του Κογκρέσου σηματοδότησαν δύο χρόνια δύσκολης «συγκατοίκησης».


Παράλληλα, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών είχε να αντιμετωπίσει και τα άγρια επεισόδια και τις επικρίσεις των Αφροαμερικανών προς το πρόσωπό του μετά την απαλλαγή του αστυνομικού Ντάρεν Ουίλσον στο Μιζούρι, που σκότωσε στις 9 Αυγούστου το 18χρονο Μάικ Μπράουν. Όλα αυτά, την ώρα που ο Ομπάμα δέχεται εδώ και πολλούς μήνες σφοδρή κριτική για τους χειρισμούς του στο ζήτημα της επέκτασης του Ισλαμικού Κράτους.   

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο