Τα κράτη - μέλη του ΝΑΤΟ «κουρεύουν» τους αμυντικούς προϋπολογισμούς τους

Τα κράτη - μέλη του ΝΑΤΟ «κουρεύουν» τους αμυντικούς προϋπολογισμούς τους

Όταν πριν από έξι μήνες, τον Σεπτέμβριο του 2014 οι ηγέτες του χωρών μελών του ΝΑΤΟ συναντούνταν στο Κάρντιφ της Ουαλίας ο Ουκρανικός εμφύλιος βρισκόταν στο απόγειο του.

Μία σειρά από σοβαρές προκλήσεις εμφανίστηκαν στον ορίζοντα και οι αποφάσεις –τουλάχιστον σε επίπεδο εξαγγελιών- φαινόταν ανάλογες: Ο απερχόμενος ΓΓ του Συμφώνου Άντερς Φογκ Ράσμουνσεν καλούσε τα κράτη - μέλη να σταματήσουν τις περικοπές στις αμυντικές δαπάνες, ζητώντας αντιθέτως αύξηση. Στόχος τέθηκε, οι αμυντικές δαπάνες να αποτελούν το 2% τουλάχιστον του ΑΕΠ των κρατών – μελών.

Παρά το γεγονός ότι οι σχέσεις του ΝΑΤΟ με τη Ρωσία αγγίζουν βρίσκονται στο χειρότερο σημείο των τελευταίων 25 ετών, οι περισσότερες από τις χώρες που δεσμεύτηκαν σε αυτό το στόχο προς το παρόν φαίνεται να έχουν άλλες προτεραιότητες: Σύμφωνα με έρευνα του Βρετανικού think tank European Leadership Network(ELN), επτά από τα υπό εξέταση 14 μέλη του ΝΑΤΟ, η Λετονία, η Λιθουανία, η Νορβηγία, η Λετονία, η Πολωνία, η Ολλανδία και η Ρουμανία θα αυξήσουν, τους προϋπολογισμούς για τις αμυντικές δαπάνες, οι περισσότερες εξ αυτών όμως δεν πιάσουν το στόχο. Αξίζει να σημειωθεί πως από την έρευνα εξαιρούνται οι ΗΠΑ, οι δαπάνες των οποίων αντιπροσωπεύουν το 75% των συνολικών δαπανών του Ευρωατλαντικού Συμφώνου.

Πολιτικό μήνυμα στη Μόσχα

Στο κλαμπ των χωρών που αυξάνουν τις αμυντικές δαπάνες περίοπτη θέση έχουν οι χώρες της Βαλτικής, «γείτονες» της Ρωσίας και πρώην σοβιετικές δημοκρατίες, που αποδεικνύονται οι... καλύτεροι μαθητές του ΝΑΤΟ. Η Εσθονία ήδη έχει πετύχει τον στόχο με αυξητικές τάσεις (2,05% του ΑΕΠ το 2015), ενώ Λιθουανία και Λετονία βαδίζουν προς την ίδια κατεύθυνση, με τις δαπάνες τους ωστόσο να αγγίζουν μόλις και μετά βίας το 1% του ΑΕΠ.

Πρόκειται περισσότερο για ένα πολιτικό μήνυμα προς τη Μόσχα την ώρα που όλο και περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν πως όταν και εφόσον σταθεροποιηθεί η κατάσταση στην Ουκρανία, η Ρωσία θα στραφεί προς την αποσταθεροποίηση των χωρών της Βαλτικής.

Σε αυτό το πλαίσιο οι χώρες της Βαλτικής μαζί με την Πολωνία – που αυξάνει και αυτή τις δαπάνες στην Άμυνα- έχουν ιδιαίτερη αξία για το ΝΑΤΟ, λόγω της γειτνίασης με το ρωσικό έδαφος. Πέρα από τις βάσεις που φιλοξενούν στρατεύματα και αεροσκάφη του Συμφώνου, εκεί θα σταθμεύει και η δύναμη ταχείας επέμβασης που βρίσκεται στα «σκαριά».

Αντιθέτως όλοι οι μεγάλοι «παίχτες» προχωρούν σε περικοπές. Βρετανία, Γαλλία και Γερμανία -ειδικά οι δύο πρώτες που παραδοσιακά έχουν περισσότερες δεσμεύσεις στο εξωτερικό- κατευθύνουν τους πόρους τους σε άλλους τομείς του προϋπολογισμού.

(Οι δαπάνες ανά κράτος - μέλος του ΝΑΤΟ και το ποσοστό τους επί του ΑΕΠ)

Στον «πάγο» οι αμυντικές δαπάνες στη Βρετανία

Στη Βρετανία ο προϋπολογισμός για τις ένοπλες δυνάμεις θα ανέλθει στα 48,4 δισεκατομμύρια ευρώ το 2015/2016, στο 1,88% του ΑΕΠ έναντι 2,07% το 2014, ήτοι στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 25 ετών.

Όπως υποστηρίζουν οι ερευνητές ο αμυντικός προϋπολογισμός βρίσκεται σε πορεία περαιτέρω μείωσης του. Όπως προκύπτει από πρόσφατες εκτιμήσεις, φαίνεται οι πόροι που κατευθύνονται πως την αγορά συμβατικών και πυρηνικών οπλικών συστημάτων είναι ανεπαρκείς.

Ταυτόχρονα η «σφιχτή» δημοσιονομική που ακολουθεί η κυβέρνηση, σύμφωνα με το think tank ενδεχομένως να οδηγήσει στη μείωση ή ακόμα και στην ακύρωση παραγγελίας ορισμένων αεροσκαφών και σκαφών επιφανείας που έχει παραγγείλει το υπουργείο Άμυνας.

Το δίλημμα του Ολάντ

Η Γαλλία από την πλευρά της εν μέσω περικοπών στον προϋπολογισμό της – έχει δεσμευθεί για μείωση των ελλειμμάτων κάτω από 3% του ΑΕΠ μέχρι το 2017 και μόλις προχτές πήρε παράταση δύο ετών για επίτευξη του στόχου- σκοπεύει να ξοδέψει φέτος 31,4 δισ, ποσό που αντιπροσωπεύει το 1,5% του ΑΕΠ (1,8% εάν συνυπολογιστούν οι συντάξεις).

Πρόκειται για τα ίδια ακριβώς χρήματα με πέρυσι και όπως εκτιμούν οι ερευνητές, η «δημοσιονομική κατάσταση» της χώρας δεν αφήνει να διαφανεί σε καμία περίπτωση ότι θα οριστεί μία αύξηση των αμυντικών δαπανών.

Ωστόσο το Παρίσι αντιμετωπίζει σημαντικά διλήμματα σε αυτή την κατεύθυνση:

  • Αφενός έχει δεσμεύσει μέρος των Ενόπλων Δυνάμεων του σε αποστολές στο εξωτερικό, κυρίως σε Μάλι και Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, ενώ συμμετέχει ψυχή τε και σώματι στην εκστρατεία των δυτικών χωρών κατά του Ισλαμικού Κράτους στη Συρία και το Ιράκ με το αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle και με αεροσκάφη.
  • Αφετέρου οι ανάγκες ασφαλείας έχουν αυξηθεί περαιτέρω εξ αιτίας των πρόσφατων τρομοκρατικών επιθέσεων στο Παρίσι. Ήδη η κυβέρνηση έβαλε «κούρεψε» τον στόχο για περικοπές 34000 θέσεων εργασίας στο υπουργείο Άμυνας που σχεδιαζόταν σε βάθος τετραετίας.

Ο μεγάλος συνασπισμός στη Γερμανία κάνει... τσιγκουνιές

Οι ερευνητές καταπιάνονται και με την περίπτωση της Γερμανίας, η οποία έχει αρκετές ιδιαιτερότητες. Παρότι δεσμευμένη στο ΝΑΤΟ απέχει τα τελευταία χρόνια από στρατιωτικές αποστολές στο εξωτερικό -χαρακτηριστικό παράδειγμα η αποχή από τους βομβαρδισμούς στη Λιβύη το 2011.

Παράλληλα, ενώ αποτελεί τον τρίτο μεγαλύτερο εξαγωγέα εξοπλιστικών συστημάτων στον κόσμο, ο αμυντικός προϋπολογισμός του Βερολίνου για το 2015 ορίζεται στα 32,26 δισεκατομμύρια ευρώ το 2015, ήτοι 1,09% του ΑΕΠ έναντι 1,14% το 2014 και 1,3% το 2013.

Ωστόσο το πρόβλημα με τη Γερμανία δεν είναι τόσο θέμα πόρων όσο εξοπλισμού: Ελλείψεις ανταλλακτικών και σύγχρονου εξοπλισμού είναι δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα. Ενδεικτική της κατάστασης είναι και πρόσφατη αποκάλυψη του τηλεοπτικού σταθμού ARD, όπου σε άσκηση του ΝΑΤΟ το 2013, μέλη των ενόπλων δυνάμεων χρησιμοποίησαν... σκουπόξυλα αντί πολυβόλων.

Παρά τις εκπεφρασμένες προθέσεις της γερμανικής κυβέρνησης για αύξηση των στρατιωτικών δαπανών αρχής γενομένης από το 2016, που θα συνοδευτούν την εκπόνηση ενός νέου στρατηγικού δόγματος, ακόμα είναι άγνωστο εάν πραγματικά θα αναβαθμιστούν οι δυνατότητες των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων.

Διαβάστε ολόκληρη την έρευνα (στα αγγλικά)

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο