Οδοιπορικό στην αρχαία Παλμύρα - Γιατί την καταστρέφουν οι τζιχαντιστές (Εκτενές φωτορεπορτάζ)

Οδοιπορικό στην αρχαία Παλμύρα - Γιατί την καταστρέφουν οι τζιχαντιστές (Εκτενές φωτορεπορτάζ)

Δεν έχουν τέλος οι θηριωδίες των τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους, οι οποίοι καταστρέφουν κομμάτι-κομμάτι την αρχαία Παλμύρα, προκαλώντας την παγκόσμια κατακραυγή.

Στις 23 Αυγούστου οι τζιχαντιστές κατέστρεψαν ολοσχερώς τον ναό του Βάαλ, ενώ λίγες ημέρες πριν, οι μαχητές του ISIS ανατίναξαν τρεις από τους περίφημους επιτάφιους πύργους που κοσμούν τον αρχαιολογικό χώρο της Παλμύρας.

Οι φωτογραφίες της μυθικής πόλης πριν και μετά την επέλαση των τζιχαντιστών, που με τόση μανία λεηλατούν μνημεία τεράστιας πολιτιστικής κληρονομιάς, είναι αποκαρδιωτικές.

Ωστόσο, δεν είναι η πρώτη φορά, που το Ισλαμικό Κράτος βάζει στόχο αρχαία μνημεία, καθώς έχει καταστρέψει επίσης αγάλματα, μαυσωλεία και χειρόγραφα στο Ιράκ, κυρίως στη Μοσούλη, και έχει ισοπεδώσει αρχαιολογικούς χώρους στη Χάτρα και τη Νιμρούντ.

Παλμύρα: Η Νύμφη της Ερήμου

Κατά την αρχαιότητα, η Παλμύρα υπήρξε σημαντική πόλη της κεντρικής Συρίας, κτισμένη σε μία όαση 215 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Δαμασκού και 120 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Ευφράτη, ενώ για πολλούς αιώνες ήταν σταθμός για καραβάνια που διέσχιζαν την έρημο.

Η εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου την έφερε σε επαφή με τον ελληνικό πολιτισμό, ενώ κατά τους ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους η πόλη της όασης παρουσιάζεται πλέον με το όνομα που έγινε γνωστή σε μας: Παλμύρα (Φοινικόπολις, η πόλις των Φοινίκων).

Η Παλμύρα άρχισε να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στα ιστορικά δρώμενα μετά τον 1ο π.Χ. αιώνα, όταν το εμπόριο των καραβανιών έφερε πλούτο και ευημερία στους κατοίκους της πόλης. Μπαχαρικά, πολύτιμοι λίθοι, μετάξι, αρώματα, υφάσματα, χρυσάφι και γυάλινα σκεύη έφταναν από την Κεντρική Ασία, την Ινδία και την Αραβική χερσόνησο, με τελικό προορισμό τις αγορές της Μεσογείου.

Λόγω των υψηλών φόρων που πλήρωναν τα διερχόμενα καραβάνια, αναδείχθηκε σε μια από τις πλουσιότερες πόλεις της εποχής της και απέκτησε μεγάλη πολιτική και στρατιωτική ισχύ στον χώρο της Μέσης Ανατολής. Στο απόγειό  έφτασε στις αρχές του 3ου μ.Χ. αιώνα, όταν ανεγέρθηκε μεγάλος αριθμός αξιόλογων θρησκευτικών και δημόσιων οικοδομημάτων, ενώ τη διοίκηση της ευημερούσας Παλμύρας ασκούσαν τα μέλη των σημαντικότερων οικογενειών και οι πλουσιότεροι έμποροι της πόλης, εφαρμόζοντας ένα είδος ολιγαρχικού πολιτεύματος.

Έως ότου εμφανιστούν οι τζιχαντιστές στην περιοχή, ο αρχαιολογικός χώρος της Παλμύρας ήταν ένα υπαίθριο μουσείο ιστορίας στην «καρδιά» της Συρίας.

Στα μνημεία, που σώζονταν ήταν εμφανείς αραμαϊκές, σημιτικές, ελληνικές και ρωμαϊκές επιρροές, οι οποίες αντανακλούσαν την πολυφυλετική φυσιογνωμία της πόλης. 

Λόγω της μοναδικότητας των μνημείων της, η αρχαία Παλμύρα από το 1980 συγκαταλέγεται στη λίστα μνημείων της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO, καθώς θεωρείται από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς τόπους στον κόσμο, μαζί με τη Γκίζα της Αιγύπτου και την Πέτρα της Ιορδανίας.

Η αλήθεια πίσω από τη λεηλασία

Το κέρδος είναι αυτό που οδηγεί τους τζιχαντιστές σε αυτές τις φρικαλεότητες, υποστηρίζει η γαλλολιβανέζα αρχαιολόγος Joanne Farchakh

Σε συνέντευξή της στον Independent, η αρχαιολόγος τονίζει πως οι τζιχαντιστές επιλέγουν τους στόχους τους βάσει της αξίας τους, όπως αυτή καθορίζεται από τους διεθνείς αγοραστές.

Αρχικά, αφαιρούν από κάθε μνημείο - στόχο όλα τα έργα που έχουν μεγάλη αξία: αγάλματα, ανάγλυφες παραστάσεις, ψηφιδωτά, ακόμη και ολόκληρα κομμάτια. Αφού αποσπάσουν τα έργα τέχνης, ανατινάζουν τα μνημεία, καταστρέφοντάς τα ολοσχερώς. Έτσι κρύβουν τις λεηλασίες, αφού εξαφανίζουν τα στοιχεία.

Στη συνέχεια, διοχετεύουν τα έργα τέχνης που έχουν αφαιρέσει στις διεθνείς αγορές, κυρίως μέσω Τουρκίας.

«Ήδη έργα τέχνης από την αρχαία Παλμύρα πωλούνται στο Λονδίνο» εξηγεί η Farchakh. Αρχαία αντικείμενα από το Ιράκ και τη Συρία κυκλοφορούν σε όλη την Ευρώπη, με το κέρδος για το Ισλαμικό Κράτος να είναι τεράστιο. 

Σύμφωνα με την ίδια, οι τζιχαντιστές χρησιμοποιούν τις καταστροφές και για την προπαγάνδα τους. 

«Η μέθοδός τους έχει αλλάξει από τότε που ξεκίνησαν τις καταστροφές. Στην αρχή ήταν άνθρωποι με σφυριά και σκεπάρνια. Μα αυτό δεν έφερνε παρά λίγα λεπτά δημοσιότητας», λέει, ενώ για την Παλμύρα τονίζει:

Την Παλμύρα δεν την καταστρέφουν όλη μαζί, αν και θα μπορούσαν. Στην αρχή ανατίναξαν τον ναό του Βάαλ και τότε όλοι είπαν: ‘Τι κρίμα! Και τώρα τι θα ακολουθήσει; Μήπως ο ναός του Μπελ;’. Και πράγματι ανατίναξαν το ναό του Μπελ.

Κατά την Farchakh, οι τζιχαντιστές «λειτουργούν με τα δεδομένα του θεάματος» και γι’ αυτό λίγο λίγο θα συνεχίσουν μέχρι να καταστρέψουν ολοκληρωτικά την αρχαία Παλμύρα. 

«Αυτό τους δίνει τη δυνατότητα να ανεβάζουν την αξία των εμπορευμάτων τους» τονίζει. Όσο πιο πολύ προβάλλονται οι καταστροφές τόσο πιο ψηλά ανεβαίνουν οι τιμές στην αγορά των αρχαιοκάπηλων. «Κάθε αρχαίο έργο τέχνης κοστίζει δισεκατομμύρια δολάρια» εξηγεί η Farchakh, σημειώνοντας ότι οι αρχαιοκάπηλοι είναι πάντα έτοιμοι να τα δώσουν ενισχύοντας οικονομικά το Ισλαμικό Κράτος. 

Το πριν και το μετά

Η μαγεία της παγκοσμίου φήμης αρχαίας πόλης αποτυπώθηκε στον φωτογραφικό φακό της Τεό Γιοσβίλι.

Η 29χρονη από τη Τζόρτζια ήταν αυτή που θα απαθανάτιζε για τελευταία φορά, πριν τις θηριώδιες του ISIS, τα εντυπωσιακά αξιοθέατα της Παλμύρας, όπως το μεσαιωνικό κάστρο, το Crack de Chevaliers και τα κτίρια στη Δαμασκό, τη Μααλούλα και τη Μπόσρα, με ιδιαίτερη έμφαση στην ανατολή και τη δύση του ηλίου.

Η Τεό Γιοσβίλι παρά τις προειδοποιήσεις, επισκέφθηκε την περιοχή το 2010 και το 2011, όταν άρχισαν οι συγκρούσεις, με αποτέλεσμα πολλοί σήμερα να την ευγνωμονούν για τη γενναιότητά της.

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο