Τα σχέδια του Ερντογάν και η επόμενη ημέρα στην Τουρκία

Τα σχέδια του Ερντογάν και η επόμενη ημέρα στην Τουρκία

Τα σχέδια του τούρκου προέδρου, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για μετάβαση σε προεδρικό σύστημα, μέσω αναθεώρησης του τουρκικού συντάγματος θα κυριαρχήσουν στο πολιτικό σκηνικό της Τουρκίας, μετά τη σαρωτική νίκη του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ).

Οι εκλογές ολοκληρώθηκαν, με το ΑΚP να αποκτά την αυτοδυναμία με 49,48% και 317 έδρες. Ακολουθούν το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα  με 25,32% και 134 έδρες, το ακροδεξιό Κόμμα Εθνικιστικού Κινήματος με 11,90% και 40 έδρες και το φιλοκουρδικό Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών με 10,75% και 59 έδρες. Τα επίσημα αποτελέσματα θα ανακοινωθούν στα μέσα Νοεμβρίου και αφού ολοκληρωθεί η διαδικασία των ενστάσεων. 

Διαδικαστικά και πολιτικά η προοπτική αφορά τον σχηματισμό της κυβέρνησης και τις εξελίξεις στα κόμματα της αντιπολίτευσης. Ως προς τη διαδικασία, η 11η Νοεμβρίου είναι η τελευταία μέρα κατάθεσης των ενστάσεων στην Ανώτατη Εκλογική Επιτροπή. Στη συνέχεια θα ανακοινωθούν τα τελικά αποτελέσματα, θα συγκληθεί η εθνοσυνέλευση και θα σχηματιστεί η κυβέρνηση.

Το ΑΚP παρά τη μεγάλη νίκη έχει 13 έδρες λιγότερες από την πλειοψηφία των 330 εδρών που απαιτείται για την αναθεώρηση του συντάγματος. Με την πλειοψηφία αυτή εγκρίνεται η αναθεώρηση και στη συνέχεια πραγματοποιείται δημοψήφισμα. Αν το ΑΚP διέθετε πλειοψηφία 367 εδρών, δεν θα χρειαζόταν δημοψήφισμα.

Το στοίχημα της αναθεώρησης

Το ερώτημα είναι αν το κόμμα θα αναζητήσει συμμαχίες ή θα υπάρξει προσχώρηση βουλευτών σε αυτό. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης θα στήριζαν ίσως την αναθεώρηση, αλλά μόνο εάν αυτή δεν περιλάμβανε τη μετάβαση σε προεδρικό σύστημα που στην προκειμένη περίπτωση θα έχει ως αποτέλεσμα την παντοδυναμία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Τα τρία κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν στηρίξει το τελευταίο διάστημα σε σημαντικό βαθμό τη ρητορική τους στην εναντίωση προς την επιθυμία του Ερντογάν να αναλάβει πρόεδρος με αυξημένες αρμοδιότητες.

Εάν όμως δεν καταστεί δυνατή η μετάβαση στο προεδρικό σύστημα, ο Ερντογάν θα αρχίσει να ασκεί εξουσίες που δεν προβλέπονται στο σύνταγμα. Ήδη κατηγορείται ότι το κάνει. Η κατάσταση αυτή θα κλιμακώσει την πόλωση. Στο βαθμό που θα συνεχιστεί η απορριπτική και περιθωριοποιητική στάση του κυβερνώντος κόμματος και του Ερντογάν απέναντι στην αντιπολίτευση, η ένταση θα είναι σήμα κατατεθέν της Τουρκίας.

Ένα σημαντικό ερώτημα είναι βεβαίως τι θα πράξει η νέα κυβέρνηση στο κουρδικό ζήτημα. Εκεί υπάρχουν δύο σημαντικές παράμετροι. Πρώτον, το πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα στη Συρία και δεύτερον τι είδους εξελίξεις θα υπάρξουν εντός του φιλοκουρδικού Δημοκρατικού Κόμματος των Λαών.

Τα άλλα κόμματα

Η μείωση της δύναμης της φιλοκουρδικού κόμματος μπορεί να θεωρηθεί εκ μέρους της κουρδικής-εθνικιστικής πτέρυγας ως αποτυχία της γραμμής του ηγέτη του κόμματος Σελαχατίν Ντεμιρτάς για άνοιγμα προς όλους τους πολίτες. Δεδομένου ότι η κουρδική-εθνικιστική τάση είναι μεγάλη πλειοψηφία μέσα στο κόμμα και έχει για στήριγμα του ΡΚΚ, όλα αυτά μπορεί να επαναφέρουν το CHP σε γραμμή αμιγώς κουρδικού κόμματος. Πράγμα που θα διευκολύνει την απομόνωσή του από την πολιτική εξουσία.

Ο δεύτερος χαμένος των εκλογών είναι το ακροδεξιό Κόμμα Εθνικιστικού Κινήματος. Το αντικουρδικό μένος είναι το βασικό υπαρξιακό στίγμα του κόμματος αυτού. Έτσι, οι εξελίξεις στο Κουρδικό θα επηρεάσουν καθοριστικά στην πορεία του.

Το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα, παρότι διατήρησε τις δυνάμεις του, ωστόσο επιβεβαίωσε τη φήμη κόμματος που μια ζωή είναι μακριά από την εξουσία. Θεωρητικά η μόνη πιθανότητα να ενισχυθεί, είναι να ξεκινήσει μια περίοδος πολύ σκληρής εξουσίας από το AKP και τον Ερντογάν και το CHP να γίνει πόλος έλξης των αντιπολιτευόμενων. Αν βεβαίως καταφέρει να ξεπεράσει τον «κρατισμό» που το διακατέχει.

Διεθνείς αντιδράσεις

Φυσικά, η Ευρώπη παρακολούθησε με ενδιαφέρον και από κοντά τις εξελίξεις στην Τουρκία. «Οι εκλογές της Κυριακής στην Τουρκία, στις οποίες καταγράφηκε αυξημένο ποσοστό συμμετοχής, επαναβεβαίωσαν την ισχυρή δέσμευση του τουρκικού λαού για τις δημοκρατικές διαδικασίες», ανέφεραν σε σύντομη ανακοίνωσή τους η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Φεντερίκα Μογκερίνι και ο Επίτροπος Διεύρυνσης Γιοχάνες Χαν.

Για «μεγάλες προκλήσεις» που έχει να αντιμετωπίσει η Τουρκία έκανε λόγο ο γερμανός κυβερνητικός εκπρόσωπος Στέφεν Ζάιμπερτ, χαρακτηρίζοντας την υψηλή συμμετοχή των ψηφοφόρων ως «απόδειξη της προσήλωσης του τουρκικού λαού στην Δημοκρατία».

Οι παρατηρητές του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) εξέφρασαν, ωστόσο τη λύπη τους για το κλίμα «βίας» που επικράτησε κατά την προεκλογική εκστρατεία που διεξήχθη στην Τουρκία πριν από τις βουλευτικές εκλογές και κατηγόρησαν την κυβέρνηση για τις πιέσεις που ασκεί στον ανεξάρτητο Τύπο.

«Η εκστρατεία αμαυρώθηκε από τη βία», εκτιμά ο ΟΑΣΕ σε κοινή έκθεσή του με το Συμβούλιο της Ευρώπης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Οι παρατηρητές, μολονότι εκφράζουν ικανοποίηση για «την ευρεία πολιτική επιλογή» που προσφέρθηκε στους τούρκους ψηφοφόρους, εκτιμούν ότι οι βιαιότητες αυτές «εμπόδισαν τη δυνατότητα των υποψηφίων να διεξαγάγουν μια ελεύθερη προεκλογική εκστρατεία», ιδιαίτερα στη νοτιοανατολική Τουρκία όπου ζουν κυρίως Κούρδοι.

Ο ΟΑΣΕ καταδίκασε εξάλλου «παρεμβάσεις στη συντακτική αυτονομία των μέσων ενημέρωσης» από την πλευρά του ισλαμοσυντηρητικού καθεστώτος του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στην Άγκυρα, ο ελβετός βουλευτής του Συμβουλίου της Ευρώπης Αντρέας Γκρος δήλωσε πως, μολονότι η ψηφοφορία ήταν «ελεύθερη, η προεκλογική εκστρατεία διεξήχθη με τρόπο "μη δίκαιο" για τα κόμματα της αντιπολίτευσης». 

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο